Tour de France Şanzelize Caddesi etabı

Vikipedi, özgür ansiklopedi

Tour de France Champs-Élysées etabı, 1975'ten beri Paris şehrinin sembolik bir caddesi olan Champs-Élysées'de sona eren Tour de France'ın son etabıdır. Dünyanın en ünlü bisiklet yarışının son etabı olarak, onu kazanmak çok prestijli olarak kabul edilir.[1]

Etap tipik olarak Paris'in eteklerinde başlar ve takımlar arasında yarışın açılış kısmı için bir ateşkes vardır, bisikletçiler bir an huzur, kahkaha ve Tour de France'ı bitirme başarısını kutlama fırsatını yakalarlar. Genel klasmanda lider olan bisikletçi -ki genellikle son etapta liderliği tartışılmaz, ancak bu noktada genellikle tartışılmazdır- yolda genellikle bir kadeh şampanya alarak fotoğraflar için poz verir.[2][3]

Yarışın ikinci bölümü daha çekişmeli geçer. Bu kısmen parke taşlı geniş bir yol olan Champs-Élysées'in bir devresinin altı ila on turundan oluşur. Bisikletçiler zafer elde etmek için pelotondan kaçış yapmaya çalışırlar, ancak 2020 itibarıyla bu tür girişimler yalnızca altı kez (ve 1979'dan beri yalnızca üç kez) zaferle sonuçlanmıştır. Diğer durumlarda (son etabın zamana karşı denendiği 1989 hariç), kazanan toplu bir sprintten geldi ve bu nedenle tipik olarak uzman bir sprinter oldu. Bazen bu, son etabın, genellikle bir sprinter tarafından kazanılan puan klasmanını çözdüğü anlamına gelir.[1]

Parkur aynı zamanda 2014'ten beri düzenlenen bir günlük kadınlar yarışı olan Le Tour de France tarafından düzenlenen La Course'un ilk üç sürümü için de kullanıldı. Bu yıllarda yarış, kermesse tarzı devre yarışı formatında yapıldı. Şanzelize'ye dönüş 2020 yılında La Course için planlanmış, ancak COVID-19 pandemisi nedeniyle Nice'e taşınmıştır.[4][5]

Tarih[değiştir | kaynağı değiştir]

1903'ün ilk Tur'unda bitiş Ville-d'Avray'daydı]. 1904'ten 1967'ye kadar Parc des Princes pistinde ve 1968'den 1974'e kadar Eddy Merckx'in en parlak döneminde Vélodrome de Vincennes'deydi.[6][7]

1974'te, Tur'un eş direktörü Félix Lévitan ve muhabir Yves Mourousi, Champs-Élysées'de bir bitiş önerdi. Mourosi, izin almak için doğrudan Fransa Cumhurbaşkanı Valéry Giscard d'Estaing ile temasa geçti.[8][9] İlk etap 1975'te gerçekleşti: Bu, 25 turluk (163,5 kilometre (101,6 mi)) bir etaptı. Belçikalı Walter Goderoot sprinti kazandı ve Bernard Thévenet sarı mayoyu Valéry Giscard d'Estaing'in elinden aldı. 1977'de Fransız Alain Meslet tek başına kazanan ilk bisikletçi oldu.

1978'den beri, son etap genellikle şehir dışından başladı ve etabın sadece son kısmı ana rotayı takip etti. Tur sayısı altı ile on arasında değişmiştir. Bir zamana karşı olarak yapılan 1989 etabının dikkate değer istisnası dışında, büyük yeniliklerden genellikle kaçınılmıştır. 2013 yılında, 100. Fransa Bisiklet Turu'nun kutlanmasında etap, öğleden sonra başlayan, akşam biten, ayrıca Louvre Sarayı'nın avlularından Champs Elysées'e giren, doğrudan Louvre Piramidi'nin yanından geçen, bir U dönüşü yapmak yerine Arc de Triomphe'nin etrafında daire çizen ve trafiği kullanan bir geç saate kaydırıldı. 2020 itibarıyla bu değişiklikler sonraki yıllarda da korunmuştur.[10] 2015 yılında, kötü hava koşulları yüzünden, Tur organizatörleri Champs-Élysées'e girişte etap bitimine 70 kilometre (43 mi) kala genel klasmanı nötralize ettiklerini açıkladılar.[11]

Varışlar[değiştir | kaynağı değiştir]

Parke taşlı Champs-Elysees bölgesinde son etapta, 2015 Touriçinde fotoğraflandı.
2007'de Rue de Rivoli'ye giren bisikletçiler

Son günün yüksek profili ve ortamı nedeniyle etap prestijlidir. Genel Tur sıralamaları genellikle son etaptan önce belirlenir, bu nedenle yarış genellikle Tur'u bitirmenin ve zaman zaman puan klasmanını belirlemenin zaferi içindir. Tour de France'ın lideri, geleneksel olarak, bu son günde liderliği için sorgulanmamıştır. Geleneksel olarak etap, yarış liderinin ekibi tarafından sunulan şampanya, yolda fotoğraf fırsatları ve şakalaşma ile başlar.[12]

Bisikletçiler Paris'e yaklaştıkça, sprinterler ve takımları günün gerçek yarışına başlarken yarış kızışır. Bisikletçiler Paris'in merkezine ulaştığında, Rue de Rivoli'den yukarı, Place de la Concorde'a geçerek Champs-Élysées'e girerler ve ardından doğrudan Champs-Élysées'e dönerler. Bisikletçiler günümüzde toplam sekiz tur atıyorlar (Arc de Triomphe çevresinde, Champs-Élysées'den aşağı, Tuileries ve Louvre çevresinde ve Place de la Concorde'dan Champs-Élysées'e geri dönüş dahil). Geçmiş Tur'larda, bisikletçiler Tur bitmeden on turu tamamlardı. Bir bisikletçi, bitiş turu boyunca önemli bir dönüm noktasına ulaştığında, pelotonun ilk önce etabın Champs-Elysées bölümüne girmesine izin vermesi gelenekseldir. Böyle bir onur, 17. Fransa Bisiklet Turu'yla rekoru elinde tutan 2012'de son yarışında Amerikalı George Hincapie'ye verildi.

Bazı sürücüler Champs-Elysées'de pelotondan uzaklaşmaya çalışacak olsa da, başarı şansı zayıf ve bu girişimler genellikle takımların renklerini sergilemeleri için son bir fırsat olarak görülmektedir. Küçük bir grubun etabın düz devresinde sprinter takımlarının kovalama dürtüsüne direnmesi zordur ve ezici çoğunlukla, yarış toplu bir sprintle sona ermiştir.

İlk yıllarda, kaçış galibiyetleri nadir görünmüyordu. 1977 ve 1979 arasında meydana geldi. Bununla birlikte, modern yarış taktiklerinin ortaya çıkmasıyla birlikte, bu başarı çok nadir hale geldi ve bunu başaran az sayıda kişiye Tour lore'da giderek daha değerli bir yer verdi. Bunlar Fransız Alain Meslet (1977), Bernard Hinault (1979) ve Eddy Seigneur (1994), Hollandalı Gerrie Knetemann (1978), Amerikalı Jeff Pierce (1987) ve Kazakistanlı Alexander Vinokourov (2005).

Genel klasman[değiştir | kaynağı değiştir]

Genel olarak tartışmasız olmasına rağmen, son etabın genel klasmanda lider pozisyona ataklar gördüğü iki durum olmuştur. 1979'da Joop Zoetemelk, son etap öncesi Bernard Hinault'un 3.07 gerisindeydi. Zoetemelk, zaferi elde etmek için yeterli zaman kazanmayı umarak son etapta atak yaptı. Hinault, Zoetemelk'i kovaladı ve etap zaferi için onu yendi.[13]

1989'da Greg LeMond Laurent Fignon'u 24 km uzunluğundaki Versay'dan başlayan bireysel zamana karşıda 58 saniye ile yendi. Bunu yaparken, 50 saniye fark kapattı ve 1989 Tour de France zaferini 8 saniye farkla elde etti. Bu, Champs-Élysées'deki ilk (ve tek) zamana karşı final etabıydı. 1964, 1965 ve 1967 Tur'ları, Parc des Princes'e zamana karşı etaplarıyla tamamlandı ve 1968'den 1971'e kadar olan etaplarda Vélodrome de Vincennes'e (Cipale) zamana karşı etapları yapıldı.

2005 yılında Lance Armstrong genel klasmanda rahat bir liderliğe sahipti, ancak onun arkasında Alexander Vinokourov ve Levi Leipheimer sadece iki saniye farkla beşinci ve altıncı sırada yer aldı. Vinokourov son kilometrede bir kaçışta başarılı oldu ve etap galibiyeti ve bonus saniyeleri sayesinde genel klasmanda Leipheimer'ı geçerek beşinci sıraya yükseldi.[14] Bu durum 2020 itibarıyla, bir grup sprintte etabın kararlaştırılmadığı son zamandır.[12]

Puan klasmanı[değiştir | kaynağı değiştir]

Bazı yıllarda puan klasmanı bu son etapta kararlaştırıldı.

1984 yılında, Frank Hoste yarışın çoğunda puan klasmanında liderdi, ancak Sean Kelly sondan bir önceki etapta 4 puan farkla liderliği ele geçirdi. Hoste, Kelly'ye karşı son etabı üçüncü bitirdi ve bu da Hoste'u 4 puan farkla kazanan yaptı.

1987 Fransa Bisiklet Turu'nun son etaplarında puan klasmanında liderlik Jean Paul van Poppel ve Stephen Roche arasında değişti. Son etaptan önce, Roche 17 puan öndeydi, ancak son etapta Van Poppel ara sprintlerle 16 puan geri kazandı. Van Poppel'in etaptaki dokuzunculuğu puan klasmanını 16 puanla kazanmak için yeterliydi.

1991 yılında Djamolidin Abdoujaparov tekerleklerini bariyerlere taktı. 100 metreden daha kısa bir süre kala muhteşem bir çarpışmada tepetaklak yuvarlandı. Bilincini geri kazandıktan sonra, sprinterlerin rekabetini perçinlemesi için çizgiyi geçmesine yardım edildi.[15]

2001 yılında, Stuart O'Grady yarışın çoğunda puan klasmanında lider durumdaydı, ancak son anda Erik Zabel onu geçti.[16]

2003te yeşil mayo, Baden Cooke ve Robbie McEwen'ın sırasıyla 2. ve 3. bitirdiği yakın bir finişle sonuçlandı ve Cooke, McEwen'in 214'üne karşı 216 puanla bitirdi.

Kazananlar[değiştir | kaynağı değiştir]

Tour de France son etap galipleri
Yıl Başlangıç yeri Mesafe Etap galibi Kaynak
1975 Paris 163,4 kilometre (102 mi)  Walter Godefroot (BEL) [17]
1976 Paris 90,7 kilometre (56 mi)  Gerben Karstens (NED)
1977 Paris 90,7 kilometre (56 mi)  Alain Meslet (FRA)
1978 Saint-Germain-en-Laye 161,5 kilometre (100 mi)  Gerrie Knetemann (NED)
1979 Le Perreux-sur-Marne 180,3 kilometre (112 mi)  Bernard Hinault (FRA)
1980 Fontenay-sous-Bois 186,1 kilometre (116 mi)  Pol Verschuere (BEL)
1981 Fontenay-sous-Bois 186,6 kilometre (116 mi)  Freddy Maertens (BEL)
1982 Fontenay-sous-Bois 186,8 kilometre (116 mi)  Bernard Hinault (FRA)
1983 Alfortville 195 kilometre (121 mi)  Gilbert Glaus (SUI)
1984 Pantin 196,5 kilometre (122 mi)  Eric Vanderaerden (BEL)
1985 Orléans 196 kilometre (122 mi)  Rudy Matthijs (BEL)
1986 Cosne-sur-Loire 255 kilometre (158 mi)  Guido Bontempi (ITA)
1987 Créteil 192 kilometre (119 mi)  Jeff Pierce (USA)
1988 Nemours 172,5 kilometre (107 mi)  Jean-Paul van Poppel (NED)
1989 Versailles 24,5 kilometre (15 mi) (ITT)  Greg LeMond (USA)
1990 Brétigny-sur-Orge 182 kilometre (113 mi)  Johan Museeuw (BEL)
1991 Melun 178 kilometre (111 mi)  Dimitri Konyshev (RUS)
1992 La Défense 141 kilometre (88 mi)  Olaf Ludwig (GER)
1993 Viry-Châtillon 196,5 kilometre (122 mi)  Djamolidine Abdoujaparov (UZB)
1994 Disneyland 175 kilometre (109 mi)  Eddy Seigneur (FRA)
1995 Ste-Geneviève-des-Bois 155 kilometre (96 mi)  Djamolidine Abdoujaparov (UZB)
1996 Palaiseau 147,5 kilometre (92 mi)  Fabio Baldato (ITA)
1997 Disneyland 149,5 kilometre (93 mi)  Nicola Minali (ITA)
1998 Melun 147,5 kilometre (92 mi)  Tom Steels (BEL)
1999 Arpajon 143,5 kilometre (89 mi)  Robbie McEwen (AUS)
2000 Paris 138 kilometre (86 mi)  Stefano Zanini (ITA)
2001 Corbeil-Essonnes 1.605 kilometre (997 mi)  Ján Svorada (CZE)
2002 Melun 144 kilometre (89 mi)  Robbie McEwen (AUS)
2003 Ville-d'Avray 160 kilometre (99 mi)  Jean-Patrick Nazon (FRA)
2004 Montereau 163 kilometre (101 mi)  Tom Boonen (BEL)
2005 Corbeil-Essonnes 144,5 kilometre (90 mi)  Alexander Vinokourov (KAZ)
2006 AntonyParc de Sceaux 152 kilometre (94 mi)  Thor Hushovd (NOR)
2007 Marcoussis 130 kilometre (81 mi)  Daniele Bennati (ITA)
2008 Étampes 143 kilometre (89 mi)  Gert Steegmans (BEL)
2009 Montereau-Fault-Yonne 160 kilometre (99 mi)  Mark Cavendish (GBR)
2010 Longjumeau 102,5 kilometre (64 mi)
2011 Créteil 95 kilometre (59 mi) [18][19][20]
2012 Rambouillet 120 kilometre (75 mi)
2013 Versailles 133,5 kilometre (83 mi)  Marcel Kittel (GER) [21]
2014 Évry 136 kilometre (85 mi) [22]
2015 Sèvres 109,5 kilometre (68 mi)  André Greipel (GER) [23]
2016 Chantilly 113 kilometre (70 mi) [24]
2017 Montgeron 103 kilometre (64 mi)  Dylan Groenewegen (NED) [25]
2018 Houilles 116 kilometre (72 mi)  Alexander Kristoff (NOR) [26]
2019 Rambouillet 128 kilometre (80 mi)  Caleb Ewan (AUS) [27]
2020 Mantes-la-Jolie 122 kilometre (76 mi)  Sam Bennett (IRL) [1]
2021 Chatou 108,4 kilometre (67 mi)  Wout van Aert (BEL) [28]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ a b c "Sam Bennett: I'd Never Thoguht I'd Win Here with the Green Jersey". LeTour. 29 Ekim 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Eylül 2020. 
  2. ^ "¿Por qué la última etapa del Tour es la más "tranquila"?" (İspanyolca). Medellín: El Colombiano. 28 Temmuz 2019. 28 Temmuz 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Ekim 2019. 
  3. ^ "Today's back pages: Egan Bernal's 'champagne moment' at the Tour de France". The Week. 30 Temmuz 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Eylül 2020. 
  4. ^ Bonville-Ginn (28 Ağustos 2020). "La Course 2020: All you need to know about the one-day race". Cycling Weekly. 22 Ekim 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 17 Eylül 2020. 
  5. ^ Cotton (17 Ekim 2019). "La Course 2020 to return to Paris". VeloNews. 23 Eylül 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 17 Eylül 2020. 
  6. ^ "Guide Historique" (PDF) (Fransızca). Amaury Sport Organisation. 2009. s. 179. 16 Temmuz 2010 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 15 Şubat 2010. 
  7. ^ "1969-1975, The Merckx years". The Story of the Tour de France: 1965-2007, Volume 2. Indianapolis: Dog Ear Publishing. 2008. s. 95. ISBN 978-159858-608-4. Erişim tarihi: 3 Ekim 2019. 
  8. ^ "Le 20 juillet 1975: première arrivée du Tour de France sur les Champs-Élysées". Le Figaro (Fransızca). 24 Temmuz 2015. 1 Ağustos 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Ekim 2019. 
  9. ^ "Le 20 juillet 1975: la première arrivée sur les Champs-Elysées" (Fransızca). Brüksel: RTBF. 19 Temmuz 2017. 11 Temmuz 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Ekim 2019. 
  10. ^ "Tour de France 2013: Mark Cavendish's reign on Champs Elysées curtailed by Marcel Kittel". 11 Temmuz 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. 
  11. ^ "Rain forces neutralization of Tour de France finale". VeloNews.com. 28 Temmuz 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. 
  12. ^ a b "Champs Élysées - The most iconic street in cycling". ProCyclingUK.com. 28 Şubat 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 28 Şubat 2020. 
  13. ^ The Story of the Tour De France: 1965–2007. Dog Ear Publishing. 2008. s. 137. ISBN 978-1-59858-608-4. 27 Mayıs 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 11 Temmuz 2021. 
  14. ^ "www.cyclingnews.com presents the 92nd Tour de France". 7 Eylül 2009 tarihinde kaynağından arşivlendi. 
  15. ^ The Story of the Tour De France: 1965–2007. Dog Ear Publishing. 2008. s. 201. ISBN 978-1-59858-608-4. 22 Mayıs 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 11 Temmuz 2021. 
  16. ^ "Zabel bags the green in exciting finale". 11 Eylül 2009 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 11 Temmuz 2021. 
  17. ^ "Memoire du cyclisme" (Fransızca). 7 Ocak 2003 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 15 Şubat 2010. 
  18. ^ "Bradley Wiggins wins Tour de France title". BBC Sport. BBC. 22 Temmuz 2012. 23 Temmuz 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. 
  19. ^ Gallagher (22 Temmuz 2012). "Tour de France 2012: Mark Cavendish sets stage perfectly for Olympic road race glory". The Daily Telegraph. 23 Temmuz 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. 
  20. ^ Fotheringham (23 Temmuz 2012). "Tour de France: Mark Cavendish enters history as best-ever Tour sprinter". The Independent. Independent Print. 25 Temmuz 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. 
  21. ^ "Mark Cavendish outsprinted by Marcel Kittel in Tour de France stage 12". The Guardian. Press Association. 12 Temmuz 2013. 8 Mart 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 20 Eylül 2020. 
  22. ^ Hurcomb, Sophie (27 Temmuz 2014). "Vincenzo Nibali wins 2014 Tour de France; Marcel Kittel takes final stage". Cycling Weekly. United Kingdom. 27 Eylül 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 20 Eylül 2020. 
  23. ^ "Tour de France: Chris Froome wins Tour de France 2015". Cyclingnews.com. 26 Temmuz 2015. 20 Eylül 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 31 Ağustos 2015. 
  24. ^ Wynn, Nigal (24 Temmuz 2016). "Chris Froome wins 2016 Tour de France as André Greipel takes final stage". Cycling Weekly. United Kingdom. 12 Ağustos 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 20 Eylül 2020. 
  25. ^ Fotheringham, William (23 Temmuz 2017). "Chris Froome wins fourth Tour de France after Champs Elysées procession". The Guardian. 24 Temmuz 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 23 Temmuz 2017. 
  26. ^ Windsor, Richard (29 Temmuz 2018). "Geraint Thomas wins the 2018 Tour de France as Alexander Kristoff takes final stage victory". Cycling Weekly. United Kingdom. 22 Ekim 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 20 Eylül 2020. 
  27. ^ "Caleb Ewan wins Tour de France final stage, Egan Bernal takes overall honours". ABC News. Australia. Associated Press. 29 Temmuz 2019. 19 Eylül 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 20 Eylül 2020. 
  28. ^ Ostanek, Daniel (18 Temmuz 2021). "Tadej Pogacar wins 2021 Tour de France as Van Aert takes final stage". CyclingNews. 18 Temmuz 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 18 Temmuz 2021. 

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]

Wikimedia Commons'ta Tour de France Şanzelize Caddesi etabı ile ilgili çoklu ortam kategorisi bulunur.