Paradigma değişimi

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Gezinti kısmına atla Arama kısmına atla

Paradigma değişimi, herhangi bir alanda yerleşik, yazılı ve yazılı olmayan tüm kurallar ve uygulamalar olan paradigmaların, içinde bulunan çağa uygun olan kavrayış, bakış açıları ve anlayışlar kökten bir değişime uğraması durumudur. Yaşanılan bu kökten değişim sonrası, yeni bir anlayış ve kavrayış biçimi olan farklı bir paradigma doğar

Geçiş süreci[değiştir | kaynağı değiştir]

Paradigma değişimleri zorlu bazı süreçlerin sonucudur, zira bir paradigma, uzun süren deneyimler ve başarısı kanıtlanmış süreçleri içerisinde barındırabilir. Ancak bu durum, söz konusu paradigmanın her zaman başarılı olacağı anlamına gelmemektedir. Yeni bir paradigma eskisini geçersiz kılacak şekilde tüm kalıpları yıkarak kendi kurallarını koyduğunda artık eskisi için başarılı olabilecek bir zemin kalmaz.

Bilimsel Devrimlerin Yapısı[değiştir | kaynağı değiştir]

Thomas Kuhn, Bilimsel Devrimlerin Yapısı isimli eserinde Paradigma ve Paradigma değişimi kavramlarına yer verir. Ona göre paradigma değişimi onun bunalım adını verdiği bilimsel krizlerden doğmaktadır. "Paradigma, egemen olduğu “olağan bilim” dönemi boyunca araştırmayı yönetir ve bilim insanları topluluğunun yöntemlerini, araştırma alanlarını ve çözüm ölçütlerini biçimlendirir. Ancak sorun çözme aracılığıyla verili paradigmanın saflaştırılması, keskinleştirilmesi ve geliştirilmesi sırasında karşılaşılan “aykırılık”ların (“anomali” lerin) gitgide birikmesi bilim insanları topluluğunu ister istemez “olağandışı bilim” evresine, “bunalım” durumuna sürükler. Olağandışı bilim döneminde egemen paradigmanın ve rakiplerinin temel ilkeleri tartışmaya açılarak, sorun çözme işlemi yeni bir paradigma egemenliğini kurana dek askıya alınır. Eğer olağandışı bilim evresinde yürütülen bu tartışma bilimsel topluluk tarafından kabul edilen yeni bir paradigma ortaya koyarsa, bu yeni paradigma yeni bir olağan bilim dönemine yol açacağından ötürü bilimsel bir devrim gerçekleşmiş olur."[1] İşte bu bilimsel devrimlerde paradigma değişimini gerekli hale getirir.

Paradigma değişimine örnekler[değiştir | kaynağı değiştir]

Swiss[değiştir | kaynağı değiştir]

Paradigma değişimi için verilen klasik örneklerden birisi Swiss firmasıdır. Dünya saat pazarının en büyüğünü tek başına elinde tutan bu firma dijital saati kendisi dünyaya tanıtmasına rağmen çalışırken tıklama sesi duyulmayan bu saatleri barındıran yeni paradigmayı kavrayamadığından veya klasik deyimle paradigma felcine (paradigm paralysis) yakalandığından 1-2 sene içerisinde eski pazar payının tümüne yakınını Japon elektronik saat firmalarına kaptırmıştır.

IBM[değiştir | kaynağı değiştir]

Paradigma felcine ait diğer bir örnek IBM firmasıdır. Raflarından indirdiği ucuz ve standart (Off-shelf) ürünlerle son kullanıcılar için ilk bilgisayarı oluşturan IBM, donanım ve yazılım alanında eski paradigmasında takıldığı için yeni paradigmalarla ortaya çıkan bazı firmalar, örneğin bilgisayar donanımı satışında Dell ve yazılımda (işletim sistemi ekseninde) Microsoft kendi ürettikleri paradigmalarla bilgisayar geliştirici bu firmayı geride bırakmışlardır.

Dipnotlar[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ Thomas Kuhn, Bilimsel Devrimlerin Yapısı, Çev. Nilüfer Kuyaş, 1982, S. 79.