Onsu İlçesi

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Şuraya atla: kullan, ara
Onsu İlçesi
ئونسۇ ناھىيىسى , 温宿县
Humulus lupulus
Humulus lupulus
Onsu İlçesi'nin Sincan Uygur Özerk Bölgesideki konumu (pembe)
Onsu İlçesi'nin Sincan Uygur Özerk Bölgesideki konumu (pembe)
Ülke Çin Halk Cumhuriyeti Çin Halk Cumhuriyeti
İl Aksu İli
Yüzölçümü
 - Toplam 14,309 km2 (5,5 mi2)
Rakım 1.113 m (3.652 ft)
Nüfus (2002)
 - Toplam 210,000
Zaman dilimi +8 ()
 - Yaz (YSU) UTC ()
Posta kodu 843100[1]
Alan kodu 0997
İnternet sitesi: http://www.wensu.gov.cn/ (Çince)

Onsu İlçesi (Uygurca: ئونسۇ ناھىيىسى, Onsu Nahiyisi, Onsu Nah̡iyisi, Çince: 温宿县 veya 溫宿縣; Pinyin: Wēnsù Xiàn), Çin Halk Cumhuriyetinde Sincan Uygur Özerk Bölgesi'nin kuzeyinde, Aksu İline bağlıdır.

Konumu[değiştir | kaynağı değiştir]

Batısında Uçturfan İlçesi, kuzey ve kuzeybatı sınırını Kırgızistan ve Kazakistan ile paylaşıp, doğusunda Bay İlçesi ve Toksu İlçesi, güneyinde Aksu şehri ile sınırdır. Onsu ilçesi, batı Tanrı Dağlarında Tomur (Uygurca: Temür; Türkçe: Demir) dağının (7,443 m) güney ayağında, Tarım Havzasının kuzey kenarında konumlanır.

Kasaba ve köyler[değiştir | kaynağı değiştir]

Onsu ilçesi, bir kasaba (镇 zhèn), sekiz kırsal belde (乡 xiāng), bir etnik kırsal belde (民族乡; mínzúxiāng) ve yedi özel kırsal belde (虚拟乡) gibi yerleşim birimlerinden oluşur. İlçenin ana merkezi Wensu (温宿镇; Wēnsù zhèn) kasabasıdır.

Tarihi[değiştir | kaynağı değiştir]

Diğer verilen isimler: Wen-su-lao-ch'eng, Agsu, Aqsu, A-k'o-su-lao-ch'eng, Aqsu, Kona Shahr, A-k'o-su, Aqsu Kona Shahr, Akoso, Wensuh, Aksou, Ak Su Kona Shahr, Wen-su-hsien, Wensuh-lao-ch'eng, Aksu ve A-k'o-su-chiu-ch'eng.[2]

502 - 550 yılları arasında Hunlar, 552 - 648 yılları arasında Göktürkler, 648 - 649 yılları arasında Tang Hanedanı zamanında Çinliler, tekrar 659 yılından itibaren 744 yılına kadar Göktürkler, 790 ve 791 - tahminen 842 yılları arasında Tibetler ve 1006 yılından itibaren Karahanlılar 1032 - 1210 yılları arasında Doğu Karahanlılar, Doğu Karahanlıları Karahitaylar yıktıktan sonra Karahitaylar, daha sonra; önce 1227 - 1370 yılları arasında Çağatay Hanlığı daha sonra 1370 - 1514 yılları arasında Doğu Çağatay Hanlığı bu bölgede egemenlik sürmüştür.

Doğal yapısı[değiştir | kaynağı değiştir]

Onsu ilçesinde su kaynağı bolluğu vardır. Buzullar 1219.68 km² alanı kaplar, ki ortalama 158,229 milyon m³ suyu depolar. Ayrıca burada toplam uzunlukları 889 kilometreyi bulan sayıları 43 nehir vardır.[3]. Tanrı Dağlarının kuzeybatısındaki alanda konumlanan, Tomur Ulusal Koruma Bölgesi, başlıca Bozdong, Pochenzi, Taglak ve Akqi (Akche, A-ho-ch'i-hsien, A-ho-ch'i-ch'eng, A-ko-ch'i, Agche, Akchiy, Akcha, A-ho-ch'i) gibi dört yerleşim birimlerini kapsar. Dünyanın sekizinci en büyük buzulu, 60.8 kilometre uzunlukta ve Tomur dağının kuzey tarafındadır. Onsu kasabasına, 15.2 km Kum-Arık (Sarydzhaz) ve 19.9 km uzaklıkta Toşkan Nehri bulunur.

Bitki örtüsü[değiştir | kaynağı değiştir]

Bu bölgede 20'den fazla, bunlardan en önemlileri ladin, huş, ve Populus euphratica Oliv gibi kavak ağaç türleri yetişir. Alplerdeki otlaklarda olduğu gibi, 100'den fazla fundalık türleri bu böldede yetişir. Onsu İlçesinde doğada 200'den fazla hekimlikte de kullanılan yabani bitki ve baharat türleri yetişir. Ayrıca Maydanozgillerden Angelica sinensis cinsi ve kar lotusu Saussurea laniceps sık görülür.[3]. Ayrıca Çin böcek mumu[4] ağaçlardan toplanır.

Yabani hayvanlar[değiştir | kaynağı değiştir]

Onsu ilçesinde yabani hayat çok zengindir; doğada sayıları seyrek hayvanlardan kar parsı (Uncia uncia) ve siyah leylek (Ciconia nigra), ayrıca geyik, vaşak, ve kuğu gibi yabani hayvanlar yaşar. Kanatlı hayvanlardan 161 kuş türleri yaşar.

İklimi[değiştir | kaynağı değiştir]

Onsu ilçesinin kıtasal tipik bir iklimi vardır. Dağlık bölgenin iklimi yüksekliğe göre değişir. Yüksek rakımlar, çok soğuk, sürekli karla ve buzullarla kaplıdır, orta rakımlar ılımlı bir iklimi, ladin, alaçam ormanları ile ve otlaklarla kaplıdır, ve alçak ovalar sıcak ve güneşlidir.

Yıllık ortalama sıcaklık 10.2 °C, en yüksek sıcaklık 37.6 °C, en düşük sıcaklık - 27.4 °C'dir, yıllık ortalama 2718.1 saat güneşli bir dönemi olur, ve ortalama 207 gün don olmaz. Yıllık ortalama 62.9 mm yağış, ve ortalama yıllık buharlaşma kapasitesi 1803.9 mm kadar olur.

Ekonomi[değiştir | kaynağı değiştir]

Onsu ilçesine, "Güney Sincan Pirinç vatanı" adı da verilir. Pirinç, buğday ve mısır gibi ana tahıl ürünleri yetişir. Onsu ilçesi bir "yeşil gıda" (yüksek kalite pirinç) merkezidir, ve bölgenin iç ve dışında "kara inci" pirinçi en çok satılır. Endüstriyel olarak pamuk, şerbetçiotu (Humulus lupulus), pancar, ve keten ekilir. Besicilik, Onsu’nun kırsal ekonomisine tek ve çok önemli katkıda bulunur. Aksu ilinde, Onsu şerbetçiotu ve pamuk ihracat merkezidir. Öküz, at, koyun, keçi, ve deve gibi on hayvan çeşitleri yanında, bölgede yüksek düzeyde bir Keşmir keçisi yünü üretilir.

Notlar[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ Area Code and Postal Code in Xinjiang Uygur Autonomous Region (İngilizce)
  2. ^ Wensu, China Page (İngilizce)
  3. ^ a b Report on Snow Leopard (Uncia uncia)Surveys in Tomur, Xinjiang, China 2004 (İngilizce)
  4. ^ Bir sarımtırak beyaz, Ceroplastes ceriferus böcekleri tarafından üretilen mumsu madde.

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]

Koordinatlar: 41°15′00″N, 80°14′00″E

Çin Halk Cumhuriyeti Sincan Uygur Özerk Bölgesi yönetim birimleri Başkent: Urumçi Flag of the People's Republic of China.svg
İl düzeyi şehir, İl, Özerk il İlçe düzeyi şehir, İlçe, Özerk ilçe, Bucak
Urumçi Tanrı Dağı Bucağı | Saybağ Bucağı | Yenişehir Bucağı | Şuymogu Bucağı | Tudun Haba Bucağı | Tapançeng Bucağı | Mitung Bucağı | Urumçi İlçesi
Karamay Karamay Bucağı | Maydağ Bucağı | Cerenbulak Bucağı | Orku Bucağı
Turfan İli Turfan | Toksun İlçesi | Piçan İlçesi
Kumul İli Kumul (şehir) | Ara Türük İlçesi | Barköl Kazak Özerk İlçesi
Hotan İli Hotan (şehir) | Hotan İlçesi | Lop İlçesi | Niya İlçesi | Guma İlçesi | Çira İlçesi | Keriye İlçesi | Karakaş İlçesi
Aksu İli Aksu (şehir) | Onsu İlçesi | Şayar İlçesi | Bay İlçesi | Avat İlçesi | Kuçar İlçesi | Kelpin İlçesi | Toksu İlçesi | Uçturfan İlçesi
Kaşgar İli Kaşgar | Maralbeşi İlçesi | Poskam İlçesi | Feyzivat İlçesi | Kağılık İlçesi | Yopurğa İlçesi | Kaşgar Yenişehir İlçesi | Mekit İlçesi | Yengisar İlçesi | Yarkent İlçesi | Kaşgar Kuna Şehir İlçesi | Taşkurgan Tacik Özerk İlçesi
Kızılsu Kırgız Özerk İli Atuş İlçesi | Akto İlçesi | Uluğçat İlçesi | Akçi İlçesi
Bayangolin Moğol Özerk İli Korla (şehir) | Hoçing İlçesi | Lopnur İlçesi | Hoşut İlçesi | Çerçen İlçesi | Bağraş İlçesi | Bügür İlçesi | Çakılık İlçesi | Yençi Hui Özerk İlçesi
Sanci Hui Özerk İli Sanci (şehir) | Fukang (şehir) | Guçung İlçesi | Manas İlçesi | Jimisar İlçesi | Hutubi İlçesi | Mori Kazak Özerk İlçesi
Bortala Moğol Özerk İli Bortala | Çing İlçesi | Arişang İlçesi
Özerk bölgesine doğrudan bağlı ilçe düzeyi şehir Shihezi | Aral | Tomşuk | Vujyaçü

İli Kazak Özerk İli

İli Kazak Özerk İli Alt-eyalet düzeyi özerk ili olup Tarbagatay ve Altay'ı yönetmektedir.)
Doğrudan bağlı Gulca | Kuytun | Gulca İlçesi | Tekes İlçesi | Nilka İlçesi | Moğolküre İlçesi | Künes İlçesi | Korgas İlçesi | Dokuztara İlçesi | Çapçal Şibe Özerk İlçesi
Tarbagatay İli Çöçek (şehir) | Usu (şehir) | Dörbiljin İlçesi | Çağantogay İlçesi | Saven İlçesi | Toli İlçesi | Kobuksar Moğol Özerk İlçesi
Altay İli Altay (şehir) | Çinggil İlçesi | Jeminay İlçesi | Koktokay İlçesi | Burçin İlçesi | Burultokay İlçesi | Kaba İlçesi

(Hotan, Aksai Çin'nin hakimiyeti üzerine Çin Halk Cumhuriyeti ile Hindistan arasında anlaşmazlık mevcuttur. Şu an fiilen Çin Halk Cumhuriyeti yönetmektedir.