1974'te Türkiye

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Gezinti kısmına atla Arama kısmına atla

1974 yılında Türkiye'deki olaylar.

Olaylar[değiştir | kaynağı değiştir]

Ocak[değiştir | kaynağı değiştir]

Şubat[değiştir | kaynağı değiştir]

Mart[değiştir | kaynağı değiştir]

  • 1 Mart - İstanbul, Kartal'daki bir bankanın kasası meçhul kişiler tarafından açılarak 228 bin TL çalındı.
  • 3 Mart - Türk Hava Yolları'nın 981 sefer sayılı uçuşu; Dünya sivil havacılık tarihinin o tarihe kadarki en büyük kazası Paris'in Orly Havalimanı yakınlarında meydana geldi. İstanbul-Paris-Londra seferini yapan THY'nin DC-10 tipi "Ankara" jet yolcu uçağı, Londra'ya gitmek üzere havalandıktan az sonra ormanlık bir alana düştü. Kazada çeşitli uluslardan 335 yolcu ve 12 mürettebattan kurtulan olmadı.
  • 11 Mart - Alkollü içki olduğu gerekçesiyle biranın ruhsatsız yerlerde satılması, İçişleri Bakanı Oğuzhan Asiltürk'ün valiliklere gönderdiği bir genelge ile yasaklandı.
  • 12 Mart - Türkiye'de ilk kez Ankara Atatürk Sanatoryumu'nda Çin Usulu iğneler kullanılarak "Akupunktur" anestezisi uygulandı.
  • 17 Mart - MSP İstanbul İl Kongresi'nde konuşan Necmettin Erbakan, İstanbul'da Karaköy Meydanı'na dikilen "Güzel İstanbul" adlı heykelin kaldırılacağını söyledi.
  • 18 Mart - İstanbul-Bandırma feribot seferleri başladı.
  • 18 Mart - "Ankara" isimli THY uçağının, arka bagaj kapısının çıkması yüzünden düştüğü kesinlikle anlaşıldı.
  • 18 Mart - Karaköy Meydanı'na dikilen "Güzel İstanbul" adlı çıplak kadın heykeli, valiliğin verdiği emir üzerine gece vinçle yerinden kaldırılıp götürüldü.
  • 27 Mart - "Ankara" uçağının mürettebatının ailelerine 170 bin-270 bin TL arasında tazminat ödeneceği açıklandı.
  • 28 Mart - Ünlü yönetmen Elia Kazan herkesten habersiz olarak Türkiye'ye geldi.
  • 28 Mart - TBMM'de genel af teklifinin tümü kabul edildi ve maddelere geçildi.

Nisan[değiştir | kaynağı değiştir]

Mayıs[değiştir | kaynağı değiştir]

Haziran[değiştir | kaynağı değiştir]

Temmuz[değiştir | kaynağı değiştir]

  • 1 Temmuz - Nihat Erim Hükümeti'nce yasaklanmış olan haşhaş ekimine denetimli olmak koşuluyla 7 ilde izin verildi.
  • 5 Temmuz - Haşhaş kararı ABD'de çok sert tepkilere yol açtı. ABD, Ankara Büyükelçisi William B. Macomber, Jr.'i istişare için Washington D.C.'ye çağırdı.
  • 15 Temmuz - Kıbrıs'ta, Yunanistan'a bağlı subayların yönetimindeki Ulusal Muhafız Gücü Kuvvetleri, bir hükûmet darbesi yaparak yönetime el koydu. Lefkoşa Radyosu'ndan yaptıkları yayında, Devlet Başkanı Makarios'un da öldürüldüğünü iddia eden darbeciler, bir "Ulusal Kurtuluş Hükümeti" kurulduğunu belirterek, eski Enosis'cilerden Nikos Sampson'un devlet başkanı sıfatıyla and içtiğini ve Kıbrıs'ta bir "Yunan Cumhuriyeti" ilan edildiğini açıkladılar.
  • 16 Temmuz - ABD ve Britanya, Türkiye'nin Kıbrıs'a karışmamasını istedi. Sovyetler Birliği, darbeyi "faşist" diye niteledi. Amerikan 6. filosuna Kıbrıs'a hareket emri verildi. Başbakan Ecevit'in çağrısı üzerine siyasi parti liderleri son gelişmeleri görüştü.
  • 17 Temmuz - Başbakan Bülent Ecevit Britanya Başbakanı Harold Wilson'la Londra'da görüştü. Gazetecilere, "Yunan hükûmetini, olayların tahrikçisi ve sorumlusu sayıyoruz" dedi.
  • 20 Temmuz - Kıbrıs Harekâtı - Uluslararası alanda beş günden beri yapılan görüşmeler olumlu sonuç vermeyince Ecevit Hükümeti, Kıbrıs'a müdahale kararı aldı. Sabahın erken saatlerinde Türk Ordusu'nun Kara, Deniz ve Hava Kuvvetleri Kıbrıs Adası'na indirme ve çıkarma yapmaya başladı.
  • 21 Temmuz - Kıbrıs'ta havada ve karada savaş başladı.
  • 22 Temmuz - Kıbrıs Harekâtı, Birleşmiş Milletler'in ateşkes çağrılarına uyularak sona erdi.
  • 23 Temmuz - Kıbrıs'ta, Nikos Sampson istifa etti, yerine Glafkos Kliridis geçti. Türk Ordusu'nca esir alınan 700'den fazla Yunan askeri Mersin'e getirildi.
  • 25 Temmuz - Kıbrıs için ateşkes görüşmeleri İsviçre'nin Cenevre şehrinde başladı.
  • 30 Temmuz - Kıbrıs'taki "Yabancı" kuvvetlerin geri çekilmesine ilişkin hükmün Türkiye tarafından kesinlikle reddedilmesi üzerine kesilen görüşmeler yeniden başladı ve Cenevre Antlaşması imzalandı. Antlaşmada müdahale hakkı bir daha belirtildi.

Ağustos[değiştir | kaynağı değiştir]

  • 1 Ağustos - ABD Temsilciler Meclisi'nde, Türkiye'ye ABD yardımının kesilmesi yönünde bir karar onayladı.
  • 3 Ağustos - Yunanistan, Cenevre'de ikinci barış konferansına katılmak için, Türk Silahlı Kuvvetleri'nin ateşkes anlaşmasından önceki sınırlara çekilmesini istedi.
  • 3 Ağustos - Henry Kissinger'ın Avrupa İşler Yardımcısı Arthur Hartmann, Ankara'ya gelerek Ecevit'e bir iyi niyet mesajı iletti.
  • 4 Ağustos - Hartmann, Ankara'da Kıbrıs Türk Yönetimi Başkanı Rauf Denktaş ile görüştükten sonra Lefkoşa'ya gitti.
  • 5 Ağustos - Girne limanının batısındaki Rumlar, denizden ve havadan takviye alıp Türk Silahlı Kuvvetleri'ne gece yarısı saldırdı. Çarpışmalar sabaha kadar sürdü.
  • 14 Ağustos - Kıbrıs'taki Türk varlığını korumak için İkinci Barış Harekatı başlatıldı.
  • 16 Ağustos - Kıbrıs Barış Harekatı'nın ikinci kısmı da bitti. Birleşmiş Milletler'in çağrısına uyularak ateşkes ilan edildi.
  • 19 Ağustos - Kıbrıs'ta Birinci ve İkinci harekatlarda yaşamını yitiren Türk askeri sayısının 250 civarında olduğu açıklandı.
  • 28 Ağustos - Keban Barajı, enerji üretimine başladı.[1]

Eylül[değiştir | kaynağı değiştir]

  • 1-10 Eylül - 1974 Antalya Altın Portakal Film Festivali
  • 3 Eylül - Başbakan Ecevit, "Koalisyon ortağı MSP ile aramızda hükûmet etme ve siyaset anlayışı bakımından uzlaştırılması, bağdaştırılması oldukça güç ayrılıklar bulunduğu kanısına her gün biraz daha üzülerek varıyorum" dedi.
  • 4 Eylül - Erbakan: "Zorla ortaklık olmaz" dedi.
  • 9 Eylül - Keban Barajı, Başbakan Ecevit tarafından törenle açıldı.
  • 10 Eylül - Haliç Köprüsü törenle açıldı.
  • 13 Eylül - Sinema oyuncusu Yılmaz Güney, Yargıç Sefa Mutlu'yu öldürdü.
  • 14 Eylül - Türk Silahlı Kuvvetleri'ne 10 milyon TL bağışlayan Vehbi Koç'a madalya verildi.
  • 18 Eylül - Başbakan Bülent Ecevit koalisyon hükûmetinde anlaşmazlık olduğu gerekçesiyle istifa etti.
  • 20 Eylül - ABD Senatosu, Türkiye'ye yapılan askeri yardımın kesilmesini onayladı. Ecevit, bu kararı "Amerika için de düşündürücü" olarak niteledi.
  • 22 Eylül - Bir haftada 200 milyon TL'lik Kıbrıs Harekatı tahvili satıldı.
  • 25 Eylül - ABD Temsilciler Meclisi de, 90'a karşı 307 oyla Türkiye'ye askeri yardımı kesme kararı aldı.
  • 26 Eylül - Milli İstihbarat Teşkilatı (MİT) müsteşarı Bahattin Özülker, bir denetleme için gittiği Samsun'daki otel odasında ölü olarak bulundu.
  • 28 Eylül - 1974 yılı sonunda Türkiye'de 21 milyon kişinin televizyon seyredebileceği açıklandı.

Ekim[değiştir | kaynağı değiştir]

  • 1 Ekim - AP Genel İdare Kurulu, hükûmeti kurmakla görevlendirilen Demirel'e tam yetki verdi.
  • 2 Ekim - Cemal Madanoğlu davasında İstanbul 2 Numaralı Sıkıyönetim Mahkemesi, bütün sanıklar için oybirliği ile beraat verdi.
  • 3 Ekim - Kıbrıs Özerk Türk Yönetimi Bölgesi'nde Türk lirası'nın geçerli olduğuna dair kararname, Türk Yönetimi'nin Resmi Gazetesi'nde yayınlandı.
  • 10 Ekim - Cumhurbaşkanı Korutürk hükûmeti kurma görevini, ikinci defa Başbakan Bülent Ecevit'e verdi.
  • 16 Ekim - Sıkıyönetim Mahkemesi Başkanı iken üç idam kararı veren General Ali Elverdi AP'ye katıldı.
  • 18 Ekim - ABD Başkanı Gerald Ford, Amerika Temsilciler Meclisi'nin Türkiye'ye askeri yardımın kesilmesi konusundaki üçüncü kararını onayladı.
  • 19 Ekim - Mustafa Barzani kuvvetlerinden kaçan 2 bin Iraklı, yanlarında 20 bin kadar küçük ve büyükbaş hayvan olduğu halde sınırı geçip Türkiye'ye sığındı.
  • 23 Ekim - AP Büyük Kongresi'nde Demirel, 1308 oy ile Genel Başkan seçildi.
  • 25 Ekim - Türk Kurtuluş Savaşı'nın hayatta kalan son büyük komutanı, Süvari Orgenerali Fahrettin Altay öldü.
  • 29 Ekim - Boğaziçi Köprüsü'nden bir yılda geçen 11 milyon 310 bin 500 araçtan, 162 milyon 390 bin TL ücret alındığını açıklandı.

Kasım[değiştir | kaynağı değiştir]

  • 3 Kasım - Dışişleri Bakanı Turan Güneş, New York'ta Yunanistan Dışişleri Bakanı Dimitrios Bitsios ile görüştü ve "İki ülke arasında Kıbrıs konusunda biraz yaklaşma var" dedi.
  • 5 Kasım - Bütün partiler, CHP'nin azınlık hükûmeti kurmasına karşı çıktılar.
  • 7 Kasım - Başbakan Ecevit, Cumhurbaşkanı Korutürk'e yeni hükûmeti kurma görevini iade etti.
  • 10 Kasım - İstanbul Üniversitesi'nde sağ eğilimli olduklarını açıklayan 14 profesör yayınladıkları bildiride, beş sağ partinin birleşip hükûmeti kurmasını istedi.
  • 12 Kasım - Cumhurbaşkanı Fahri Korutürk, arka arkaya görevlendirdiği Süleyman Demirel ve Bülent Ecevit'in başarısızlıkla sonuçlanan hükûmet kurma girişimlerinden sonra bu görevi Kontenjan Senatörü Sadi Irmak'a verdi.
  • 15 Kasım - AP, yeni kurulacak Sadi Irmak hükûmetine üye vermeyeceğini açıkladı. CHP ve DP'nin de üye vermemesi üzerine Irmak, partiler üstü hükûmet kuracağını açıkladı.
  • 17 Kasım - Başbakan Sadi Irmak yeni hükûmeti açıkladı. Çoğu TBMM dışından oluşan ve bir de kadın bakan bulunan hükûmeti Cumhurbaşkanı Korutürk onayladı.
  • 21 Kasım - Maliye Bakanlığı 1975 bütçesinin 120 milyar TL olacağı açıkladı.
  • 23 Kasım - Keban Hidroelektrik Santralı, sonra çıkan arızalar sonunda tamamen durdu. Türkiye'de elektrik sıkıntısı ve kısıntısı yeniden başladı.
  • 29 Kasım - Sadi Irmak Hükümeti, TBMM'de güvenoyu alamadı.

Aralık[değiştir | kaynağı değiştir]

  • 2 Aralık - Gökçekaya Hidroelektrik Santrali'yla Seyit Ömer Termik Santralı arızalandı. Türkiye'nin günlük elektrik ihtşyacında 5,5milyon kilovat saat açık oluştu. Bütün illerde elektrik kısıtlaması başladı.
  • 7 Aralık - Yunanistan'dan Kıbrıs'a gelen Başpiskopos Makarios, daha sonra Başkanlık Sarayı'nda yaptığı konuşmada "Türkiye'nin yaptığı fiili durumu hiçbir zaman kabul etmeyeceğiz. Bana darbe yapanları affettim. Mücadeleye devam edeceğim" dedi.
  • 15 Aralık - CHP 22'nci Kurultayı Ankara'da toplandı.
  • 18 Aralık - Kıbrıs'ta Britanya üssünde bulunan Türkler, ziyaret için gelen Makarios'u protesto ederek kampa sokmadılar.
  • 19 Aralık - AP, MSP, CHP ve MHP başkanları, "seçim ittifakı" konusunu görüştü.
  • 28 Aralık - Devlet Planlama Teşkilatı'nın (DPT) hazırladığı 1975 programı, Bakanlar Kurulu'nda değiştirilerek kabul edildi.

Doğumlar[değiştir | kaynağı değiştir]

Ölümler[değiştir | kaynağı değiştir]

Ocak-Mart[değiştir | kaynağı değiştir]

Nisan-Haziran[değiştir | kaynağı değiştir]

Temmuz-Eylül[değiştir | kaynağı değiştir]

Ekim-Aralık[değiştir | kaynağı değiştir]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ "Haberler - DSİ Genel Müdürlüğü". 20 Eylül 2011 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 30 Haziran 2020.