İzbarço bağı

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Jump to navigation Jump to search
İzbarço bağı
Palstek innen.jpg
İsimleri İzbarço bağı, Bulin bağı
Kategori İlik düğümleri
Kategori #2 Kurtarma düğümleri
Etkinlik %50
Kaynak ABOK
Akrabaları Oltacı bağı, Leş bağı, Dirsekte tek izbarço bağı
Çözülürlüğü Çok kolay çözülür
Kullanımı İp ucunda sabit halka, ağ,
Kusuru Yüklenince ucu emilip çözülebilir halkaya bağlamak gerekir
ABoK #1010, #1716
Bağlanışı [1]

İp ucu dirseğinin bir ip bedeni döngüsüne sancak bağı şeklinde tutturulmasıyla ip ucunda sabit ve güvenilir bir halka oluşturan bir düğüm çeşididir, yani bir Sancak bağı halkasıdır, Bulin bağı da denir.

Özellikleri[değiştir | kaynağı değiştir]

İzbarço bağı

  • bağlanması kolaydır (tek elle bakmadan bile, çok hızlı bağlanabilir)
  • halkası genişlemez,
  • düğümü kolay boşalmaz, ve
  • uzun süre çok yüksek ağırlık yüklendikten sonra bile gerektiğinde kolayca çözülebilir.
  • İzbarço bağı yalın halinde tam güvenlik sağlamaz, çok az ihtimal de olsa, kullanılırken kendiliğinden çözülebilir, boştaki ucunun geriye kaymasını önlemek gerekir.

Kullanımı[değiştir | kaynağı değiştir]

Denizcilik, arama-kurtarma, binicilik, gibi çok çeşitli kullanım alanları vardır. Bulin bağı adının İngilizcede "pole", iskele kazığı sözcüğünün eski ve kuzey dillerine ortak bir şeklinden gelmesi muhtemeldir.

Sancak bağı veya izbarço bağının ağ örmede kullanılışı alt sırada

Başka bağ veya düğümlerle de balık ağı yapılabilse bile en bilinen balık ağı, izbarço bağları ya da sancak düğümleriyle örülür.

Tarihi[değiştir | kaynağı değiştir]

İzbarço bağı çok eski zamanlardan beri bilinir. Keops Piramidi'nde 1954 te bulunan nerdeyse 4600 yıllık güneş gemisinde böyle bir düğüm görülmüştür.[1]

Bağlanışı[değiştir | kaynağı değiştir]

En basit izbarço bağı ana ipte bir roda (ya da döngü/sarmal, ya da halka) yapıp, ipin ucunu rodadan başlangıç-uç yönünde geçirip, başlangıç etrafında dolayıp, tekrar rodadan geri geçirerek yapılır. İzbarço bağının düğümüne, başlangıçtaki bir rodanın uçta bir dirsekle olușturduğu bir sancak bağı da denilebilir. İki ip ucunu bağlayan her bağ ya da düğümle başlangıçla uç arasında bir çeşit halka yapılabilir. İzbarço bağı bu yüzden bir sancak bağı halkası diye de tanımlanabilir.

Çeşitleri[değiştir | kaynağı değiştir]

İzbarço bağının birçok duruma göre daha pratik kullanıma uygun çeşitleri, ve bunlar için geliştirilmiş bağlama yöntemleri vardır:

  • Tek elle izbarço bağı [3]. Genellikle kurtarılacak kişi sol eliyle tutunuyordur, aceleyle ona atılan ipin ucunda genişce ve güvenilir bir halka çoğu zaman yoktur, ipi koltuk altlarından vücudu sarmalayan güvenilir bir halka haline getiren bu tekniği bilmek insanın hayatını kurtarabilir.
    • İp ucuna yakın bir nokta sağ elle yakalanır/tutulur,
    • İp bedeni sağ elle kafa üzerinden aşırılıp göğüs kafesi ve sağ omuz etrafından dolandırılır (bu ipi daha güvenli tutmaya da yarar),
    • Sırttan dolanıp gelen ucu tutan sağ elin başparmak sırtı ip bedeni üstüne dayanıp ip bedeni parmaklar etrafına parmak dibine yakın dolanır (Dikkat! El sırtı gerisi ya da bilek etrafına değil. Ucu parmaklar etrafına çift dolamak[4] zor dolayısıyla daha riskli olabilir ama sonuç daha güvenli olur).
    • Parmakların hala tuttuğu ip ucu, ip bedeni etrafından parmak uçlarıyla dolandırılıp parmaklar etrafındaki sarmal (lar) içinden geri çekilir. Uç ne kadar kısa kalırsa o kadar fazla çözülme riski vardır.
    • Ucu bırakmadan, hatta çekip uzatarak ve sırt ve göğüs kafesi geriye doğru yaslanarak ip bedeni gerdirilir, düğüm sıkıştırılır.
    • Emniyet
      • Ucu halka kenar ipi etrafına bir kazık bağı ile tutturup (tek elle iki peş peşe yarım kazık bağı atarak bağlanabilir) yük bindiğinde ucun kayıp kısalarak düğümün boşalmasını önlemek gerekir.
      • Kurtarılma sırasında bir dirsek halka içinde kalmalıdır, halkanın iki koltuk altından birden kavraması vücuda zarar verebilir.
  • Yıldırım hızıyla izbarço bağı [5]. Bağlama tekniği açısından daha doğru adı oltacı bağıdır. Oltacı bağı, izbarço bağında dirseğe yerine adi düğüme yapılmış bir sancak bağıdır. Daha güvenilir ve kolay bağlanan bir halkadır. Ana ipten tutup savurarak kurtarılacak kişiye atılabilir. Acele bağlanışı doğru teknikle çok kolay ve hızlıdır (2-3 saniye):
    • İp ucuna yakın bir nokta sağ (baskın) elle, 1 metre kadar gerideki dirsek, ip bedeni dışa doğru gelecek şekilde, sol (öbür) elle tutulur, gerekirse ip bedeni üstüne bir ayakla basılır.
    • sağ el, ucu, sol el ve sol elin tuttuğu dirsek kenarları dışından alt içe ve yukarı dolayıp, üstten öne doğru sol el başparmak altına verir. Eğer ip ucu ağırca ise el dolandırmak yerine sağ eldeki ip ucunu sol elden sarkan dirsek kenarları etrafına dıştan bir kırbaç darbesi gibi vurarak çok daha hızlı dolanabilir.
    • sonra da sağ el ucu geri takip ederek (böylece bakmadan bağlanabilir) sağ tarafta oluşan halkayı tutar, sol elde oluşan halka içinden geçirip, sol orta ve yüzük parmakları arasına verir,
    • sağ el ip bedeninden tutup çekerek sol elde oluşan halkanın düğümünü sıkıştırır. Ucu ayrıca sağlama almak için halka kenarına tutturmaya gerek yoktur (teknik olarak çok daha güvenilir oltacı bağı olduğundan).
  • Kazak bağı (foralısı Kalmuk bağı) Düğümünün her üç yönde de aynı kolaylıkta çözülebildiği Kazak bağı ya da onun foralısı Kalmuk bağı [6] Yapılışına ipin ucunu rodadan ters yönde, yani uç-başlangıç yönünde geçirip, ip bedeni etrafında değil de, halka başlangıcı etrafından döndürerek başlanır. foralı olanına kalmuk bağı denir. Kalmuk bağının çok pratik bağlama yöntemleri vardır.[7][8] Bu iki bağ genelde izbarço bağı kadar bilinmezler ama Rusya'da izbarço bağından daha çok bilinir ve kullanılırlar.
  • Esnek sarmalayan, dirsekte çok halkalı izbarço bağı [9].
  • Dirsekte tekli izbarço bağı [10]
  • İkiz sarmallı izbarço bağı [11] Düğümü çift sancak bağı olan ve daha fazla sürtünmeli , kendiliğinden açılması daha zor bir izbarço bağı çeşidi. Bu da tek elle bağlanabilir.[12]
  • İzbarço bağı dirsek yerine Adi düğüme sancak bağı ile yapılırsa Oltacı bağı olur, daha güvenilirdir. Yukardaki Yıldırım hızıyla izbarço bağı bu sonucu verir.
  • İzbarço bağının ucu halka sonunu dolanıp düğümden ip bedeni ile çıkar ise, yani dirsek yerine kropi bağına sancak bağı ile yapılırsa, yosemite bolin bağı olur.
  • İkiz sarmal yerine Tam kazık bağı, ya da Boğucu bağ, hatta Sıkıştırma bağı olan izbarço bağı çeşitleri de yapılabilir. Daha güvenilirler ama daha da zor çözülürler.
  • Sugalı izbarço bağı [13].[14] Çekince çevrelediğini sıkan, suga deliği izbarço bağı ile yapılmış halka. Sugalı izbarço bağı ya da leş bağı da denir.

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ Love, Kennett (1954-12-12), "Keops'un teknesi yukardan incelendiğinde bakir görünüyor", New York Times: sec. 1, pp. 1,3, "...ayrıca halatlardan birinde temelde bir izbarço bağı olan karmaşık ve ilginç bir düğüm vardı." 
  2. ^ http://www.youtube.com/watch?v=3rL1EPhQOwE Halkaya izbarço bağını hızlı bağlama yöntemini gosteren video
  3. ^ http://www.animatedknots.com/bowlineonehand/index.php, One-Handed Bowline Tying
  4. ^ https://www.youtube.com/watch?v=Kz9GnDietLk Double bowline one-handed
  5. ^ https://www.youtube.com/watch?v=NqQds1Rz2tg, Denize düşene ip ucuna can havliyle anında İzbarço halkası (daha doğrusu oltacı bağı) yapıp atma tekniğini gösteren video
  6. ^ https://en.wikipedia.org/wiki/Cossack_knot, Kazak bağı.
  7. ^ a b https://www.youtube.com/watch?v=wgJc1ymlYgg Kalmuk bağının bağlanışı
  8. ^ a b https://www.youtube.com/watch?v=3Bl31rAWTcI Kalmuk bağının bağlanışı
  9. ^ http://www.youtube.com/watch?v=X2C3QM3Q_dE, Bir nesneyi esnek sarmalayan ip dirseğinde çok halkalı İzbarço bağını gösteren video
  10. ^ http://www.helsinki.fi/~galambos/knot/singlebowlineonthebight.gif, Dirsekte uçsuz, tekli izbarço bağı (kropi düğümü ve halkasının iplerinden birinin son halkadan önce aşağı sarkmasıyla oluşur)
  11. ^ https://en.wikipedia.org/wiki/Double_bowline, İkiz sarmallı, düğümü daha sürtünmeli ya da iyi tutan izbarço bağı.
  12. ^ https://www.youtube.com/watch?v=Kz9GnDietLk Double bowline one-handed
  13. ^ https://en.wikipedia.org/wiki/Running_bowline Çekince çevrelediğini sıkan Sugalı izbarço bağı
  14. ^ https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A1%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D1%8C%D0%B7%D1%8F%D1%89%D0%B8%D0%B9_%D0%B1%D1%83%D0%BB%D0%B8%D0%BD%D1%8C Çekince çevrelediğini sıkan Sugalı izbarço bağı.
  15. ^ http://www.youtube.com/watch?v=hKzcggTu3Kk Dirsekte doblin izbarço bağlamayı gösteren video
  16. ^ http://www.youtube.com/watch?v=gqKC9UneFKQ Dirsekte ikiz halkalı, halkaları az esnek ispanyol usulü izbarço bağlamayı gösteren video