2011 Libya askerî müdahalesi

Vikipedi, özgür ansiklopedi
(2011 Libya bombardımanı sayfasından yönlendirildi)
Atla: kullan, ara
2011 Libya bombardımanı
2011 Libya ayaklanması'nın parçası
Coalition action against Libya.svg

Bombardımanın yapıldığı hava üslerinin konumu.
Tarih 19 Mart 2011 — 31 Ekim 2011
Bölge Libya
Sebep Kaddafi güçlerinin muhalif güçlere karşı yürüttüğü askeri operasyonlar.
Sonuç Muammer Kaddafi öldürüldü. Geçici Ulusal Konsey yönetimi ele aldı.
Taraflar
Uygulanan karar
BM GK 1973 Sayılı Kararı:

1. aşama: SEAD
Fransa Fransa
Amerika Birleşik Devletleri Birleşik Devletler
Birleşik Krallık Birleşik Krallık
Kanada Kanada


2. aşama: CAP
Belçika Belçika
Birleşik Arap Emirlikleri Birleşik Arap Emirlikleri
Amerika Birleşik Devletleri Birleşik Devletler
Birleşik Krallık Birleşik Krallık
Danimarka Danimarka
Fransa Fransa
İtalya İtalya
İspanya İspanya
Kanada Kanada
Katar Katar
Norveç Norveç
Yunanistan Yunanistan
Türkiye Türkiye


İşbirlikçi muhalifler (kara kuvvetleri)

Libya Libya
Komutanlar
Fransa Nicolas Sarkozy

Fransa François Fillon
Fransa Édouard Guillaud
Birleşik Krallık David Cameron
Birleşik Krallık Liam Fox
Birleşik Krallık Sir Stuart Peach
Amerika Birleşik Devletleri Barack Obama
Amerika Birleşik Devletleri Carter Ham
Amerika Birleşik Devletleri Sam Locklear
İtalya Giorgio Napolitano
İtalya Silvio Berlusconi
İtalya Ignazio La Russa
İspanya José Luis Rodríguez Zapatero
İspanya Carme Chacón
Belçika Yves Leterme
Belçika Pieter De Crem
Kanada Stephen Harper
Kanada Peter MacKay
Kanada André Deschamps


Libya Mustafa Abdul Celil Libya Mahmud Jebril

Libya Muammer Kaddafi

Libya Şeyfülislam Kaddafi
Libya Khamis Kaddafi
Libya Ebubekir Yunus Jaber

Kayıplar
14 asker, 14 tank, 20 zırhlı personel taşıyıcısı, 40 araç[1], 2 çoklu roketatar, onlarca pick-up[2]

Hava savunma sistemleri parçaları ve genel askeri altyapı[3]

64 ölü, 150 yaralı. (Kaddafi tarafının iddiası)[4]
Bahsedilen kayıplar ve zararlar tarafsız kaynaklardan elde edilmiştir.

2011 Libya bombardımanı, 19 Mart 2011'de UTC saati ile 16:45'te başlayan, Libya'daki karışıklığı düzeltme amaçlı operasyonudur [5][6][7].

19 Mart günü, operasyon öncesinde UTC ile saat 13:30'da Paris'te yapılan toplantıya Fransa cumhurbaşkanı Nicolas Sarkozy, BM genel sekreteri Ban Ki-moon, ABD Dışişleri Bakanı Hillary Clinton, İngiltere Başbakanı David Cameron, Almanya Başbakanı Angela Merkel ve bazı temsilciler katıldı[8]. Toplantı sonrasında da hava ve füze taarruzu başlamıştır [9][10]. Saldırının ardından çeşitli tepkiler gelmiştir, Rus Dışişleri Bakanlığı sözcüsü Aleksandr Lukaşeviç, "Bir dizi ülkenin hava kuvvetleri, 19 Mart'ta Libya'ya karşı askeri eylemlere başladı. Moskova, bu askeri eylemi üzüntüyle karşılamaktadır" dedi[11].

Operasyon öncesi[değiştir | kaynağı değiştir]

18 Mart tarihinde kamuoyunda, koalisyon devletlerinin Libya'ya müdahele edeceği söylenmeye başlamıştı. Libya Başbakanı Muammer Kaddafi, Barack Obama'ya operasyon öncesinde mektup yazmıştır, mektupta Obama'ya sitem etmiş ve isyancılara karşı tutumunu savunmuştur:

Oğlumuz Sayın Barack Hüseyin Obama’ya. Sana daha önce de söyledim. Allah korusun Libya ile ABD savaşa girse bile sen bizim oğlumuz olarak kalacaksın. Bizim gözümüzdeki resmin değişmeyecek. Senden aynı imajı korumanı istiyorum. Eli silahlı El Kaide militanları senin ülkendeki şehirleri kontrol etseydi sen ne yapardın? Söyle ben de aynı yolu izleyeyim[12]

—Muammer Kaddafi

Paris zirvesi devam ederken Kaddafi, müdahele etmeyi görüşen devletleri uyaran bir mesaj yayınlamıştır. Mesajında "Libyalılar ülkeleri için ölmeye hazır" ve "Libya’ya müdahaleden pişman olursunuz. Libya sizin değil, Libyalılarındır" dedi [13][12]

Kronoloji[değiştir | kaynağı değiştir]

Operasyon öncesi ve operasyon aşaması kronolojide UTC saatleri ile belirtilmiştir [14].

1. gün
19 Mart 2011
13.30 — Paris zirvesi başladı. Zirveye Fransa, İngiltere, ABD, Almanya ve BM temsilcileri katıldı. Zirvede Libya'daki halk sıkıntısı ve operasyon ihtimali tartışıldığı belirtildi.
14.15 — Paris zirvesi devam ederken, bazı Fransız keşif ve savaş uçakları Libya'da uçuşlara başlamıştır. Libya hava sınırı resmen ihlal edilmeye başlandı.
14.45 — Zirve sonrası Nicolas Sarkozy, Libya'da sivil kaybının artmasını önlemek için müdaheleye hazır olunduğunu belirtti. Kaddafi'nin sivillere saldırısını önlemeye ve tankları imha etmeye çalışacağını da ekledi.
15.00 — David Cameron, Libya için harekete geçme vaktinin geldiğini açıkladı.
15.25 — Silvio Berlusconi, Libya için üs desteğinde bulunabileceklerini açıkladı. Ayrıca hava akınlarına İtalya'nın katılabileceğini, Napoli'deki Nato üssünün izne açılabileceğini belirtti.
16.05 — Barack Obama, Brezilya'da yaptığı açıklamada harekete geçme vaktinin geldiğini belirtti.
16.15Kanada Başbakanı Stephen Harper, Libya'ya sözkonusu operasyonun kısa sürede başlayabileceğini belirtti.
16.20Katar, Belçika, Norveç, Hollanda ve Danimarka'nın müdaheleye katılmayı kabul ettiği açıklandı.
16.30Afrika Birliği heyetinin, barış için 20 Mart Pazar günü Libya'ya gideceğini ve Kaddafi ile görüşeceği açıklandı.
16.35 — Hillary Clinton, operasyona destek vereceklerini ama kara kuvvetlerinin kullanılmayacağını açıkladı. Diğer ülkelerin de sürekli haberdar edileceğini ekledi.
16.45 — Libya'ya hava bombardımanı başladı. İlk bombardıman dizisine Fransız uçakları katıldı.
17.00 — Fransız ordusunun, Bingazi'nin 100 ila 150 km. çevresine kadar bombardıman yapacağı belirtildi. Fransız uçak gemisi Charles de Gaulle'nin, Libya'ya müdahele için 20 Mart'ta yola çıkacağı belirtildi.
17.05 — Fransa Savunma Bakanlığı, ilk hedeflerin başarı ile vurulduğunu açıkladı. Libya'ya ait bir askeri araç imha edildi.
17.30 — BM Genel sekreteri Ban Ki-moon, Libyalı sözcülerin artık güvenilmez olduğunu belirtti.
17.40 — El Cezire televizyonu, hava saldırısı neticesinde Libya'nın 4 tankının imha olduğunu belirtti.
17.55 — Uluslararası Kızılhaç örgütü, operasyonda sivillere zarar verilmemesi gerektiğini vurguladı.
18.05 — Rusya Dışişleri Bakanlığı sözcüsü, operasyon sebebiyle üzüntü duyduklarını ifade etti.
18.20İspanya, Libya'ya operasyon desteği için 4 adet F-18'i İtalya'ya sevketti.
18.40 — Fransa Savunma Bakanlığından bir yetkili, operasyonun başarıyla birçok zırhlı aracı imha ettiğini belirtti.
19.00Akdeniz'deki ABD'ye ait 3 adet denizaltının, Libya'ya karşı operasyona katılacağı belirtildi.
19.15Hugo Chavez, operasyonu sorumsuzluk olarak adletti.
19.20Fransa'da yapılan açıklamada; Libya, BM kurallarına uyana kadar operasyonun bitirilmeyeceği açıklandı.
19.30ABD'nin füzeleri, ilk hedeflerini vurmaya başladı.
19.45 — David Cameron, İngiliz Hava Kuvvetleri'nin de operasyona katılacağını açıkladı.
19.45 — Libya televizyonu, sivillerin de "Haçlı orduları"nca vurulduğunu ve benzin istasyonlarının da vurulduğunu duyurdu.
19.50 — Operasyon detaylıca ve resmî olarak anlatıldı. Akdeniz'de Koalisyon Güçleri'nin 20 kadar savaş gemisi ve denizaltısının olduğu, bunların bazılarının da Libya açıklarında konuşlandığı bildirildi. Ayrıca ABD füzelerinin Libya savunma sistemlerini vurduğu, bilgisayar sistemlerini çökertmek için de elektronik savaş uygulandığı açıklandı.
2. gün
20 Mart 2011

20:48 — Libya hükûmeti tüm askerlere ateşkes emri verdiklerini açıkladı.

Libya kuvvetleri[değiştir | kaynağı değiştir]

Koalisyon temsilcileri, saldırılarda Libya askeri güçlerinin hedef olduğunu belirtmişti. Libya'nın ise resmi rakamlarla askeri güçleri şöyle; [15]

Kara Kuvvetleri: 50.000 asker (25.000 zorunlu), 800 kadar ana muharebe tankı (birçoğu hizmet dışı), 1000 adet zırhlı muharebe aracı, 945 adet zırhlı personel taşıyıcı, 2.421 adet ağır silah, 400 adet karadan havaya füze.
Deniz Kuvvetleri: 8.000 personel, devre dışı iki devriye denizaltısı, üç yüzey aracı ve 16 devriye - sahil gemisi.
Hava Kuvvetleri: 18.000 personel, 394 adet hava muharebe aracı (Çoğu devre dışı), en az 216 karadan havaya, 144 çekili ve 72 adet kendi çalışan füzesi bulunuyor.

Galeri[değiştir | kaynağı değiştir]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

Commons-logo.svg
Wikimedia Commons'ta
2011 Libya askerî müdahalesi ile ilgili çoklu ortam belgeleri bulunmaktadır.