1975'te Türkiye

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Gezinti kısmına atla Arama kısmına atla

1975 yılında Türkiye'deki olaylar.

Olaylar[değiştir | kaynağı değiştir]

Ocak[değiştir | kaynağı değiştir]

  • 1 Ocak - CHP Genel Başkanı Bülent Ecevit Kıbrıs'a hareket etti.
  • 2 Ocak - Türkiye radyoları TRT-1, TRT-2 ve TRT-3 olmak üzere üç kanaldan yayın yapmaya başladı.
  • 5 Ocak - ABD, Türkiye'den fındık ithalini yasaklayan kanun çıkardı. Başkan Gerald Ford bu kanunu veto etti.
  • 7 Ocak - "Milliyetçi Cephe"yi oluşturan 4 partinin lideri hükûmeti kurmak istediklerini açıkladılar.
  • 8 Ocak - Türk Devleti'nin iç ve dış borçlarının 71 milyar TL'yi aştığı açıklandı.
  • 8-9 Ocak Hava kuvvetlerindeki astsubaylar yan ödeme ve iş güçlüğü zamlarını protesto etmek için Ankara Mürted hava üssünde 2 gün mesaiye gitmediler.
  • 10 Ocak - İstanbul'da hızı saatte 107 km'yi bulan fırtınada iki kişi öldü.
  • 11 Ocak - Türk Silahlı Kuvvetleri'nin Kıbrıs Barış Harekatı'nda, 38 subay, 36 astsubay ve 409 er olmak üzere 484 şehit verdiği açıklandı. Ölü, yaralı ve kayıp olarak toplam kayıp 1231 kişi.
  • 16 Ocak - Öğrenci çatışmaları sonunda Bursa ve Gazi Eğitim Enstitüleri tatil edildi.
  • 23 Ocak - İstanbul Vatan Mühendislik Okulu'nda kendilerine 'komandolar' adını veren ülkücüler, Kerim Yaman adlı bir öğrenciyi öldürdüler.
  • 29 Ocak - Milliyetçi Cephe'yi oluşturan AP, MSP, CGP ve MHP genel sekreteri, TRT Genel Müdürü İsmail Cem'in görevden alınmasını istediler.
  • 30 Ocak - Türk Hava Yolları'nın İzmir'den gelen Fokker F-28 tipi Bursa uçağı, Yeşilköy Havaalanı'nda elektriklerin kesilmesi üzerine, Marmara Denizi'ne düştü, 42 kişi yaşamını yitirdi.
  • 30 Ocak - ABD, Türkiye'ye silah ambargosu uygulamaya başladı.

Şubat[değiştir | kaynağı değiştir]

  • 4 Şubat - Bütün Türkiye'de bir buçuk saat süreyle elektrik kesintisi uygulanmaya başlamıştır.
  • 10 Şubat - Hizmete girişinden birkaç ay sonra arızalanan Keban Barajı'ndaki aksaklığın nedeni tespit edilemedi.
  • 13 Şubat - Kıbrıs Türk Federe Devleti kuruldu. Rauf Denktaş, Devlet Başkanı oldu.
  • 18 Şubat - TBMM lokantasında içki satışı yasaklandı. Meclis bahçesine cami yapılması kararlaştırıldı.
  • 15 Şubat - Tüm Öğretmenler Birleşme ve Dayanışma Derneği'nin Türkiye çapında düzenlediği faşizmi ve pahalılığı protesto mitinglerinde olaylar çıktı. Bir kişi öldü, 35 kişi yaralandı.
  • 16 Şubat - Malatya'da olaylar çıktı, CHP il merkezi tahrip edildi, 29 kişi yaralandı, 22 kişi gözaltına alındı.
  • 21 Şubat - AP, MSP, CGP ve MHP seçim ittifakı için anlaştı.
  • 22 Şubat - Beyrut'taki THY bürosu "Gizli Ermeni Ordusu" adlı örgüt tarafından bombalandı.
  • 23 Şubat - Kendilerine 'komandolar' adını veren eylemciler Erzincan CHP il merkezine saldırdı, işyerleri tahrip edildi, 1 kişi öldü, 40 kişi yaralandı. Ülkü Ocaklı 10 kişi gözaltına alındı.
  • 26 Şubat - Keban Barajı'ndaki 2 ünite yeniden çalışmaya başladı; İstanbul'da uygulanan elektrik kısıtlaması kaldırıldı.

Mart[değiştir | kaynağı değiştir]

Nisan[değiştir | kaynağı değiştir]

  • 1 Nisan - Cumhurbaşkanı Fahri Korutürk, Süleyman Demirel ile yeni bakanları Çankaya Köşkü'nde kabul etti.
  • 4 Nisan - TÖB-DER Erzurum Şubesi Başkanı Yılmaz Mızrak, komandolar adlı eylemciler tarafından bıçaklandı. Ankara Erkek İlköğretim Okulu'nun bahçesinde baygın bulunan bir öğrenci hastaneye kaldırılırken öldü.
  • 6 Nisan - Milliyetçi Cephe diye adlandırılan Demirel hükümetinin programı TBMM ve Cumhuriyet Senatosu'nda Demirel tarafından okundu.
  • 12 Nisan - Milliyetçi Cephe Hükümeti, TBMM'de güvenoyu aldı.
  • 14 Nisan - Kıraathane, Pastahane ve Kahvehane İşverenleri Sendikası, Türkiye'de 70.000 kahvehane olduğunu ve 4 milyon kişinin işsiz gezdiğini açıkladı.
  • 16 Nisan - Amerikan Temsilciler Meclisi, 24 Nisan tarihini, Ermenilere karşı işlenen "İnsanlık Dışı Suçları Anma Günü" olarak kabul etti.
  • 17 Nisan - Diyarbakır'da çatışan öğrenciler, öğretmenin kulağını kestiler. ODTÜ 10 gün kapatıldı. İTÜ'de üç günlük boykot kararı alındı.
  • 19 Nisan - Şiddetli yağmurlar çeşitli bölgelerde su baskınlarına neden oldu. Sel yüzünden 7 kişi boğuldu. 100'den fazla ev yıkıldı.
  • 20 Nisan - Türkiye'nin Beyrut Basın Danışmanı'nın otomobili Ermeni teröristlerce bombalandı.
  • 22 Nisan - Silahlı 4 kişi İstanbul'da Suadiye'deki Türkiye İş Bankası şubesini soyarak 35 bin TL çaldı.
  • 28 Nisan - İzmir'de Çeşme'de yapılan Bilderberg toplantısına davet edilen Ecevit verdiği demeçte: "NATO'nun Kıbrıs sorunu ile ilgilenmesi sakıncalı olur" dedi.

Mayıs[değiştir | kaynağı değiştir]

Haziran[değiştir | kaynağı değiştir]

  • 12 Haziran - Kültür Sarayı'nı yakmak, Marmara ve Kastamonu gemilerinde yangın çıkarmak, Eminönü araba vapurunu batırmak iddiasıyla ve idam istemiyle yargılanan 22 kişi sıkıyönetimde aklandı.
  • 16 Haziran - İzmir'de Türk-İş'e bağlı 60 bin işçinin katıldığı "Emeğe Saygı" direnişi olaysız geçti.
  • 19 Haziran - Türkiye'ye silah ambargosu koyan Amerika'nın Yunanistan'daki rejim dolayısıyla bir süreden beri kesmiş olduğu askeri yardımın tekrar başladığını açıkladı.
  • 21 Haziran - Uluslararası III. İstanbul Festivali başladı.
  • 23 Haziran - CHP Genel Başkanı Bülent Ecevit, Gerede'de konuşma yaparken saldırıya uğradı, silahlar atıldı.
  • 24 Haziran - Alparslan Türkeş'in güneydoğu gezisi kapsamında uğradığı Diyarbakır'da kanlı olaylar çıktı. Biri asker üç kişi öldü, 46 kişi ağır yaralandı.

Temmuz[değiştir | kaynağı değiştir]

Ağustos[değiştir | kaynağı değiştir]

  • 4 Ağustos - Kıbrıs Harekatı dolayısıyla 20 Temmuz 1974 tarihinde ilan edilen sıkıyönetim kaldırıldı.
  • 6 Ağustos - Cumhurbaşkanı Fahri Korutürk İstanbul'da Vilayet binasında yaptığı basın toplantısında "Davamızı ABD'ye ve dünyaya anlatmak için iktidar ile muhalefet birleşmeli. Kıbrıs için baskı yapılamaz" dedi.
  • 7 Ağustos - Başbakan Süleyman Demirel: "Kıbrıs'ta Türk milletinin kabul edemeyeceği bir çözümü hiç kimse kabul edemez. Mesele hükümetleri aşan bir meseledir" dedi.
  • 17 Ağustos - Bir Filistin Kurtuluş Örgütü heyeti, destek sağlamak ve büro açmak için Ankara'ya geldi.
  • 20 Ağustos - Bursa'nın Mustafakemalpaşa ilçesindeki yol yapımı sırasında Milattan Önce 4. yüzyıla ait olduğu anlaşılan bir Apollon heykeli meydana çıkarıldı.

Eylül[değiştir | kaynağı değiştir]

Ekim[değiştir | kaynağı değiştir]

  • 1 Ekim - Yaş haddinden dolayı kendi isteğiyle emekliye ayrılan Anayasa Mahkemesi Başkanı Muhittin Taylan'dan boşalan makama Kâni Vrana seçildi.
  • 2 Ekim - ABD, Türkiye'ye uyguladığı silah ambargosunu kısmen kaldırma kararı aldı. Türkiye'ye parasını ödediği silahlar verilecek. Ancak bunlar Kıbrıs'ta kullanılmayacak ve afyon ekimi yasağı sürecek.
  • 10 Ekim - Kıbrıs'ta Britanya'ya ait bir radar istasyonunun ABD'ye devri Kıbrıs Türk toplumunda tepki yarattı.
  • 11 Ekim - Anayasa Mahkemesi, Devlet Güvenlik Mahkemesi Kuruluş Kanunu'nu Anayasa'ya aykırı bulup iptal etti. Güvenlik Mahkemeleri kalkacak.
  • 12 Ekim - 27 ilde yapılan senato yenileme seçimleri ile 6 ilde yapılan milletvekili ara çeçimlerinde, sol partilerin oyları yüzde 37'den 44'e çıkarken, sağ partilerin yüzde 63'ten 55'e düştü.
  • 22 Ekim - Türkiye'nin Viyana Büyükelçisi Daniş Tunalıgil, elçiliği basan üç Ermeni tarafından odasında tabancayla vurularak öldürüldü.
  • 23 Ekim - 30 yıl hapis cezası çekmek üzere cezaevine konulan Amerikalı kaçakçı Billy Hayes İmralı'dan kaçtı.
  • 24 Ekim - Türkiye'nin Paris Büyükelçisi İsmail Erez otomobille elçiliğe dönerken, makineli tüfekle tarandı. Erez ve şoförü Talip Yener, yaşamını yitirdi.
  • 26 Ekim - Genel nüfus sayımı yapıldı. Türkiye'nin nüfusu 40.197.669 kişi.
  • 27 Ekim - İstanbul- Akasaray geçidinde son köprü de trafiğe açıldı.
  • 28 Ekim - Türk lirası devalüe edildi, bir ABD Doları 15 TL oldu.
  • 29 Ekim - İran Şahı Muhammed Rıza Pehlevi ve eşi Ankara'ya geldi.
  • 31 Ekim - Korutürk ve İran Şahı, Kıbrıs sorunuyla iki ülkenin ekonomik ilişkilerini görüştüler. İran Şahı Ecevit'le bir saat 15 dakika özel görüşme yaptı.

Kasım[değiştir | kaynağı değiştir]

Aralık[değiştir | kaynağı değiştir]

Doğumlar[değiştir | kaynağı değiştir]

Ölümler[değiştir | kaynağı değiştir]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]