Bütan

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Bütan
Adı
IUPAC tarafından önerilen adı = Bütan
Sistmetik IUPAC adı = Tetracarbon (asla tavsiye edilmez[1]
Diğer adları = Butil Hidrit[2], Kuartan[3], R600
Tanımalyıcılar
CAS Kayıt Numarası 106-97-8
3D illüstrasyon (Jmol) İnteraktif model
Beilstein Veritabanı 969129
ChEBI CHEBI:37808
ChEMBL CHEMBL134702
ChemSpider 7555
ECHA bilgi kartı 100.003.136
EC numarası 203-448-7
E numarası E943a (itici gaz)(bkz)
Gmelin Veritabanı 1148
KEGG D03186
MeSH Butane
PubChem CID 7843
RTECS numarası EJ4200000
UNII 6LV4FOR43R
UN numarası 1011
CompTox Gösterge Paneli DTXSID7024665
InChI 1S/C4H10/c1-3-4-2/h3-4H2,1-2H3 IJDNQMDRQITEOD-UHFFFAOYSA-N
SMILES CCCC
Genel Özellikler
Molekül Formülü C4H10
Mol kütlesi 58,08 g/mol
Görünüş renksiz gaz
Özellikler
Yoğunluk ve faz 2,52 g/l, gaz (15°C, 1 Atm)
Sudaki çözünürlük 6,1mg/100 ml (20°C)
Donma noktası −138,3°C (134,9 K)
Kaynama noktası −0,5°C (272,7 K)
Termo-Kimya
Isı Kapasitesi (C) 98,49 J/(K·mol)
Standart Oluşum Entalpisi (ΔfH298) −126,3–−124,9 kJ/mol
Standart Tutuşma Entalpisi (ΔcH298) −2,8781–−2,8769 MJ/mol
Tehlikeleri [4]
GHS tehlike piktogramları
NFPA 704 (Yangın karosu)
EU sınıflandırması Aşırı Yanıcı (+F)
Tutuşma sıcaklığı -60°C (−76 °F; 213 K)
Kendiliğinden yanma sıcaklığı 287°C (761 °F; 678 K)
İnfilak sınırları 1,8–%8,4
İlgili bileşikler
İlgili alkanlar Propan
Pentan
İlgili bileşikler İzobütan
Aksi söylenmedikçe değerler normal koşullar içindir (25 °C ve 1 atm basınç).

Bütan, (ya da n-bütan) dört karbon atomu içeren dalsız bir bileşiktir: CH3CH2CH2CH3. İzobütan (i-bütan, 2-metilpropan) bütanın izomeridir, CH3CH(CH3)2.

Normal şartlar altında bütan; aşırı yanıcı, renksiz ve kolay sıvılaşan bir gazdır.

Tepkimeleri ve kullanımı[değiştir | kaynağı değiştir]

Bol oksijenli ortamlarda, bütan yanar ve karbondioksitle su buharı oluşturur:

bütan + oksijen → su * karbondioksit + su buharı

Oksijenin sınırlı olduğu durumlardaysa, karbon (tortu halinde) ya da karbon monoksit de oluşabilir.

Bütan gazı tüp içinde satılır ve LPG ya da tüpgaz olarak adlandırılır. Ayrıca çakmaklarda yakıt olarak ve sprey ürünlerde itici gaz olarak kullanılır.

  1. ^ "Front Matter". Nomenclature of Organic Chemistry: IUPAC Recommendations and Preferred Names 2013 (Blue Book). Cambridge: The Royal Society of Chemistry. 2014. p. 4. doi:10.1039/9781849733069-FP001. ISBN 978-0-85404-182-4. Similarly, the retained names 'ethane', 'propane', and 'butane' were never replaced by systematic names 'dicarbane', 'tricarbane', and 'tetracarbane' as recommended for analogues of silane, 'disilane'; phosphane, 'triphosphane'; and sulfane, 'tetrasulfane'
  2. ^ "CDC - NIOSH Pocket Guide to Chemical Hazards - n-Butane". www.cdc.gov. 9 Haziran 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 18 Ekim 2023. 
  3. ^ Society (London), Royal (1867). Proceedings of the Royal Society (İngilizce). 18 Ekim 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 18 Ekim 2023. 
  4. ^ url=https://web.archive.org/web/20111001074639/http://www.chemadvisor.com/Matheson/database/msds/MAT15370000800003.PDF