Biseksüellik

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara
Lezbiyen, gey, biseksüel, transgender (LGBT) konuları
застава дугиних боја
Cinsel yönelim · Eşcinsellik · Demografi · Biyoloji · Çevre
Tarih
Zaman çizelgesi · Sosyal hareketler · Toplumsal hareketler
Kültür
Topluluk · Coming out · Onur Yürüyüşü · Simgeler · Argo · Gey köyü
Haklar
Dünyada haklar · Evlilik · Medeni birliktelik · Evlat edinme · Askerlik · Transeksüelliğin yasal yönleri
Toplumsal tutum
Heteronormativite · LGBT tektipleri · Queer · Din ve eşcinsellik · Din ve trans birey
Önyargı / Şiddet
LGBT stereotipleri · Bifobi · Cinsiyetçilik · Eşeyselcilik · Heteroseksizm · Homofobi · Lezbofobi · LGBT gençler arasında intihar · Binarism · Transfobi LGBT kişilere karşı şiddet · Seks Ticareti
Academik alanlar ve
söylev
Queer çalışmaları · Lezbiyen feminizm · Queer teori · Transfeminizm · Lavender linguistics
Portal LGBT.svg LGBT portalı

Biseksüellik, duygusal[1] ve cinsel yönelim yönünden[2] hem hemcinsine hem de karşı cinse[3] ilgi duyan kişidir. Biseksüel sözcüğü hem isim, hem sıfat olarak kullanılır. Her iki cinsel kimlikten olan insanlara karşı cinsel ve duygusal olarak ilgi duyma ve onlarla duygusal veya cinsel bir ilişki kurma[2] potansiyelini, bir başka ifadeyle "biseksüel" olma durumunu belirtir, hemcins cinsel ilişki yönünden eşcinsellik ile benzerdir. Biseksüel, her iki cinse[4] aynı ölçüde ilgi duymayabilir veya bu ilginin derecesi zaman içinde değişebilir. Yine biseksüellik politik bir duruşu[5] da simgeler.

Terminolojisi[değiştir | kaynağı değiştir]

Kuzey Hindistan'da bulunan 17. ile 18. yüzyılda Babür İmparatorluğu'na ait bir minyatürde Urduca metin yazılı Hintli biseksüel çift. Resimde bir erkek ve iki kadın içeren üçlü seks yapıyor.

Kendini algılama[6] biseksüel kimliğin anahtarı olarak kabul edilmektedir. Her iki cinsiyetten kişilerle[4] cinsel etkinlik içine giren biseksüel[7] sayısı hayli fazla olsa da[8], bu kişilerin çoğu kendilerini biseksüel olarak tanımlamaz. Benzer şekilde, bazı insanlar da yalnızca bir cinsiyet ile cinsel ilişkiye girerler[9] veya hiç cinsel ilişkiye girmezler, ancak yine de kendilerini biseksüel olarak tanımlarlar. Bir kimsenin biseksüel olup olmadığını saptamaya yarayacak bir davranışsal "test" yoktur. Ancak gey ve diğer cinsel yönelimdeki eşcinsellerin bir bireyin biseksüel veya heteroseksüel olmasını anlamasına yarayan[10] gaydar kavramı vardır.

Cinsel yönelimi biseksüel olan kimsenin aynı anda hem bir erkekle hem de bir kadınla cinsel olarak ilgili olması gerekmez[11]. Bazı biseksüeller bu ya da diğer toplumsal cinsiyetle veya her ikisiylede cinsel ilişkiye girmemişlerdir. Heteroseksüeller, gey erkekler ile lezbiyenler için geçerli olduğu üzere, cinsel çekim her arzu edildiğinde davranılmasını gerektirmez. Yine heteroseksüeller ve gey kişiler gibi, pek çok biseksüel de cinsel olarak yalnızca bir eşle olmayı seçebilir; uzun-dönemli, monogram ilişkileri olabilir. Diğer biseksüeller, aynı-cinsiyetten eşlere, üç-taraflı ilişkilere veya farklı toplumsal cinsiyetlerden olan birkaç eşli ilişkilere izin veren serbest evlilikler yapabilirler.

Kimlik[değiştir | kaynağı değiştir]

Biseksüel bireyin cinselliği ve cinsel yönelimi ile alakalı davranış ilkeleriyle, kendini ifade ediş işlevlerinden biride cinsiyet kimliğidir. Yönelimi "biseksüellik" olan bireyin cinsel kimliğide biseksüeldir. Tarih boyunca biseksüel kimliğe ilişkin farklı yorumlar olmuş, bir takım kişiler yine eşcinsel genellemesine atıfla doğum öncesi hormonal etkiler nedeniyle veya doğum sırasında gerçekleşen etkiler nedeniyle heteroseksüel, eşcinsel veya "biseksüel" olarak doğulduğunu[10], bu kimliklerin içsel ve değiştirilemez olduğunu söylemişlerdir. Cinsel yönelim ailesel veya toplumsal değerlerle ya da bireyin hürriyeti ile uyumlu sosyal hakları noktasında bilinçli seçimi sonucunda yaşandığı ve bu faktörlerin birbirlerini etkilediklerine inanılır. Yine bazı hekimler biseksüelliğin tıpkı eşcinsellik gibi çoğunlukla zor ve acı dolu[7] bir sürecin sonunda[12] oluşan bir durum olduğunu söylemişlerdir. Biyolojik ve kültürel etmenler her kişi için farklı olduğundan, ister biseksüel, isterse gey, lezbiyen, heteroseksüel veya aseksüel olsun herkesin cinselliği kişiseldir. Bu anlamda cinsel kimliğin oluşması, oturması ve sağlamlaşması kişinin hayatı boyunca devam eden bir süreçtir.

Yestergay[değiştir | kaynağı değiştir]

Eşcinsel hayat tarzından vazgeçip yeniden karşı cinsle birlikte olmaya başlayan veya eşcinsel hayat tarzı sürdürmekle birlikte gizli gizli kadınlarla birlikte olan erkekleri tanımlamak için kullanılan[13] terimdir. İngilizce yesterday (Türkçe: dün) ve gey kelimelerinin birleştirilmesiyle oluşmuştur.

Demografisi[değiştir | kaynağı değiştir]

Bir aktör ve Amerikan seks sembolü olan Marlon Brando 1976 yılına ait bir röportajında biseksüel olduğunu açıklamıştır.

2006 yılında[14] İstanbul'da 393 eşcinsel ve biseksüel birey üzerinde[14] Lambdaistanbul tarafından yapılan bir anket çalışmasına göre katılımcıların 212'si yani %54'ü[14] biseksüelliğin doyumsuz olduğunu[14] hiçbir zaman düşünmediklerini belirtirken, 45 kişi yani %11'i bunu geçmişte düşünmüş, 136 kişiye tekabül eden %35'i ise hala düşünmektedir.[15] Aynı ankete katılanların %40'ı yani 158'i biseksüelliğin kararsızlık olduğunu hiç düşünmemişken %21'i yani 81 kişi bunu geçmişte düşünmüş, 154 kişiye tekabül eden %39'u ise hala düşünmektedir.[16]

Yine AİDS biseksüel topluluk üzerinde önemli etkiler yapmıştır. Biseksüel erkekler, AIDS'in geylerden heteroseksüel nüfusa geçmesinden sorumlu tuulan kişiler olarak zorbalık[17] ve ayrımcılığa[18] uğramıştır. Ancak, AIDS'i barındıran virüsün insanlara bulaşma riski cinsel yönelimle değil, kişinin sosyal davranışıyla ilgilidir. Çünkü virüsü taşıyan biseksüel veya heteroseksüel bireyin bir başka bireyle cinsel ilişkisinden virüs, bir diğer bireye geçmektedir[19]. bedensel sıvıların; sperm, kan ve vajinal sıvının bulaşmasını içeren ilişkiler tehlikeli kabul edilmekte, biseksüeller, araştırma ve eğitim[20] arttırılması, daha iyi bakım ve AIDS'li ile AIDS riski taşıyan kişilere karşı yapılan[20] ayrımcılığın sona erdirilmesi talepleri çevresindeki AIDS'e karşı savaşımları çabasında, gey kişiler ve diğer etkilenen gruplarla biraraya gelmektedirler.[20]

Cinsellik hakkındaki çoğu çalışmanın heteroseksüellik veya eşcinsellik üstüne yoğunlaşması ve biseksüellik üzerine çok az çalışma yapılması nedeniyle ne kadar yaygın olduğu kesin olarak bilinmemekte, Alfred Kinsey tarafından 1940-1950'lerde yapılan araştırma, cinsel etkinlikleri ve ilgilerine dayanarak, kadınların %15-25 ve erkeklerinse %33-46 kadarının biseksüel olabileceğini ortaya koymuş, basmakalıp bir biseksüel görünüş veya davranış biçimi olmadığı için, biseksüellerin genellikle ya heteroseksüel ya da eşcinsel oldukları varsayılmıştır. Yine Kinsey toplumda heteroseksüel yaşantıya sahip evli erkeklerin, erkeklerle de cinsel ilişki kurduklarını söylemiş, 1940'lı yıllara ait bir yazısında;

"Erkekler, heteroseksüel ve eşcinsel olarak iki ayrı nüfus oluşturmazlar. Dünya keçiler ve koyunlar olarak ayrılamaz' ifadesi var."[21]
New York Times, 2005.

demiştir. Yine Sigmund Freud, insanların doğal olarak biseksüel olduğunu iddia etmiştir. 19. yüzyılın ortalarından bu yana davranışçı bilim adamları, erkek ve kadınlardaki biseksüel çekim ve bunun cinsel kimlikteki gelişimi üzerine araştırmalarını sürdürmektedir[21]. Yiine bseksüeller, hetoreksist toplum tarafından ayrımcılık veya zorbalığa uğramakta[22] yine eşcinsel topluluk ile birlikte veya bağımsız kendi topluluklarını oluşturmaya başlamışlardır.

Ayrımcılık[değiştir | kaynağı değiştir]

Ana madde: Bifobi
Her yıl geleneksel olarak düzenlenen İstanbul Onur Haftası, etkinliklerinin son günü İstanbul Onur Yürüyüşünde "Biseksüeller Vardır" yazılı pankart, Taksim, İstanbul.

Tıpkı diğer eşcinsellere olduğu gibi[23] heteroseksist toplumlarda biseksüellere de cinsel kimlik ve yöneliminden dolayı şiddet, ayrımcılık[24] ve zulümler uygulanmaktadır[25]. Zaman zaman basın-yayın ve medyada da bu ayrımcılıklar gerek üslub[25] gerekse görsel olarak gözlemlenebilmektedir. LGBT bireylere yapılan[26] homofobinin biseksüllere yapılan ayrımcılık[27] hususunda; bir koluda sık kullanılmasa da bifobi olarak adlandırılmaktır.

Ayrıca bakınız[değiştir | kaynağı değiştir]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ Ne demek? Biseksüel Ne Demek ? Biseksüel Nedir ? Erişim tarihi: 22 Ekim 2013
  2. ^ a b "Cinsel Yönelim ve Cinsiyet Kimliği Ayrımcılığına Hayır". Kaos GL. 2006. http://www.radikal.com.tr/ek_haber.php?ek=r2&haberno=5881&tarih=27/05/2006&ek_tarihi=yok. Erişim tarihi: 22 Ekim 2013. 
  3. ^ Büyük Türkçe Sözlük "Biseksüellik" Kaynak: Türk Dil Kurumu, Erişim tarihi: 22 Ekim 2013
  4. ^ a b Cinsel Eğitim. ODTÜ Geliştirme Vakfı Okulları. http://www.odtugvo.k12.tr/media/49723/cinsel_e_itim.pdf. Erişim tarihi: 24 Ekim 2013. 
  5. ^ Berivan Tapan (19 Mayıs 2010). "Feminist, Biseksüel ve Transseksüelim!". Bianet. http://bianet.org/bianet/bianet/122106-feminist-biseksuel-ve-transseksuelim. Erişim tarihi: 24 Ekim 2013. 
  6. ^ 7.Bilgilendirme Dosyası Basın Bülteni; Gençlik ve Cinsellik. CETAD. 8 Mayıs 2007. http://www.cetad.org.tr/CetadData/Book/32/269201116846-abilgilendirme_dosyasi_7.pdf. Erişim tarihi: 20 Ekim 2013. 
  7. ^ a b Doç. Dr. Ayten Erdoğan  (29 Ocak 2009). Pedofili: Klinik Özellikleri, Nedenleri ve Tedavisi. http://www.cappsy.org/archives/vol2/no2/cap_02_08.pdf. Erişim tarihi: 24 Ekim 2013. 
  8. ^ Doç. Dr. Şükran Köse (8 Mayıs 2007). HIV İnfeksiyonunda Gastrointestinal Sistem Tutulumu ve Tedavi Yaklaşımı. S. B. Tepecik Eğitim ve Araştırma Hastanesi. http://www.klimik.org.tr/wp-content/uploads/2012/02/108201112540-GXX2xE9RS1Ra.pdf. Erişim tarihi: 24 Ekim 2013. 
  9. ^ "Guıdelıes to Promote Ad Protect The Enjoymet of All Human Rights By Lesbıan, Gay, Bisexual, Trasgender And Intersex (LGBTI) Persos". Avrupa Konseyi. 24 Haziran 2013, Yurtdışı İşleri Konseyi toplantısı. http://www.consilium.europa.eu/uedocs/cms_Data/docs/pressdata/EN/foraff/137584.pdf. Erişim tarihi: 13 Ekim 2013.  (İngilizce)
  10. ^ a b Ayşe Arman (20 Nisan 2013). "Biseksüellik, gay’ler için en büyük maske". Hürriyet. http://www.hurriyet.com.tr/yazarlar/23086862.asp. Erişim tarihi: 23 Ekim 2013. 
  11. ^ Orwin, GH (1977) "Ergenlik çağındaki çocuğunuzu anlama yolları"
  12. ^ "Eşcinsellik doğuştan mı yoksa yetiştirilmeyle mi alakalı?". medyafaresi. 3 Eylül 2009. http://www.medyafaresi.com/haber/29033/yasam-escinsellik-dogustan-mi-yoksa-yetistirilmeyle-mi-alakali.html. Erişim tarihi: 23 Ekim 2013. 
  13. ^ Yeşim Çobankent (31 Ocak 2010). "Eski lezbiyenler hasbian oldu sırada yestergay’ler var". Hürriyet. http://www.hurriyet.com.tr/yazarlar/23086862.asp. Erişim tarihi: 13 Ekim 2013. 
  14. ^ a b c d Yener Bayram (25 Mayıs 2006). "Ötekileştirilen eşcinsel ve biseksüeller". Radikal. http://www.radikal.com.tr/ek_haber.php?ek=r2&haberno=5881&tarih=27/05/2006&ek_tarihi=yok. Erişim tarihi: 19 Ekim 2013. 
  15. ^ Umut Şah. Eşcinselliğe, Biseksüelliğe ve Transseksüelliğe İlişkin Tanımlamaların Homofobi ve LGBT Bireylerle Tanışıklık Düzeyi ile İlişkisi. İstanbul Arel Üniversitesi. http://www.journals.istanbul.edu.tr/tr/index.php/psikoloji/article/download/21275/20064. Erişim tarihi: 18 Ekim 2013. 
  16. ^ (Türkçe) Bir Alan Araştırması: Eşcinsel ve Biseksüellerin Sorunları. Ne Yanlış, Ne de Yalnızız!. İstanbul: Lambdaistanbul. Mart 2006. ss. 61. 
  17. ^ Emir Birant, Barış Sulu (Ocak, 2009). LGBTT Bireylerin İnsan Hakları Raporu. http://www.multeci.org.tr/DosyaIndir.aspx?t=dokuman&Id=22. Erişim tarihi: 14 Ekim 2013. 
  18. ^ "Biseksüellik Nedir?". Doktor Nevra. http://www.doktornevra.com/cinsellik/biseksuellik.asp. Erişim tarihi: 19 Ekim 2013. 
  19. ^ Dr. Aygen Tümer. "HIV/AIDS Epidemiyolojisi ve Korunma". Hacettepe Üniversitesi HIV/AIDS Tedavi ve Araştırma Merkezi. http://www.hatam.hacettepe.edu.tr/Epid_web_10.pdf. Erişim tarihi: 19 Ekim 2013. 
  20. ^ a b c Avrupa Konseyi Belgeler ve Yayınlar Üretim Bölümü (Eylül, 2011). "Avrupa’da cinsel yönelim ve cinsiyet kimliğine dayalı ayrımcılık". Avrupa Konseyi. http://www.hatam.hacettepe.edu.tr/Epid_web_10.pdf. Erişim tarihi: 19 Ekim 2013. 
  21. ^ a b New York Times (9 Temmuz 2005). "Biseksüellik hikâye mi?". Radikal. http://www.radikal.com.tr/haber.php?haberno=158121. Erişim tarihi: 19 Ekim 2013. 
  22. ^ "Çoklu Aidiyet ve Çoklu Ayrımcılık Ne Demektir?". LesMigraS – Lezbiyen Danışmanlık Merkezi’nin Ayrımcılıkla ve Şiddetle Mücadele Bölümü. 8 Ekim 2012. http://www.lesmigras.de/tl_files/lesmigras/Texte/uebersetzungen/MFD_tuerkisch.pdf. Erişim tarihi: 19 Ekim 2013. 
  23. ^ "Türkiye LGBT bireylere yönelik ayrımcılığa karşı harekete geçmeli". Uluslararası Af Örgütü. 21 Haziran 2011. http://www.amnesty.org.tr/ai/node/1709. Erişim tarihi: 23 Ekim 2013. 
  24. ^ İşyerinde ayrımcılık: Artık sona erdi. Stonewall. https://www.stonewall.org.uk/documents/turkish_1_1.pdf. Erişim tarihi: 24 Ekim 2013. 
  25. ^ a b Özlem Doruk (Mart, 2013). Disiplin Toplumu ve Haber Söylemi: Gökkuşağı Derneği'nce Yapılması Planlanan Yürüyüşün Engellenmesine İlişkin Haberlerin Çözümlenmesi. http://www.gumushane.edu.tr/media/uploads/egifder/articles/2.1.6.pdf. Erişim tarihi: 14 Ekim 2013. 
  26. ^ "Şiddete Karşı Uçan Ekip". MOVISIE. Haziran, 2012. http://www.huiselijkgeweld.nl/doc/eer/Flying_team_against_violence_%C5%9Eiddete_kar%C5%9F%C4%B1_U%C3%A7an_Ekip_T%C3%BCrkiye.pdf. Erişim tarihi: 13 Ekim 2013. 
  27. ^ "Lezbiyen, gey, biseksüel ve trans bireylere yönelik ayrımcılığa son verin". Uluslararası Af Örgütü. 20 Haziran 2011. http://www.amnesty.org/fr/node/25441. Erişim tarihi: 23 Ekim 2013. 

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]

Konuyla ilgili diğer Wikimedia sayfaları :

Commons'ta Biseksüellik ile ilgili çoklu ortam dosyaları bulunmaktadır.

Vikisözlük'te Biseksüellik ile ilgili kelime açıklaması bulunmaktadır.