Eotyrannus

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Eotyrannus
Yaşadığı dönem aralığı: 136-125 Ma
Valanjiniyen-Apsiyen[1] 
EotyrannusSkull.png
Bulunan kafatası parçaları ile oluşturulmuş rekonstrüksiyon
Bilimsel sınıflandırma Bu sınıflandırmayı düzenle
Âlem: Animalia
Şube: Chordata
Klad: Dinosauria
Klad: Saurischia
Klad: Theropoda
Üst familya: Tyrannosauroidea
Cins: Eotyrannus
Hutt vd. 2001[2]
Tür: E. lengi
İkili adlandırma
Eotyrannus lengi
Hutt vd. 2001

Eotyrannus, Erken Kretase Avrupa'sından bir theropod dinozor cinsidir ve Tyrannosaurus rex'in erken bir atasıdır. Bu cins, Coelurosauria içinde ilgili bir grup olan tyrannosauroidler arasında yer alır. Cinse ait tek tür olan Eotyrannus lengi, güney İngiltere'de (Wight Adası) bulunan ve muhtemelen Alt Kretase'den (Barremiyen) gelen yüzde 40 korunmuş bir iskeletten bilinmektedir.

Eotyrannus, dört ila beş fit (1.2 ila 1.5 metre) uzunluğundaydı [3] ve çoğu theropod gibi iki ayak üzerinde duran bir etoburdu. Cins ismi olan Eotyrannus, "erken tiran" ya da "şafak tiran" gibi bir anlama gelirken tür ismi olan lengi, 1996 yılında iskeleti ortaya çıkaran fosil toplayıcısı Gavin Leng'e atıfta bulunur. 2001 yılında Hutt, Naish, Martill, Barker ve Newbery, dinozorun ilk bilimsel tanımını yayınladı.

Fosil buluntuları[değiştir | kaynağı değiştir]

Holotip MIWG 1997.550'nin kısmi iskeleti

Tek iskelet (katalog numarası MIWG1997.550) Wight Adası'nın güneybatı kıyısından gelir ve stratigrafik olarak Wealden Grubu içindeki bir kaya tabakası olan Wessex Formasyonu'na aittir. Fosil buluntuları arasında: Kısmi bir kafatası (intermaksiller kemik, kısmi bir üst çene (maksiller), burun kemiği, kuadratum, diş, gözyaşı kemiği (lakrimal) ve dişler dahil), vücut ekseninin elemanlarından (servikal, sırt ve muhtemelen kuyruk omurları), omuz bıçağı, kuzgun kemik, bazı kol kemikleri (humerus, muhtemelen ulna, radius ve el kemikleri dahil) ve bazı bacak kemikleri (shin, fibula ve ayak kemikleri dahil) bulunur.

Özellikleri[değiştir | kaynağı değiştir]

Polonya'nın Solec Kujawski kasabası yakınlarındaki JuraPark'ta Eotyrannus'un canlı plastik rekonstrüksiyonu

Eotyrannus, Tyrannosaurus (sinapomorfi) gibi diğer tyrannosauroidlerde de gözlemnlenen bir dizi özelliğe sahiptir. Örneğin, üst çenenin ön kısmındaki intermaksiller kemiğin dişleri, kalan dişlerden (heterodonti) daha küçük ve farklı şekilliydi (kesit “D” veya “U” şeklindeydi). Ayrıca eşleştirilmiş burun kemiği kaynaşmış ve pürüzlü bir yüzey göstermiştir.

Kollar ve özellikle eller, Guanlong gibi diğer erken tyrannosauroidlerinkine benzer şekilde, diğer theropodlara kıyasla Eotyrannus'ta son derece uzundu. İkinci parmak humerus uzunluğunun yüzde 95'ine ulaştı. Buna karşılık, Tyrannosaurus gibi daha sonraki tyrannosauridlerin son derece küçük kolları ve elleri vardı. Daha sonraki tyrannosauridlerin aksine, Eotyrannus'taki üçüncü parmak henüz geri çekilmemişti. Bulunan iskeletin çok az kemikleşmiş olması nedeniyle genç bir örnek olduğu varsayılmaktadır.

Filogeni[değiştir | kaynağı değiştir]

Aşağıda Loewen ve arkadaşlarına (2013) ait bir kladogram bulunmaktadır. Çoğu tyrannosauroid cinsini içerir.[4]

Tyrannosauroidea
Proceratosauridae

Proceratosaurus bradleyi

Kileskus aristotocus

Guanlong wucaii

Sinotyrannus kazuoensis

Juratyrant langhami

Stokesosaurus clevelandi

Dilong paradoxus

Eotyrannus lengi

Bagaraatan ostromi

Raptorex kriegsteini

Dryptosaurus aquilunguis

Alectrosaurus olseni

Xiongguanlong baimoensis

Appalachiosaurus montgomeriensis

Alioramus altai

Alioramus remotus

Tyrannosauridae

Yakın zamanda yapılan bir analiz, Eotyrannus'un Megaraptor gibi taksonlarla yakından ilişkili bir megaraptoran olduğunu bulmuştur (Porfiri et al., 2014).[5]

Megaraptora

Fukuiraptor

Megaraptoridae

Orkoraptor

Australovenator

Aerosteon

Eotyrannus

Megaraptor

Ancak, Carr ve arkadaşları 2017, Eotyrannus'un bir Stokesosaurid olduğunu belirtti.

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Stephen Hutt, Darren Naish, David M. Martill, Michael J. Barker, Penny Newberry: Güney İngiltere'nin Wessex Formasyonundan (Kretase) yeni bir tyrannosauroid theropodun ön hesabı . İçinde: Kretase Araştırması. Cilt 22, Sayı 2, 2001, ISSN 0195-6671, s. 227-242, DOI:10.1006/cres.2001.0252

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]

Diğer kaynaklar[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ "Eotyrannus". paleobiodb.org. 18 Temmuz 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 18 Temmuz 2021. 
  2. ^ "Eotyrannus". paleobiodb.org. 
  3. ^ Thomas R. Holtz Jr.: Tyrannosauroidea. In: David B. Weishampel, Peter Dodson, Halszka Osmólska (Hrsg.): The Dinosauria. 2. Auflage. University of California Press, Berkeley CA u. a. 2004, ISBN 0-520-24209-2, S. 129.
  4. ^ Loewen, Mark A.; Irmis, Randall B.; Sertich, Joseph J. W.; Currie, Philip J.; Sampson, Scott D. (6 Kasım 2013). "Tyrant Dinosaur Evolution Tracks the Rise and Fall of Late Cretaceous Oceans". PLOS ONE (İngilizce). 8 (11): e79420. doi:10.1371/journal.pone.0079420. ISSN 1932-6203. PMC 3819173 $2. PMID 24223179. 17 Aralık 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 13 Mayıs 2022. 
  5. ^ Juan D. Porfiri; Fernando E. Novas; Jorge O. Calvo; Federico L. Agnolín; Martín D. Ezcurra; Ignacio A. Cerda (2014). "Juvenile specimen of Megaraptor (Dinosauria, Theropoda) sheds light about tyrannosauroid radiation". Cretaceous Research. Cilt 51. ss. 35-55. doi:10.1016/j.cretres.2014.04.007.