Ahmed Sirhindi

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara

Ahmed Sirhindi, daha çok bilinen adıyla İmâm-ı Rabbânî veya İmâm-ı Rabbânî Ahmed el- Farukî El Serhendi, (d. 1564, Babür İmparatorluğu - ö. 1624), Hindistan'da yaşamış İslâm âlimi ve tasavvuf önderi.

Hayatı[değiştir | kaynağı değiştir]

1564 yılında, o zamanlar Babür İmparatorluğu egemenliği altındaki Hindistan'ın Serhend (Sirhind, Chandigarh) şehrinde doğdu. Ömer ibn Hattab'ın soyundan geldiği için 'el-Faruk' lakabını almıştır. 1624 yılında, 63 yaşındayken vefat etmiştir. Genel olarak Nakşibendi tarikatı mensubudur fakat Kadiriyye, Çeştiyye gibi diğer tarikâtlar arasında da saygın bir yeri vardır. Nakşbend’îyye tarikâtının Müceddid’îyye kolundandır.

Düşünce yapısı ve mücadelesi[değiştir | kaynağı değiştir]

Ana madde: Nakşibendi

Babası ve Baki Billah gibi alimlerden dersler alarak İslami konularda birikime sahip oldu. Temel düşüncesi tasavvuf merkezlidir. Fakat mektuplarında şeriatsız bir tasavvuf anlayışının olamayacağını dile getirerek, önce şeriat kurallarının yerine getirilmesini tavsiye ederdi. Yirmi yaşlarındayken Baki Billah'ın muridi oldu. Kendisine Baki Billah tarafından icazet ve halifelik verildi.

Ekber Şah'ın islama karşı tahrif ve yeni bir din oluşturma çabasına karşı mücadele vermiştir ve Ekber Şah'ı eleştirmiştir. Din-i İlahi adlı bu yeni oluşumun çok yaygınlaşmaması İmam-ı Rabbani'nin başarısı kabul edilir.

Ekber Şah'dan sonra, yerine geçen oğlu Cihangir Şah, ordu içinde mürit sayısı arttığı için vezirleri tarafından bir tehdit oluşturduğunun söylenmesi üzerine Rabbani'yi hapse attırmıştır. Cihangir Rabbani'yi bir sene sonra hapisten çıkararak sohbetine aldı.

Rabbani, onlarca mürşit yetiştirip Hindistan'ın değişik bölgelerine göndererek halkı irşat ettirdi. Ehl-i Sünnet inancıyla yaşayıp yeni kavramlarla tasavvuf ıstılahını genişletti. Mektuplarında, yaşadığı tecrübeleri anlatmasıyla sonraki sufilerin bir ıstılahî kaynağa sahip olmasını sağladı.

Rabbani bazı kesimlerce ikinci bin yılın müceddidi ve müctehid kabul edilir. İslam hükümleri ile tasavvufu birleştirmesinden dolayı 'Sıla' ismi de verilmiştir.

Rabbani insanı dünyada ve ahirette yükseltecek olan tevazunun ne olduğu ve kurtuluşun ancak Ehl-i Sünnet'e uymakla olduğu bildirmiştir. Talebelerine ilim tahsilini sıkı sıkı emretmiş, taassuba ve yobazlığa karşı mücadeleye çok önem vermiştir. Dini, cahillerden öğrenmeyi men etmiştir. Devamlı kitap okumalarını, ilim öğrenmelerini istemiş, önce itikadı düzeltmenin, sonra fıkıh bilgilerini öğrenmenin gerekliliğini anlatmıştır.

Eserlerinde, iman ve Kur'an ahlakı anlatılmakta, Allah'ın varlığını, birliğini, sıfatlarını, ihlası, ruhu, şeytanla ve nefsle olan cihadı ve Allah'a samimi olarak nasıl yakınlaşılabilineceğini, peygamberlere ve dört halifeye uymaya çalışmanın gerekliliğini anlatmaktadır. Müminlerin kendi içinde bölünmüş olduğunu, ancak sadece Ehl-i sünnete uyanların kurtulacağını söylemiştir. Birlik olunması ve Müslümanlığın yayılması gerekliliğini üzerinde çokça durmuştur.

Ehl-i Sünnet reyince ikinci bin yılın yenileyicisi (müceddid-i elf-i sâni) kabul edilmiştir. 63 yaşında doğduğu şehirde vefat eden Ahmed Sirhindi'nin türbesine bölgesinde Ravzayı Şerif denir.

Eserleri[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Mektûbât: Kelam ve fıkıh bilgilerini, tasavvufun mârifetlerini açıklayan eserdir. Mektubat farklı kişiler tarafından Türkçeye çevrilmiştir. Bunlar;
-1955 senesinde Necip Fazıl Kısakürek tarafından yayınlanan Küçük Mektubat.
-1962'de Mehmet Süleyman Teymuroğlu tarafından tek cild halinde İmam-ı Rabbani Ahmed Faruki'nin Mektubatı
-Süleyman Sa'deddin Efendi'nin Osmanlıca çevirisi esas alınarak yapılan ve bir cild halinde "Müjdeci Mektublar"
- 1968 senesinde Hüseyin Hilmi Işık tarafından yapılan ve sadece birinci cildi teşkil eden 313 mektup tek cild halinde neşrolunan Mektubat.
-1977 senesinde Abdülkadir Akçiçek tarafından çevirilip iki cild halinde İstanbul'da neşrolunan Mektubat.
  • Redd-i Revâfıd: Ehli sünnete aykırı Râfızî meshebini reddetmektedir.
  • İsbâtün-Nübüvve: "Peygamberlik nedir?" adı ile Türkçeye tercüme edilmiştir.
  • Mebde' ve Me'âd
  • Âdâb-ül-Mürîdîn,
  • Ta'lîkât-ül-Avârif,
  • Risâle-i Tehlîliyye,
  • Şerh-i Rubâ'ıyyât-ı Abd-il-Bâkî,
  • Meârif-i Ledünniye,
  • Mükâşefât-ı Gaybiyye,
  • Cezbe ve Sülûk Risâlesi.

İmâm Rabbânî'nin Nakşibendî silsilesinde konumu[değiştir | kaynağı değiştir]

Tabloda Nakşibendiye'nin farklı kollarına ait zincirler (Silsile-i saadat) listelenmiştir. Bunlar sırası ile:

  1. (T) : Tâhirî
  2. (G) : Gafori-Mûceddidî
  3. (M) : Mûceddidî-Sirajia
  4. (K) : Khâlidî
  5. (H) : Hakkânî
  6. (S) : Süleymanî
  7. (D) : Dağıstanî-Mûceddîdî Khâlidîye-Mahmûdîye

yukarıda tanımlanan sembollerle gösterilmiştir. Rabbânî silsilelerin hepsinde yer almakta ve 24/25'inci sıralarda bulunmaktadır.

#T/G/M #K/H #S/D Adı Mezarı Doğum Tarihi Vefât Tarihi
1 1 1 Hazreti Muhammad Medine, Suudi Arabistan Mon 12 Rebiülevvel

(570/571 CE)

12 Rebiülevvel 11 AH

(5/6 Haziran 632 CE)

2 2 2 Ebû Bekr-î Sıddık Medine, Suudi Arabistan 22 Cemaziyelahir 13 AH

(22 Ağustos 634 C.E)

3 3 3 Salmân-ı Fârisî Medain, Irak 10 Receb 33 AH

(4/5 Şubat 654 C.E)

4 4 4 Imām Kâsım bin Muhammed bin Ebû Bekr, Ebu Bekr-i Sıddık'ın oğlunun oğlu Medine, Suudi Arabistan 23 Şaban 24 AH

(22/23 Haziran 645 C.E)

24 Cemaziyelahir 101/106/107 AH
5 5 5 İmâm Câʿfer es-Sâdık, Ebu Bekr-i Sıddık'ın büyük kız-torunun oğlu Medine, Suudi Arabistan 8 Ramazan 80 AH

(5/6 Kasım 699 C.E)

15 Receb 148 AH

(6/7 Eylûl 765 C.E)

6 6 6 Hâce Bayazid-î Bestami Bistam, Semnan Eyaleti, Iran 186 AH

(804 C.E)

15 Şaban 261 AH

(24/25 Mayıs 875 C.E)

7 7 7 Hâce Ebû’l Hasan Kharakânî Kharakân, Bistam, Semnan Eyaleti, Iran 352 AH

(963 C.E)

10 Muharrem 425 AH

(5/6 Aralık 1033 C.E)

8 - - Hâce Ebû’l Kâsım Gürganî

(Sadece Tahiri/Gafori ve Mûceddidîyye-Sirajia Silsilesi)

Gürgan, Iran 23 Safer 450 AH

(19/20 Nisan 1058 C.E)

9 8 8 Hâce Ebû Ali Farmadî Tus, Horasan, İran. 434 AH

(1042/1043 C.E)

4 Rebiülevvel 477 or 511 AH

(10 Temmuz 1084 / 6 Temmuz 1117)

10 9 9 Hâce Ebû Yakûb Yusuf Hamadānī Merv, Türkmenistan 440 AH

(1048/1049 C.E)

Receb 535 AH

(Şubat/Mart 1141 C.E)

- - / 10 - Ebû’l Abbas, el-Khidr

(Sadece Hakkani Silsilesi)

11 10/11 10 Hâce Abdul Khalik Ghujdevanî Ghajdawan, Bukhara, Özbekistan 22 Şaban 435 AH

(24/25 Mart 1044 C.E)

12 Rebiülevvel 575 AH

(17/18 Ağustos 1179 C.E)

12 11/12 11 Hâce Arif Reogari Reogar, Bukhara, Özbekistan 27 Receb 551 AH

(15 Eylûl 1156 C.E)

1 Şevval 616 AH

(10/11 Aralık 1219 C.E.)

13 12/13 12 Hâce Mahmûd Anjir-Faghnavvî Bukhara, Özbekistan 18 Şevval 628 AH

(18/19 Ağustos 1231 C.E)

17 Rebiülevvel 717 AH

(29/30 Mayıs 1317 C.E)

14 13/14 13 Hâce Azîzan Ali Râmitenî Harezm, Özbekistan 591 AH

(1194 C.E)

27 Ramazan 715 or 721 AH

(25/26 Aralık 1315 ya da 20/21 Ekim 1321)

15 14/15 14 Hâce Muhammad Baba Samasî Samaas, Bukhara, Özbekistan 25 Receb 591 AH

(5/6 Temmuz 1195 C.E)

10 Cemaziyelahir 755 AH

(2/3 Temmuz 1354 C.E)

16 15/16 15 Hâce Seyyid Amir Kulal Saukhaar, Bukhara, Özbekistan 676 AH

(1277/1278 C.E)

Wed 2 Cemaziyelahir 772 AH

(21/22 Aralık 1370 C.E)

17 16/17 16 Hâce Muhammad Bâha'ûddin Nakşbend Bukharî Kasr-ı Arifan, Bukhara, Özbekistan 4 Muharrem 718 AH[1]

(8/9 Mart 1318 C.E)

3 Rebiülevvel 791 AH

(2/3 Mart 1389 C.E)

18 17/18 17 Hâce Ala'uddin Attar Bukhari, Muhammad Baha'uddin Nakşibend'in dâmadı Jafaaniyan, Maveraünnehir (Özbekistan) Wed 20 Receb 804 AH

(23 Şubat 1402 C.E)

19 18/19 18 Hâce Yakûb Çerkhî Gülistan, Duşanbe, Tacikistan 762 AH

(1360/1361 C.E)

5 Safer 851 AH

(21/22 Nisan 1447 C.E)

20 19/20 19 Hâce Ubeydullah Ahrar Semerkand, Özbekistan Ramazan 806 AH

(Mart/Nisan 1404 C.E)

29 Rebiülevvel 895 AH

(19/20 Şubat 1490 C.E)

21 20/21 20 Hâce Muhammad Zahid Vakhşi Belh, Belh ilçesi, Belh Vilayeti, Afganistan 14 Şevval 852 AH

(11/12 Aralık 1448 C.E)

1 Rebiülevvel 936 AH

(3/4 Kasım 1529 C.E)

22 21/22 21 Hâce Derviş Muhammad, Hâce Muhammad Zahid Vakşhi'nin kızkardeşinin oğlu Asqarar, Özbekistan 16 Şevval 846 AH

(17/18 Şubat 1443 C.E)

19 Muharrem 970 AH

(18/19 Eylûl 1562 C.E)

23 22/23 22 Hâce Muhammad Amkanaki, Hâce Derviş Muhammad'in oğlu Amkana, Bukhara, Özbekistan 918 AH

(1512/1513 C.E)

22 Şaban 1008 AH

(8/9 Mart 1600 C.E)

24 23/24 23 Hâce Muhammad Bâkî Billah Berang Delhi, India 5 Zilhicce 971 or 972 AH

(14 Temmuz 1564 / 3 Temmuz 1565)

25 Cemaziyelahir 1012 AH

(29/30 Kasım 1603 C.E)

25 24/25 24 Shaikh Ahmad al-Farūkī al-Sirhindī, Imām Rabbānī Sirhind-Fategarh, India 14 Şevval 971 AH

(25/26 Mayıs 1564 C.E)

28 Safer 1034 AH

(9/10 Aralık 1624 C.E)

Kaynaklar[değiştir | kaynağı değiştir]

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]