Aleksandr Kerenski

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara
Aleksandr Kerenski
Алекса́ндр Ке́ренский
Aleksandr Kerenski, 1917
Rusya Geçici Hükûmeti Başkanı
Görev süresi
22 Temmuz (8 Temmuz Jülyen takvimi) 1917 – 7 Kasim (26 Ekim Jülyen takvimi) 1917
Yerine gelen Vladimir Lenin (SSCB Halk Komiserleri Kurulu Başkanı olarak)
Kişi bilgileri
Doğum Aleksandr Fedoroviç Kerenskiy
4 Mayis 22 Nisan Jülyen takvimi 1881
Simbirsk (bugun Ulyanovsk)
Ölüm 11 Haziran 1970
New York, ABD
Yattığı yer Putney Vale Mezarlığı, Londra
Partisi Sosyalist Devrimci Parti
Mesleği Siyasetci
Aleksandr Fedorovich Kerensky.jpg

Aleksandr Fedoroviç Kerenskiy (Rusça: Алекса́ндр Фёдорович Ке́ренский; 22 Nisan (Gregoryen: 4 Mayıs) 1881; Simbirsk, Çarlık Rusyası11 Haziran 1970; New York, ABD), Rusya İmparatorluğunun siyasetçisidir. Şubat Devriminin önderlerinden, geçici hükûmetinin başbakanı. Sosyalist Devrimci Parti (SR) üyesi.

Çocukluk ve öğrenim[değiştir | kaynağı değiştir]

Kazan Üniversitesi rektörü Födr Kerensky’nin oğlu olarak Simbirsk (günümüz Ulyanovsk)’da dünyaya gelmiştir. Petersburg Üniversitesinde hukuk öğrenimi görürken Narodnik harekete ilgi duymuştur ve mezun olduktan sonra avukat olarak çalışırken Sosyalist Devrimci Parti (SR)'ye girmiştir. Tanınmış bir avukat olarak siyasi suçlardan yargılanan pek çok devrimciyi savunmuştur. 1912'de Volks'tan İşçi Grubu'nun (Trudovikler)[kaynak belirtilmeli], SR adayı[kaynak belirtilmeli] olarak Duma üyesi (milletvekili) seçilmiştir. Ilımlı solun güzel konuşan, etkin bir politikacısı olarak ünlenmiştir.

Şubat Devrimi[değiştir | kaynağı değiştir]

Harbiye Bakanlığının toplantı odasında geçici hükûmetin 4 üyesiyle, Soldan sağa: Baranovsky, Tümgeneral Yakuboviç, Savinkov, Kerensky ve Albay Tumanov.
Ana madde: Şubat Devrimi

Kerenski daha radikal bazı sosyalistlerin tersine, Rusya'nın I. Dünya Savaşı'na girmesini destekledi. Ama Çarlık rejiminin savaşta izlediği tutuma gittikçe artan tepki gösterdi; Şubat Devrimi (1917) üzerine de monarşinin kaldırılmasını savundu. Petrograd İşçi ve Asker Sovyeti'nin başkan yardımcılığı göreviyle, Duma tarafından oluşturulan geçici hükümette adalet bakanlığı görevini büyük bir istekle kabul etti. Her iki iktidar organında da görev alan tek kişi olarak bu iki iktidar odağı arasında arabuluculuk işlevini üstlendi. Rusya'nın her yanında düşünce, basın, vicdan, toplantı ve gösteri, genel oy hakkı ve kadınlar için eşit haklar gibi temel hak ve özgürlükleri uygulamaya koydu. Devrimci önderlerin halk arasında en çok tanınan ve desteklenenlerinden oldu.

Şubat Devrimi başladığında Duma'daki inkılapçı üyelerin ağır topu olduğu düşünülen Kerenski "Petersburg Sovyeti"nin başkan yardımcılığına getirilmiştir. Geçici hükümet kurulduğunda Sovyet'i temsilen Adalet Bakanı olarak kabineye girmiştir. Kerenski Sovyet kökenli olduğundan askerler ve işçilerin beğenlerini toplamış ve fiilen hükümeti kontrol altına almıştır.

Kerenski'nin partisi Sosyalist-Devrimcilerden kopan bir grup olan Trudovikler idi. Ama "SR" (Sosyalist-Devrimci) olarak biliniyordu.

Mayıs ayında Harbiye Bakanlığına getirilmiş ve STAVKA (Genelkurmay) Başkanı Mikhail Vasiliyeviç Alekseyev'i görevinden alıp yerine Aleksey Alekseeviç Brusilov getirmiştir.

Mayıs 1917'de hükümetin açıkladığı - Kerenski'nin onayladığı - savaş hedeflerine halkın gösterdiği tepki karşısında çok sayıda bakan istifa etmek zorunda kaldı. Oluşturulan yeni hükümette savaş ve donanma bakanlıklarını üstlenen Kerenski en etkili üye durumuna geldi. Yeni bir saldırı planı hazırlayarak cepheyi dolaşmaya gitti. Moral bozukluğu içindeki birliklerde savaş gücünü ve devrimi savunma isteğini artırmaya yönelik çoşkulu konuşmalar yaptı.

1916 "Brusilov Taarruz"'un kahramanı olan Brusilov'un komutasıyla Alman İmparatorluğuna karşı genel taarruza geçmiştir ("Kerensky Taarruz"). Ancak genel taarruz başarısız olunca sorumluluğunu Brusilov'a yükleyerek görevinden almış ve 13 Temmuz'de yerine Lavr Georgiyeviç Kornilov'u tayin etmiş ve kendisi de başbakanı olmuştur.

Ama konuşma yeteneği savaş yorgunluğunu ve askerler arasındaki disiplinsizliği ortadan kaldıramadı. Kerenski'nin Galiçya saldırısı ağır bir yenilgiyle sonuçlandı.

Temmuz'da geçici hükümetin yeniden düzenlenmesi zorunluluğu doğunca, katı siyasi inançları bulunmayan ve dramatik konuşma becerisiyle halkın geniş desteğini sağlayabilen Kerenski başbakan oldu. Bütün siyasi hizipleri birleştirme çabasına karşın, kısa süre sonra general Lavr G. Kornilov'u başkomutanlıktan uzaklaştırıp bu görevi de üstlenince (Eylül 1917) ılımlıları ve subayları karşısına aldı. Aynı zamanda köklü sosyal ve ekonomik dönüşümlerin gerçekleştirilmesini reddederek ve kişisel iktidarını kurmaya yönelerek sol kanadın da güvenini yitirdi.

Eylül ayında Kornilov Bolşevik tarafından yaratılan kargaşanın Rus ordusunu tehlikeye soktuğunu düşünerek bir darbeyi gerçekleştirmeyi planlamıştır. Kornilov cepheden birliklerini Sankt Peterburg'a gönderdiği için Kerenski 9 Eylül'de görevinden almıştır. Ayrıca Kerenski Kızıl Ordudan da yardım istemiştir. Bu durumda Kornilov komutasındaki kosaklar Kornilov'un emrini reddedince Kornilov yakalanmıştır. Bu darbe girişiminden sonra, Bolşevikler daha da güçlenmiştir.

Ekim Devrimi[değiştir | kaynağı değiştir]

Ana madde: Ekim Devrimi

Ekim 1917'de Finlandiya'dan dönen Vladimir İlyiç Lenin Bolşevikleri geçici hükûmeti devretmeye çağırmıştır. Kerensky 24 Ekim sabahı Harp Okulu öğrencileri kullanarak Bolşevik’in organ gazetesinin basımevine saldırmasını emretti. Lev Davidoviç Troçki komutası altındanki Kızıl Ordu basımevini geri alarak postane, elektriksentralı, bankaları da işgal etmiştir. Kerensky Petersburg'tan kaçarak Pskov'a ulaşabilmiş fakat diğer bakanların tamamı yakalanmış ve 1918'de idam edilmişlerdir.

Pskov'taki süvari birlikleri örgütlenen Kerensky Detskoye Selo (Tsarskoye Selo, "Çar Köyü" anlamına geldiği için 1918'de Bolşevik tarafından "Çocuk Köyü" anlamına gelen Detskoye Selo olarak değiştirilmiştir. günümüz Sankt Petersburg kentinin Puşkin semti)’i işgal etmiştir. Fakat Kızıl Ordu tarafından yenilerek birkaç hafta gizlendikten sonra Fransa’ya iltica etmiştir. Sonradan gittiği ABD'de anılarını yazacak[1] ve 1970 yılında hayata veda edecektir.

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

Wikimedia Commons'ta Aleksandr Kerenski ile ilgili çoklu ortam belgeleri bulunur.

Kerensky'in Genelkurmay Başkanları[değiştir | kaynağı değiştir]

Siyasi görevi
Önce gelen:
Georgi Lvov
Rusya Geçici Hükûmeti Başkanı
21 Temmuz 1917 - 8 Kasım 1917
Sonra gelen:
Vladimir İlyiç Lenin
Halk Komiserleri Konsey Başkanı