Adiyy bin Müsafir

Vikipedi, özgür ansiklopedi
(Adi bin Musafir sayfasından yönlendirildi)
Atla: kullan, ara

Adî bin Musafir veya Adî bin Müsafir veya Adî bin Misafir, (Arapça: عدي بن مسافر الاموي; Şeyh ‘Adî bin Musâfir el-Umavvî, Kürtçe: Şêx Adîyê Şamiyê kurrê Misafirî / Musafir'in oğlu Şamlı Şeyh Adî, Şêx Adî Lalişê / Laliş'li Şeyh Adî; d. 1075 - ö. 1162) "Adâvv’îyye" Sûfî tarikâtı'nın kurucusudur. Şeyh Adî olarak da bilinir.

Şeyh Adî Tapınağı

Hayâtı[değiştir | kaynağı değiştir]

Şeyh Adî, 1075'de Bekaa Vadisinde dünyaya geldi. İmam Gazali ile Kadiri tarikâtının kurucusu olan Abdülkâdir Geylânî'den de etkilendi. 1116'da Mekke'yi ziyaret ettikten sonra, Kuzey Irak'a Laliş'e gelip eski Manatsır'a yerleşti.

Adâvv’îyye Sûfî tarikâtı[değiştir | kaynağı değiştir]

Şeyh ‘Adî bin Musâfir el-Umavvî 12. yüzyılda, Zerdüştlük içeren farklı mahâllî dinî Kürt inaçlarını İslâm Sûfîliği ile kaynaştırmak suretiyle Yazdâniliğin kolllarından biri olan ve "Êzidîtî" dinînin temelini teşkil eden "Adâvv’îyye" (Osmanlıca: عداوية ‎) Sûfî tarikâtını kurdu. Başlangıç dönemlerinde Yezidiler, Moğolların istilasında oluşan "Güç boşluğu"ndan istifâde ederek Şeyh Adî'nin felsefî görüşlerinin ışığı altıda kendi dinlerini geliştirdiler.

Adâvv’îyye tarikatı silsilesi[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Şeyh ‘Adî bin Musâfir el-Umavî
  • Şeyh Sekhr Ebû’l-Bereket
  • Şeyh ‘Adî ibn Sakhr
  • Şeyh el-Hasan ibn ‘Adî
  • Şeyh Şerâf ed-Dîn bin el-Hasan
  • Şeyh Fakhr ed-Dîn bin ‘Adî
  • (meçhûl)

Vefâtı[değiştir | kaynağı değiştir]

Ocak 1162'de vefât ederek Laliş'teki dergâha gömüldü. Bu yüzden Laliş, Yezidiler için kutsal toprak oldu. Şeyh Adî'nin vefâtından sonra yeğeni Şeyh Sekhr Ebû’l-Bereket yerine geçti.

Kaynaklar[değiştir | kaynağı değiştir]

Ayrıca bakınız[değiştir | kaynağı değiştir]

Alevîlik Hurûfîlik Nebatiler
Alicilik İmamet Nizarîlik
Babâîlik İmamiye Nusayrîlik
Bâbîlik/Bahâîlik Işıkçılık Sâbiîlik
Bâtınîlik İsmailîlik Safeviyye
Bektâşîlik İsnaaşeriyye Vefâîlik
Caferîlik Karmatîlik Yarsanilik
Dedebabalık Kızılbaşlık Yarsanizm
Dürzîlik Luvi mitolojisi Yezîdîlik
Gnostisizm Mani dini Zerdüştlük
Harabatilik Mustâlîlik Zurvanizm

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]

Başvuru kitapları[değiştir | kaynağı değiştir]

Kürt Alevîleri
  • Bumke, Peter (1979). "Kizilbaş-Kurden in Dersim (Tunceli, Türkei). Marginalität und Häresie." Anthropos 74, 530-548.
  • Gezik, Erdal (2000), Etnik Politik Dinsel Sorunlar Baglaminda Alevi Kurtler, Ankara.
  • Van Bruinessen, Martin (1997). "Aslını inkar eden haramzadedir! The Debate on the Kurdish Ethnic Identity of the Kurdish Alevis." In K. Kehl-Bodrogi, B. Kellner-Heinkele, & A. Otter-Beaujean (eds), Syncretistic Religious Communities in the Near East (Leiden: Brill).
  • Van Bruinessen, Martin (1996). Kurds, Turks, and the Alevi revival in Turkey. Middle East Report, No. 200, pp. 7–10. (NB: The online version is expanded from its original publication.)
  • White, Paul J. (2003), “The Debate on the Identity of ‘Alevi Kurds’.” In: Paul J. White/Joost Jongerden (eds.) Turkey’s Alevi Enigma: A Comprehensive Overview. Leiden: Brill, pp. 17–32.