1990'da Türkiye

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Gezinti kısmına atla Arama kısmına atla

1990'da Türkiye olayları.

Siyaset & Olaylar[değiştir | kaynağı değiştir]

Ocak[değiştir | kaynağı değiştir]

Şubat[değiştir | kaynağı değiştir]

  • 3 Şubat - 12 Eylül Darbesi sonrasında görevlerinden alınan ve 1982'de çıkarılan 2766 sayılı yasa ile "Bir daha kamu hizmetlerinde çalıştırılamayacakları" hükme bağlanan kamu görevlilerinin (1402'likler), eski görevlerine dönmelerine olanak tanıyan Danıştay İçtihatları Birleştirme Kurulu kararıyla öğretim üyelerine dönüş için izin verildi.
  • 3 Şubat - Cumhurbaşkanı Turgut Özal, milletvekillerine "kıyak emeklilik" yasasını veto etti.
  • 5 Şubat - Atina'da uyuşturucu madde ile yakalanan Turan Çevik, Yunan Yüksek Mahkemesi'nin "silah bulundurmak suçundan yargılanması" koşuluyla iade edildi.
  • 7 Şubat - Amasya'nın Merzifon ilçesi'ndeki Yeniçeltek Kömür İşletmesi'nde grizu patlaması meydana geldi. Patlamada 68 işçi toprak altında kalarak can verdi.
  • 7 Şubat - Süper Lig kulüpleri, Türkiye Radyo ve Televizyon Kurumu'nin (TRT) telif hakları konusunda verdiği sözleri yerine getirmemesi nedeniyle boykot kararı aldı.
  • 7 Şubat - DYP Antalya milletvekili Zekeriya Bahçeci, öldü.
  • 12 Şubat - Hükümetin açıkladığı tütün fiyatlarını protesto eden yaklaşık 20 bin üretici, Akhisar'da sokağa döküldü. Kara ve demiryollarının ulaşıma kapandığı, tekel ve tütün tüccarlarının işyerlerinin tahrip edildiği gösteriler sonunda 200 kişi gözaltına alındı.
  • 12 Şubat - Yılmaz Güney'in, 1983'te yasaklanan Umut filmi İstanbul'da gösterime girdi.
  • 14 Şubat - TİKKO davası sanıklarından Cemal Keser'in firar ettiği anlaşıldı.
  • 18 Şubat - Kırşehir Belediye Başkanlığı'nı SHP'li Dr. Cahit Gürses kazandı.
  • 20 Şubat - Dışişleri Bakanı Mesut Yılmaz, Cumhurbaşkanı Turgut Özal'ın müdahaleleri nedeniyle görevinden istifa etti.
  • 21 Şubat - Dışişleri Bakanlığı'na Ali Bozer getirildi.
  • 24 Şubat - İstanbul milletvekili Doğancan Akyürek ANAP'tan istifa etti.
  • 27 Şubat - Hayali ihracat, vergi kaçakçılığı gibi birçok suçtan aranıp hakkında dava açılan Turan Çevik, Yunanistan'dan şartlı olarak iade edildiği için sadece silah bulundurmak suçundan yargılanıp serbest bırakıldı.

Mart[değiştir | kaynağı değiştir]

  • 2 Mart - Yumurtalık-Kırıkkale ham petrol boru hattının Ulukışla-Pozantı arasındaki bölümüne girerek iki yıldır ham petrol çalan şebeke yakalandı.
  • 7 Mart - Hürriyet gazetesi yönetim kurulu üyesi ve yazarı Çetin Emeç, İstanbul Suadiye'deki evinin önünde pusu kuran maskeli 2 kişinin silahlı saldırısı sonucu yaşamını yitirdi.
  • 12 Mart - TBMM Başkanı Kaya Erdem'in çağrısı üzerine TBMM'de grubu olan 3 partinin genel başkanları (Yıldırım Akbulut, Erdal İnönü, Süleyman Demirel) bir araya geldiler. Zirvede "demokrasinin yaşaması için terörle mücadeleye gerekli desteğin sağlanması" kararı alındı.
  • 13 Mart - Hava Kuvvetleri Komutanlığı'nın "irtica operasyonu" çerçevesinde 146 subay ve astsubayın daha TSK'yla ilişiğinin kesilmesine karar verildi.
  • 15 Mart - Mardin'in Savur ilçesine bağlı Sürücü köyünde öldürülen 13 PKK'lıdan birinin Nusaybin'de yapılan cenaze töreninde olaylar çıktı. Bir kişi öldü. İlçede sokağa çıkma yasağı başladı. 500'e yakın kişi gözaltına alındı.
  • 15 Mart - Cevher Özden, Kadıköy, Altıyol'daki bürosundan çıkarken ayağından vurularak yaralandı.
  • 17 Mart - Jülide Ateş Türkiye Güzeli seçildi.
  • 19 Mart - Cumhurbaşkanı Özal'a hakaret ettiği gerekçesiyle Çanakkale'nin SHP'li Belediye Başkanı İsmail Özay görevden alındı.
  • 20 Mart - Mardin'in Cizre ilçesinde kepenk kapatma eylemi yapıldı. Eylem sırasında çıkan olaylarda 4 kişi öldü Kepenk kapatma eylemi ertesi gün Nusaybin, İdil, Silopi ve Midyat'a da sıçradı.
  • 21 Mart - Elazığ'da, Alarko firmasına ait bir otobüsü durduran PKK'lı teröristler, dokuz kişiyi öldürdüler.
  • 26 Mart - 38 çimento fabrikasında 16 bin 500 işçi greve gitti.
  • 28 Mart - Maliye ve Gümrük Bakanı Ekrem Pakdemirli hükümetten istifa etti.
  • 29 Mart - İstiklal Caddesi'nin, motorlu araç trafiğine kapatılarak, tamamen yaya yolu haline getirilmesine yönelik çalışmalar başladı. 7 ay süren çalışmaların ardından, nostaljik tramvay'ın da yer aldığı yeni İstiklal Caddesi 29 Ekim'de açıldı.
  • 29 Mart - Maliye ve Gümrük Bakanlığı'na Adnan Kahveci atandı.
  • 31 Mart - 9. Uluslararası İstanbul Film Festivali programında yer alan Yusuf Kurçenli'nin Karartma Geceleri filmi Denetim Kurulu tarafından yasaklandı.

Nisan[değiştir | kaynağı değiştir]

Mayıs[değiştir | kaynağı değiştir]

Haziran[değiştir | kaynağı değiştir]

  • 3 Haziran - Bir ilçe ve 50 beldede yapılan belediye başkanlığı seçimlerinden 29'unu ANAP, 11'ini SHP, 5'ini DYP, 4'ünü RP, birini de MÇP kazandı.
  • 4 Haziran - Türkiye Birleşik Komünist Partisi (TBKP) resmen kuruldu.
  • 4 Haziran - ANAP Hatay milletvekili Kamuran Karaman trafik kazasında öldü.
  • 7 Haziran - Sosyal Demokrat Halkçı Parti'den (SHP) ihraç edilen ya da istifa eden 10 milletvekili Halkın Emek Partisi'ni (HEP) kurdu. Partinin Genel Başkan Fehmi Işıklar oldu.
  • 11 Haziran - Şırnak'ın Güçlükonak ilçesi Çevrimli köyünü basan PKK'lı teröristler 12'si çocuk, yedisi kadın, dördü köy korucusu, 27 kişiyi öldürdüler.
  • 12 Haziran - 14 Ocak 1989 tarihinde Mardin'in Yeşilyurt köyünde köylülere dışkı yedirdiği iddiasıyla yargılanan Binbaşı Cafer Tayyar Çağlayan suçlu bulundu; 2,5 ay hapis cezasına çarptırıldı.
  • 12 Haziran - Diyanet İşleri Başkanlığı kara yoluyla hacca gidişleri iptal etti.
  • 13 Haziran - Dünya petrol fiyatlarının en düşük düzeyine geldiği sırada, akaryakıta yüzde 3-11 oranlarında zam yapıldı.
  • 13 Haziran - ANAP Zonguldak milletvekili Veysel Atasoy "Memleket meselerinin hallinde partisinin yararlı olabileceğine inancının kalmadığı" gerekçesiyle istifa etti.
  • 14 Haziran - Cumhuriyet Başsavcısı, TDKP'nin kapatılması için Anayasa Mahkemesi'nde dava açtı.
  • 18 Haziran - Türkiye Diyanet Vakfı'nın Ankara'da bulunan yayınevine konulan bombanın patlaması binada büyük hasara yol açtı.
  • 19 Haziran - Yüzbinlerce hacı adayının hacca gidememesi üzerine patlak veren "hac krizi" nedeniyle Diyanet İşleri Başkanı Prof. Dr. Mustafa Sait Yazıcıoğlu istifa etti.
  • 20 Haziran - Viyana'da açılacak olan "Anadolu'nun Görkemi" adlı sergi için gönderilen 7 bin 500 yıllık "Ana Tanrıça" heykeli çalındı.
  • 25 Haziran - Başbakan Yıldırım Akbulut Diyanet İşleri Başkanı Yazıcıoğlu'nun istifasını kabul etmedi.
  • 25 Haziran - Yeni 1.000 TL'lik madeni paralar piyasaya çıktı.
  • 28 Haziran - "Sansür ve sürgün" kararnamesi olarak adlandırılan 424 sayılı kanun hükmünde kararname uyarınca 2000'e Doğru ve Halk Gerçeği dergileri süresiz kapatıldı.
  • 29 Haziran - Gazeteci Sami Başaran'ı öldürmekten sanık Cemal Sincar'ın duruşmasından sonra "Sincar" aşireti mensupları İstanbul Adliyesi önünde otomatik silahlarla tarandı. Bir kişi öldü, 13 kişi de yaralandı.

Temmuz[değiştir | kaynağı değiştir]

  • 2 Temmuz - Suudi Arabistan, Mina'da şeytan taşlamaya giden hacı adayları arasında, El-Muaysem Tüneli'nde izdiham çıktı. Yaşanan panik sonucu 609'u Türk olmak üzere 1426 hacı adayı öldü.
  • 12 Temmuz - Cihangir'de Devrimci Komünist Partisi Silahlı Halk Birlikleri (DKP/SHB) örgütüne ait hücre evinde güvenlik kuvvetlerinin düzenlediği baskında, biri kadın iki örgüt üyesi ele geçirildi, iki örgüt üyesi telim oldu.
  • 12 Temmuz - Zakkumdan elde edilen "NO" ekstresi ile ilgili bilimsel araştırmaların olumlu sonuç verdiği bildirildi.
  • 16 Temmuz - Yüzde 25'lik maaş zammını protesto edilen kamu çalışanlarının eylemine polis müdahale etti.
  • 19 Temmuz - Karun Hazinesi'nin Türkiye'ye iadesi için açılan davada, New York Federal Mahkemesi Türkiye lehine karar verdi.
  • 23 Temmuz - Bakkallar ve Bayiler Federasyonu, bayilere verilen yüzde 4'lük primi protesto etmek, Türk tütüncülüğünü korumak ve yabancı sermayenin piyasadaki gücünü kırmak amacıyla ithal içki ve sigara boykotu başlattı.
  • 25 Temmuz - Kitaplarında "bölücü propaganda" yaptığı savıyla tutuklu bulunan Dr. İsmail Beşikçi serbest bırakıldı.
  • 30 Temmuz - PKK teröristleri, Siirt-Pervari yolunda çıkan çatışmada, Garnizon komutanı Binbaşı Yavuz Göksel, Jandarma Bölük Komutanı Yüzbaşı Doğan Sevinç ile beş eri öldürdü.
  • 30 Temmuz - Çay İşletmeleri Genel Müdürlüğü (Çay-Kur), son birbuçuk aylık sürede bazı kuru çayların fiyatına üçüncü kez zam yaptı.
  • 31 Temmuz - İzmir Bakkallar ve Bayiler Federasyonu "yabancı sigara ve içki boykotu"nu süresiz uzattı.

Ağustos[değiştir | kaynağı değiştir]

  • 2 Ağustos - Irak Kuveyt'i işgal etti.
  • 3 Ağustos - Türk-Amerikan ortak tesislerinde çalışan, Türk Harb-İş Sendikası üyesi 4 bin işçi 26 işyerinde greve başladı.
  • 4 Ağustos - 48. Balkan Atletizm Şampiyonası'nda 1.500 metrede Zeki Öztürk altın madalya kazandı.
  • 5 Ağustos - Irak Başbakan Birinci Yardımcısı Taha Yasin Ramazan, Ankara'da Cumhurbaşkanı Turgut Özal'la yaptığı görüşmede, Türkiye'nin Körfez Krizi konusunda tarafsız kalmasını istedi.
  • 7 Ağustos - 2 Ağustos'ta Irak'ın Kuveyt'i işgali nedeniyle, bu ülkeye karşı Birleşmiş Milletler kararıyla uygulanan ambargoya uyan Türkiye, Kerkük-Yumurtalık Petrol Boru Hattını kapattı.
  • 9 Ağustos - ABD Dışişleri Bakanı James Baker Cumhurbaşkanı Turgut Özal ile görüştü. Baker Türkiye'deki Amerikan üslerini Irak'a karşı kullanma izni istedi.
  • 10 Ağustos - Amerikan üsleri ile lastik işkolundaki grevler ertelendi.
  • 10 Ağustos - Cumhurbaşkanı Turgut Özal'ın TBMM'de grubu bulunan siyasi parti liderlerine Körfez Krizini görüşmek üzere yaptığı zirve çağrısına SHP Genel Başkanı Erdal İnönü ve DYP Genel Başkanı Süleyman Demirel "hayır" Başbakan ve ANAP Genel Başkanı Yıldırım Akbulut da "evet" yanıtı verdi.
  • 10 Ağustos - Irak ve Kuveyt'in Ankara Büyükelçiliklerinin bankalardaki idari hesapları ve elçilik personelinin kişisel mevduatları ile Türkiye'deki iki ülke turistlerinin bankalarla ilgili hak ve alacaklarına ilişkin işlemler serbest bırakıldı.
  • 12 Ağustos - TBMM yaptığı gizli oturumda olası bir savaş durumunda hükümete "savaş hali ilanı ve asker kullanımı yetkisi verdi.
  • 14 Ağustos - Irak'ın Kuveyt'i işgalinden sonra Kuveyt'ten Irak'a götürülen 53 Türk vatandaşı, Ürdün'ün başkenti Amman üzerinden Türkiye'ye geldi.
  • 16 Ağustos - Körfezi Krizi nedeniyle Ankara'da tüm hastanelerdeki yatak kapasiteleri, ilaç, kan ve serum stokları gözden geçirildi.
  • 17 Ağustos - İncirlik Hava Üssü'nün kapıları ilk kez basına açıldı.
  • 19 Ağustos - Yeni kurulan 13 ilçe ve bir beldede yapılan belediye başkanlığı seçiminde ANAP 11, SHP 2, DSP 1 bir yerde seçimi kazandı.
  • 23 Ağustos - Başbakanlık, şifreli telsiz emriyle valiliklerden, "topyekun bir savaşa hazırlıklı olunmasını" istedi. Orduda da savaş önlemlerinin kademeli olarak arttırıldığı, sınır bölgelerine yeni mekanize birliklerin kaydırıldığı haber verildi.
  • 26 Ağustos - Metris Cezaevi eski İç Güvenlik Müdürü emekli Binbaşı Adnan Özbey, silahlı saldırı sonucu ağır yaralandı. Olay yerine "Dev-Sol" imzalı bir bildiri bırakıldı.

Eylül[değiştir | kaynağı değiştir]

  • 4 Eylül - Hükümete "asker gönderme izni verilmesi" ANAP Grubu'nda dört çekimser, bir ret oyuna karşın kabul edildi.
  • 4 Eylül - Eski müftü-yazar Turan Dursun Kadıköy, Koşuyolu'daki evinin yakınlarında öldürüldü.
  • 5 Eylül - Hükümete "asker gönderme ve Türkiye'ye yabancı asker çağırma izni verilmesi" TBMM'nin gizli oturumunda 136'ya karşı 246 oyla kabul edildi.
  • 5 Eylül - Dev-Sol militanları emekli başkomiser İbrahim Çağlar'ı öldürdü.
  • 7 Eylül - Drej Ali lakaplı Ali Yasak'ın adamları, Milliyet Gazetesi'nin Nuruosmaniye Caddesi'ndeki merkez binasını bastı. Arabaları tahrip etti, camları kırdı. Gazetecileri dövdü.
  • 10 Eylül - SHP Genel Sekreteri Deniz Baykal, genel sekreterlik ve Parti Meclisi üyeliğinden ayrıldığını açıkladı.
  • 11 Eylül - Türkiye'nin ilk kadın sığınma evi olan Bakırköy Kadın Sığınma Evi açıldı.
  • 12 Eylül - Tekel ürünleri ile Tekel tarafından ithal edilen yabancı sigara ve içkilere yüzde 14-25 oranında zam yapıldı.
  • 17 Eylül - 27 Mayıs Darbesi'nden sonra idam edilen Adnan Menderes, Fatin Rüştü Zorlu ve Hasan Polatkan'ın naaşları ölümlerinin 29. yıldönümünde, İmralı Adası'ndan İstanbul, Vatan Caddesi'ndeki anıtmezara nakledildi.
  • 17 Eylül - 12 Eylül 1980 sonrası yurtdışına çıkan, kapatılan Türkiye Sosyalist İşçi Partisi Genel Başkanı Ahmet Kaçmaz, Türkiye'ye geldi, gözaltına alındı.
  • 18 Eylül - Irak'ın Ankara Büyükelçisi Abdülcebbar Cevad, Dışişleri Bakanlığı'na giderek hükümetinin "Türkiye'ye bedava petrol vermek istediği"ni bildirdi. Dışişleri yetkilileri ise Birleşmiş Milletler kararı gereğince "Önerinin kabul edilmesinin imkânsız olduğunu" bildirdiler.
  • 18 Eylül - İstanbul'da yaklaşık 18 bin teksicinin iki gün süreyle yaptığı kontak kapama eylemi sona erdi. 1000TL olan kilometre ücreti 1250TL'ye çıkarılırken, taksimetre açılış ücreti 1500TL olarak belirlendi.
  • 26 Eylül - Millî İstihbarat Teşkilatı (MİT) eski müsteşar yardımcısı Hiram Abas İstanbul'da öldürüldü.
  • 26 Eylül - Anayasa Mahkemesi'nce iki kez iptal edilen daha sonra Cumhurbaşkanı Özal tarafından veto edilen Milletvekillerine Ayrıcalıklı Emeklilik Yasası, TBMM'deki üç partinin anlaşması üzerine TBMM'den geçti.
  • 27 Eylül - Diyarbakır DGM'de tutuklu olarak yargılanan kapatılan 2000'e Doğru Dergisi Genel Yayın Yönetmeni Doğu Perinçek tahliye edildi.
  • 28 Eylül - 27. Antalya Altın Portakal Film Festivali sonuçları açıklandı. En İyi Film Ödülünü Halit Refiğ'in Karılar Koğuşu adlı filmi aldı. En İyi Kadın Oyuncu Ödülü'ne Hülya Koçyiğit (Karılar Koğuşu); En İyi Erkek Oyuncu Ödülü'ne ise Tarık Akan (Karartma Geceleri) değer görüldü.
  • 30 Eylül - SHP'nin 6. Olağanüstü Kurultayı'nda Erdal İnönü 504 oyla yeniden Genel Başkan seçildi.

Ekim[değiştir | kaynağı değiştir]

  • 6 Ekim - Sosyal Demokrat Halkçı Parti (SHP) Parti Meclisi üyesi Doçent Dr. Bahriye Üçok, kargoyla gönderilen bombalı paketin patlaması sonucu yaşamını yitirdi. Saldırıyı İslami Hareket Örgütü üstlendi.
  • 6 Ekim - Ses sanatçısı Safiye Filiz geçirdiği trafik kazasında öldü.
  • 10 Ekim - Dışişleri Bakanı Ali Bozer görevinden istifa etti.
  • 12 Ekim - Dışişleri Bakanlığı'na Ahmet Kurtcebe Alptemoçin atandı.
  • 13 Ekim - Laiklik ilkesine sahip çıkmak ve Doç. Dr. Bahriye Üçok'un öldürülmesini protesto etmek amacıyla kadın kuruluşları İstanbul'da bir yürüyüş düzenledi.
  • 15 Ekim - Cumhurbaşkanı Turgut Özal'ın, "İdamlar dahil bütün tedbirlerin düşünülmesi gerektiği" tavsiyesi üzerine İçişleri Bakanlığı'nda halen TBMM gündeminde bekleyen 287 idam cezasından hangilerinin infaz edileceği konusunda değerlendirme çalışması başlatılmasına yönelik tepkiler sürdü.
  • 18 Ekim - Millî Savunma Bakanı Safa Giray görevinden istifa etti.
  • 21 Ekim - 13. Genel nüfus sayımı yapıldı. Türkiye'nin nüfusu 56.473.035.
  • 22 Ekim - İstanbul'da yağmur bombası atıldı, baraj havzalarında yoğun yağış başladı, baraj bölgesinde su seviyesi yükseldi.
  • 23 Ekim - Dünya petrol piyasasında ham petrolün varili 41 ABD Dolarından 29 ABD Dolarına düşünce benzin fiyatlarında yüzde 7, motorin fiyatlarında yüzde 10 indirim yapıldı.
  • 27 Ekim - Sosyal Demokrat Halkçı Parti, İzmit'te "Savaşa Hayır" mitingi düzenledi. Mitinge on binlerce insan katıldı; miting sonrası 155 kişi gözaltına alındı.
  • 27 Ekim - Ülker Bisküvi ve Çikolata Fabrikası'nın Davutpaşa'daki ana deposunda çıkan yangından milyarlarca liralık maddi zarar meydana geldi.
  • 28 Ekim - İstanbul Barosu Başkanlığı'na Turgut Kazan büyük oy farkıyla seçildi.
  • 28 Ekim - Millî Savunma Bakanlığı'na Hüsnü Doğan atandı.
  • Ekim - Metal işkolunda toplusözleşme görüşmelerinin tıkanmasını protesto eden Türk Metal Sendikası üyesi 10 bin işçi saçlarını kazıttı.

Kasım[değiştir | kaynağı değiştir]

Aralık[değiştir | kaynağı değiştir]

Doğumlar[değiştir | kaynağı değiştir]

Ölümler[değiştir | kaynağı değiştir]