Rusya Sosyal Demokrat İşçi Partisi

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara
Plehanov
Lenin
Martov

Rusya Sosyal Demokrat İşçi Partisi (Rusça: Росси́йская Социа́л-Демократи́ческая Рабо́чая Па́ртия; Rossiskaya Sotsial Demokratiçeskaya Raboçaya Partiya: РСДРП), 1898'de kurulan, Rusya'nın ilk Marksist partisi. Daha sonra Bolşevik ve Menşevik olmak üzere ikiye bölünmüştür.

1890'li yıllarda Rusya'da işçi hareketleri yaygın olmaya ve çeşitli Marksist gruplar oluşturulmaya başlanmıştır. 1898'de Kiev'taki grubun önderliğinde Minsk'ta partinin kuruluş kongresi düzenlenmiş ve kongrede partinin adını "Rusya Sosyalist Demokrat Partisi" seçmiştir. "İşçi Gazetesi" merkez organın gazete statüsünü almıştır. Ancak geniş tutuklama yaşandığı için parti programını yazan partinin adını izin almadan "Rusya Sosyalist Demokrat İşçi Partisi" olarak değiştirmiştir.

Iskra gazetesini 1900'de çıkaran Vladimir İlyiç Ulyanov (Lenin), Yuli Osipoviç Zederbaum (Martov) ve Georgi Valentinoviç Plehanov'un grubunun önderliğinde 1903'de İkinci parti kongresi düzenlenmiştir. Kongreye 26 örgütten 51 oya sahip 43 temsilci katılmıştır. Salt çoğunluğu Iskra grubundan ibaretti. Kongrede parti programı ve tüzüğü kararlaştırılarak, merkez organ üyelerini seçmiştir. Merkez organı Rusya'da partiyi praktik olarak yönetecek "Merkez komitesi", yurtdışından ideolojik olarak yönetecek "Merkez organ gazetesi" ve "Merkez komitesi" ile "Merkez organ gazetesi" arasında anlaşmazlıklar çıktığında arabulculuğunu yapacak "Parti konseyi" olmak üzere üç teşkilattan ibaretti. Neticede Iskra grubu hakimiyetini kazanmıştır.

Ancak kongre görüşme sırasında Iskra grubu bölünmüştür. Parti üyeliğini hüküm eden programın 1. maddesi üzerinde tartışma yaşanmıştır. Lenin üye olmaları için partinin faaliyetlerine katılmasını şart koşmuş, Martov ise partiyi desteklemesi yeterli olduğunu savunmuştur. Bu madde için Martov’un savı kabul edilmiştir. Fakat Lenin Iskra'nın yönetim kurulu seçiminde mevcut 6 kişilik yönetim kurulu üyelerinden 3 kişiyi ihraç ederek Plehanov, Martov ve Lenin başta olmak üzere üç kişilik yönetim kurulunu önermiş ve kabul edilmiştir. Bu yönetim kurulu meselesinde kongre kararını kabul eden çoğunluk (Bolşevik) ile bunu eleştiren azınlık (Menşevik) olmak üzere ikiye bölünmüştür.

Bir ara Plehanov ve Lenin Iskra'yı yönettiyse de Plehanov’un Menşevik’e geçmesiyle Lenin Iskra’dan ayrılmak zorunda kalmıştır. Iskra Menşevik’in organ gazetesi haline gelmiş ve Bolşevik’i şiddetle eleştirmiştir. Buna karşı Lenin Bir Adım İleri, İki Adım Geri gibi eserlerinde Menşevik’i eleştirmiş ve 1904'te "Bolşevik Komiteler Bürosu" kurdurmuş ve 1905'te büro ‘Vperyod’ gazetesini yayımlanmaya başlamıştır.

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]