Tuzluca, Iğdır

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara

Koordinatlar: 43°02′58″N, 43°39′39″E

Tuzluca
—  İlçe  —
Türkiye'de yeri
Türkiye'de yeri
Iğdır il haritasında Tuzluca
Iğdır il haritasında Tuzluca
Koordinatlar: 43°02′58″K 43°39′39″D / 43.04944°K 43.66083°D / 43.04944; 43.66083
Ülke Türkiye
İl Iğdır
Coğrafî bölge Doğu Anadolu Bölgesi
Yönetim
 - Kaymakam Yusuf Turan
 - Belediye başkanı Mehmet Gültekin (BDP)
Yüzölçümü
 - Toplam 1,254 km2 (0,5 mi2)
Rakım 870 m (2.854 ft)
Nüfus (2014)[1]
 - Toplam 24,174
 - Kır 14,588
 - Şehir 9,586
Zaman dilimi DAZD (+2)
 - Yaz (YSU) DAYZD (+3)
Posta kodu 76900
İl alan kodu 0476
İl plaka kodu 76
İnternet sitesi: http://www.tuzluca.bel.tr/

Tuzluca (Ermenice: Կողբ, Koğb; Kürtçe: Elîdizk), Iğdır ilinin bir ilçesidir. 1992'de Iğdır'ın Kars'tan ayrılarak il olmasından önce bu ilçe Kars'a bağlıydı.

Genel Bilgiler[değiştir | kaynağı değiştir]

Eski adı Kulp'tur. Tuzluca, ilin batısında yer almaktadır. Yer yüzü şekilleri bakımında dağlar çoğunluktadır. Suyunun bol ve lezzetli olması, her türlü sebze ve meyvenin yetişebilmesi bölgeye ayrı bir önem katmaktadır. İlçeye bağlı 81 köy bulunmaktadır.

Türkiye'ye İran, Azerbaycan ve Ermenistan'a bağlanan karayolu Tuzluca'dan geçer. Yaklaşık 1,254 km²'lik bir alana sahip ilçe, Iğdır ili topraklarının (3,539 km²) yaklaşık % 35,4'ünü oluşturmaktadır. Bilinen ilk ismi Kulp olan daha sonradan Tuzluca'ya ismini veren, kaya tuzu madenleridir. Tuz mağaraları 35 dönümlük bir araziyi kaplamaktadır. Bu maddenin yıllarca işlenmesinden sonra oluşan tuz mağaralarında astım hastalarına hizmet veren şifa merkezi mevcuttur. İspanyol elçisi Ruy González de Clavijo, burayı seyahatnamesinde şöyle anlatmaktadır:

Mayıs 1404'te tekrar Aras Nehri kıyısında ilerlemeye devam ettik. Yol bozuk ve birçok yeri dimdik idi. Ertesi gün yine bir köyde kaldık. Burada dağın tepesine kurulmuş bir kale vardı. Dağ, taş tuz kayalarıyla kaplıydı. Civar köylerden gelenler buradan tuz alıp yemeklerinde kullanıyorlarmış.[2]

Nüfus yapısı[değiştir | kaynağı değiştir]

Tuzluca ilçesine bağlı 81 köy yerleşmesi bulunurken, yine bu köylere bağlı olarak 19 mahalle bulunmaktadır. İlçe, göç veren bir konumdadır. Yaz aylarında il dışına giden Tuzlucalılar yayla tatili için gelirler.

Yıl Toplam Şehir Kır
1886[3] 19.899 veri yok veri yok
1927[4] veri yok 1.114 veri yok
1935[4] veri yok 1.258 veri yok
1940[4] veri yok 2.366 veri yok
1945[4] 18.053 2.577 15.476
1950[4] 18.164 2.434 16.190
1955[4] 21.726 2.287 19.292
1960[4] 24.137 2.287 21.850
1965[5] 26.783 3.234 23.549
1970[6] 30.176 4.270 25.906
1975[7] 32.757 5.209 27.548
1980[8] 33.297 6.911 26.386
1985[9] 34.241 8.104 26.137
1990[10] 28.886 7.698 21.188
2000[11] 25.954 8.827 17.127
2007[12] 25.682 11.239 14.443
2008[13] 25.739 9.790 15.949
2009[14] 25.042 9.203 15.839
2010[15] 24.996 8.959 16.037
2011[16] 24.769 8.993 15.776
2012[17] 24.648 9.177 15.471
2013[18] 24.393 9.175 15.218
2014[19] 24.174 9.586 14.588

Göç Sorunu ve tarih[değiştir | kaynağı değiştir]

Uzun yıllar esaret altında kalan bu yöre 1920 yılında tekrar ana vatana katılmıştır. Yörenin nüfusu ile ilgili ilk bilgiler Rus işgali döneminde yapılan (1908) sayımlardan edinilen bilgilerdir. Bu sayımda Tuzluca ilçesinde sadece erkek nüfus sayılmış ve ilçedeki erkek nüfus sayısı 25,520 kişiden oluşmaktaydı. Bu sayı kadarda kadın nüfusunun olduğu düşünüldüğünde yörenin bu yıllarda ne kadar canlı ve kalabalık olduğu kanısına varılabilinir. Sonraki yıllarda cumhuriyet dönemiyle birlikte 1927 yılında yapılan nüfus sayımında nüfusunun 10,527 kadara indiğini görülür. Bu dönemde yörede Ermeni çetelerinin yaptığı zulüm, işkence ve katliamın boyutunu sadece bu nüfus bilgilerinden anlaşılabilir. Bu yıllardan sonra insanlar toparlamış, hızlı bir gelişme sağlanmış ve nitekim 1950, 1960 ve 1970 yıllarında Tuzluca ilçe merkezinden başka Aliköse, Gaziler, Güzeldere, Güllüce, Üçkaya, gibi köy merkezleri oluşmuş, bu merkez köyler etrafındaki köyler için birer ekonomik, ticaret, sağlık ve eğitim merkezleri olmuşlardır. Yine bu dönemde Iğdır'da, Tuzluca'da satılan eşyaların çoğunluğunu bu köylerde de bulmak mümkündü. 1960 yılında 24,137 kişi olan yöre nüfusu 1980 yılında 33,297 kişiye çıkmış ve çeşitli sebeplerden dolayı 2000 yılında 25,954 kişiye inmiştir. Ve nüfus sürekli bir azalma içerisindedir.

Ekonomik durum[değiştir | kaynağı değiştir]

Ekonomi, tarımdan çok hayvancılık, madencilik ve yaylacılığa dayanmaktadır. Tuzluca'da Iğdır'ın meşhur kayısısı ile beraber değişik meyve ve sebzelerin tarımı yapılır. Tuzluca'nın güneyinde Ağrı ili ile arasında sınır oluşturan dağlık kuşak üzerinde Aslanlı, Kırahtin, Hıdık, Güllük, Yassıbulak, Kızılziyaret, Guh (Çıngıl), Davul, Mirgemir, Barbaro, Sinek yaylası gibi birçok yayla bulunmaktadır. Bütün bu yaylalar yaz mevsimi boyunca yeşil çayırlıkların bulunduğu geniş otlaklardan oluşmaktadır. Açık berrak havası ve su kaynaklarının fazla olduğu bu alanlar hayvancılık faaliyetleri için çok cazip imkânlar sunmaktadır.

İlçenin Hayvan Varlığı (2004)
Küçükbaş Hayvan 98,538
Kümes Hayvanı 24,542
Büyükbaş Hayvan 15,527
Arı Kovanı 4,997

Tuğla Fabrikası ve bölgenin bütün tuz ihtiyacını karşılayan Tuz Dağı burada bulunmaktadır.

İlçe Arazisinin Kullanımı (2004)
Çayır/Mera  %35
Tarıma Elverişsiz Alan  %34
Tarıma Elverişli Alan  %31

Yönetim[değiştir | kaynağı değiştir]

Belediye başkanlığı[değiştir | kaynağı değiştir]

Seçildiği yıl Belediye başkanları
2014 Mehmet Gültekin (BDP)
2009 Ahmet Sait Sadrettin Türkan (AKP)
2004 İsmet Yüce (AKP)
1999 İsmet Yüce (FP)
1994 Abbas Ada (DYP)
1989 Emin Türkan (SHP)
1984 Abbas Ada (BĞMSZ)
1977 Mitat Gültekin (AP)
1973  ?
1968 Abbas Tarak (GP)
1963  ?

Ulaşım[değiştir | kaynağı değiştir]

Tuzluca ilçesinin bulunduğu alan, ulaşım sistemi açısından çok önemli bir konuma sahiptir. Ülkemizin üç ülkeye birden ortak sınırı olan Iğdır ilinin diğer il ve bölgelere karayolu bağlantısı Tuzluca üzerinden geçmektedir. Bunun yanında Kars ilini Ağrı iline bağlayan en kısa karayolu bağlantısı ve yine Kars üzerinden, Karadeniz limanları (Hopa, Trabzon) ile İran'a, Azerbaycan'a olan karayolu bağlantısı buradan geçmektedir.

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ "2014 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 10 Şubat 2015 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6WFDqPfwV. Erişim tarihi: 10 Şubat 2015. 
  2. ^ Ruy González de Clavijo (2007). Timur Devrinde Kadis'ten Semerkand'a Seyahat, Çeviren: Ömer Rıza Doğrul, Kesit Yayınları, İstanbul. ISBN 994432124-9
  3. ^ "КУЛЬПИНСКИЙ УЧАСТОК (1886 г.)" (Rusça). Ethno-Kavkaz.narod.ru. http://www.ethno-kavkaz.narod.ru/kulp1886.html. Erişim tarihi: 12 Mayıs 2013. 
  4. ^ a b c d e f g Cumhuriyetimizin 50. Yılında Kars 1973 İl Yıllığı, sf. 22-23
  5. ^ "1965 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6BsppMmFq. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  6. ^ "1970 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6BtnXU5ct. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  7. ^ "1975 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6Btq5p4kt. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  8. ^ "1980 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6BtugPHE4. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  9. ^ "1985 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6Btwl6ql4. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  10. ^ "1990 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6BtyO6mTk. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  11. ^ "2000 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6Bu1TbtC0. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  12. ^ "2007 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6Bu3IxA45. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  13. ^ "2008 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6BuCV9kq5. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  14. ^ "2009 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6BuEWnnxb. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  15. ^ "2010 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6BuGAoxT7. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  16. ^ "2011 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6BuHNCwoC. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  17. ^ "2012 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 20 Şubat 2013 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6EZyarjJA. Erişim tarihi: 8 Mart 2013. 
  18. ^ "2013 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 15 Şubat 2014 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6NPVbMvrY. Erişim tarihi: 15 Şubat 2014. 
  19. ^ "2014 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 10 Şubat 2015 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6WFDqPfwV. Erişim tarihi: 10 Şubat 2015. 

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]