Yaratılışçılık

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara

Yaratılışçılık, insanlığın, yaşamın ve evrenin, varlığı önceden kabul edilmiş doğaüstü bir güç tarafından yoktan meydana getirildiği inancı.[1] Yaratıcı güç tarih boyunca çok çeşitli şekillerde isimlendirilmiştir.

Yaratılışçılık terimi "tanrıcı evrim" inancındaki yaratılışçılık kavramı ile karışıklık yaşanmaması için zaman zaman dini yaratılış veya kitabi yaratılış olarak da ifade edilir [1]. Bu madde kapsamında yaratılış kelimesi "belli bir doğaüstü eylem sonucu yaratılış"ı ifade etmek için kullanılacaktır.

Yaratılış inancının tarihsel gelişimi[değiştir | kaynağı değiştir]

Paganizm dönemindeki çok sayıda tanrı yaratılışa göre küçük sayılabilecek yağmur, fırtına, bereket, koruma vb. işlerin tanrısı iken, tek tanrılı dinlere geçiş ile birlikte bütün insanüstü olaylar tek bir Tanrı'da toplanmış[2] ve yaratma bu Tanrının en büyük ve eşsiz icraatı olmuştur. (Görsel, Tanrının tarihi [1])

Yaratılış inancı her toplumda görülebilen geleneksel bir görüş olmakla beraber, bu inancın günümüz dünyasında görüldüğü şekliyle, Kitab-ı Mukaddes ve Kur'an anlatılarına da kaynaklık eden ilk örneklerine Sümer efsanelerinde rastlanır. Evren büyük bir su üzerinde iken içinden bir dağ çıkar, yer ve gök birbirinden ayrılır vs.[2] Adapa efsanesi insanın yaratılış inancı konusunda dikkat çekici bir metindir.

Evren'in ve insanın Yehova, Tanrı veya Allah tarafından yaratılışından Tanah'ta, Eski Ahit'te ve Kur'an'da bahsedilir. Eski Ahit hemen hemen Tanah'la aynı olduğu için Hristiyanlık ve Musevilikte yaratılış kavramı aynıdır. Tanah ve Eski Ahit'te yaratılıştan "Tekvin" (Yaratılış) kısmında bahsedilir [3]

Yeni yaratılış inançlarında, Sümer orijinli, Zerdüşt, Yahudi ve İslam kaynaklarına da değişerek geçmiş olan dini metinlerdeki 7000 yıl önce, Dünya merkezli evrenin 6 günde yaratılması, çamurdan Adem'in, O'nun kaburga kemiğinden de Havva'nın yaratılması gibi imgeler yorumlanır veya mecazi ifadeler olarak algılanır. Bu bağlamda yaratılışçılığın tıpkı dinler gibi her dönemde yeniden tasarlandığını söylemek mümkündür. Bu modelde biyolojik evrim'in reddi ve evrenin varoluş teorileri arasından bigbang teorisinin tek ve bilimsel gerçek gibi kabul edilmesi belirleyicidir.

Yaratılış fikrini savunan akımlar[değiştir | kaynağı değiştir]

Yaratılış kavramının en sıkı ilişki içerisinde olduğu Hıristiyanlık kolu Köktenci Hıristiyanlıktır. Bu kolda Tekvin'in yaşam türlerinin ortaya çıkışı hakkında mutlak gerçekleri yansıttığı görüşü hakimdir; daha kitap temelli inançlarda ek olarak evrenin ve dünyanın yaşının da yansıtıldığına inanılır. Bu görüş kiliselerde yaygın olan daha mecazî tanrıbilimsel yorumlarla karşıtlık içindedir.[kaynak belirtilmeli] "Yaratılışçılık" çoğu zaman eğitim gibi konularda tanrıcı dünya görüşünün baskın çıkması için yürütülen dinî, siyasi veya toplumsal bir girişimi anarken kullanılır.

Yaratılışçılık ile çelişen kuramlar[değiştir | kaynağı değiştir]

Dinsel yaratılışçı görüşlere sahip kişiler dinî metinlerle uyuşmayan bilimsel kuramları reddeder. Evrim, insanın evrimi ve ortak ata kuramları bütün Semavi dinlerdeki yaratılış hikayeleri ile çelişir. Hırıstiyan yaratılışçılar tarafından reddedilen diğer kuramlar, üzerinde bilimsel görüşbirliği olan, Dünya'nın jeolojik tarihi, Mendel genetiği, güneş sisteminin oluşumu ve evrenin kökeni gibi kuramlarıdır.[4][5][6][7]

Ayrıca insanın tarihsel gelişimini inceleyen antropoloji de yaratılışçılık inançlarındaki Adem, Havva, Nuh gibi figürlerin orijinlerini açıklayıcı çalışmalarla, dini metinlerdeki bu figürlerin insan kültürlerinde ortaya çıkış süreçlerine ışık tutmuştur.

Ayrıca bakınız[değiştir | kaynağı değiştir]

Referanslar[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ a b Hayward 1998, sayfa 11
  2. ^ a b http://www.turuz.info/Dil/0184-Sumerle%20turkler-muezziz%20ilmiye%20chigh%20(51d)(2.212KB).pdf
  3. ^ Numbers 1992, sayfa xi, 299, Abusing Science: The Case Against Creationism by Philip Kitcher
  4. ^ http://www.royalsoc.ac.uk/news.asp?year=&id=4298
  5. ^ National Association of Biology Teachers Statement on Teaching Evolution
  6. ^ IAP Statement on the Teaching of Evolution Joint statement issued by the national science academies of 67 countries, including the United Kingdom's Royal Society (PDF file)
  7. ^ From the American Association for the Advancement of Science, the world's largest general scientific society: 2006 Statement on the Teaching of Evolution (PDF file), AAAS Denounces Anti-Evolution Laws

Başvurulan yabancı kaynaklar[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Hayward, James L. (1998), The Creation/Evolution Controversy : an Annotated Bibliography , Scarecrow Press/Salem Press , sayfa= 253 , ID= ISBN 0-8108-3386-7
  • Numbers, Ronald L. (1992), Creationists: The Evolution of Scientific Creationism , yayımcı = Alfred A. Knopf, Inc., sayfa = 224 ,ID = ISBN 06741931210-679-40104-0
  • Ronald L. Numbers: The Creationists (University of California Press, 25. November 1993), 458pp, ISBN 0-520-08393-8
  • Anderson, Bernhard W. (editor) Creation in the Old Testament (ISBN 0-8006-1768-1)
  • Anderson, Bernhard W. Creation Versus Chaos: The Reinterpretation of Mythical Symbolism in the Bible (ISBN 1-59752-042-X)
  • Ian Barbour When Science Meets Religion, 2000, Harper SanFrancisco
  • Ian Barbour Religion and Science: Historical and Contemporary Issues, 1997, Harper SanFrancisco.
  • Bradshaw, Robert I., "The Early Church & the Age of the Earth"
  • Stephen Jay Gould Rocks of Ages: Science and Religion in the fullness of life, Ballantine Books, 1999
  • Scott, Eugenie C., 1999 (Jul/Aug). The creation/evolution continuum. Reports of the National Center for Science Education 19(4): 16-17,21-23.
  • Batten, Don "It's not science"
  • Joel R. Primack and Nancy Ellen Abrams In a Beginning...: Quantum Cosmology and Kabbalah, Tikkun, Vol. 10, No. 1, pp. 66–73
  • Aryeh Kaplan, Immortality, Resurrection, and the Age of the Universe: A Kabbalistic View, Ktav, NJ, in association with the Association of Orthodox Jewish Scientists, NY, 1993

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]

  • [2] Yaratılış niçin yanlış, evrim niçin doğru
  • [3] Yaratılışçı-dinsel ideolojinin tarihçesi

Konferanslar (video)[değiştir | kaynağı değiştir]

  • [4] Richard Dawkins, yaratılışçılık, ateizm, Türkçe altyazı
  • [5] Akıllı tasarım'ın eleştirisi, teori-olgu, ara formlar, primat kromozomları, evrilemezlik, indirgenemez karmaşıklık vd.
  • [6] İncredible Human Journey, Tr. Altyazılı belgesel, Dr. Alice Roberts

Yabancı dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]