Ladin

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Ladin
Picea mariana cones.jpg
Picea mariana
Bilimsel sınıflandırma Bu sınıflandırmayı düzenle
Âlem: Plantae
Bölüm: Tracheophyta
Sınıf: Pinopsida
Takım: Pinales
Familya: Pinaceae
Cins: Picea
A.Dietr., Fl. Berlin 2: 794 (1824).
Türler

metne bakınız.

  • Vikitür'de Picea ile ilgili ayrıntılı taksonomik bilgiler bulunur.
Kırmızı ladin (Picea rubens)
Brewer ladini (Picea breweriana)

Ladin (Picea), çamgiller (Pinaceae) familyasının Picea cinsinden Kuzey yarıkürenin ılıman ve soğuk bölgelerinde yayılış gösteren ağaç türlerinin ortak adı.

Uzaktan bakıldığında göknara benzese de piramide benzer tepesi ve sarkık dalları ile ondan ayırt edilebilir. Boyu 40–50 m'ye kadar ulaşabilir. İğne yaprakları kısa, sivri uçlu ve kesitli dört köşedir. Olgunlaşmış kozalağının pulları dağılmaz.

Sınıflandırma[değiştir | kaynağı değiştir]

Seksiyon Picea

Seksiyon Omorika

Seksiyon Casicta

  • Ak ladin (Picea glauca) Kuzey Amerika'nın kuzeyi.
  • Engelmann ladini (Picea engelmannii) Kuzey Amerika'nın batı dağları.
  • Sitka ladini (Picea sitchensis) Pasifik kıyıları, Kuzey Amerika.
  • Jezo ladini (Picea jezoensis) Kuzey Asya, Japonya.
  • Mavi ladin (Picea pungens) Kayalık dağları, Kuzey Amerika.

Kullanımları[değiştir | kaynağı değiştir]

Kereste[değiştir | kaynağı değiştir]

P. abies tahtası

Ladin, genellikle Kuzey Amerika kerestesi, SPF (ladin, çam, köknar) ve akağaç (ladin ağacının toplu adı) dahil olmak üzere birkaç farklı adla anılan yapı kerestesi olarak kullanışlıdır.[1]Ladin ağacı, genel inşaat işleri ve sandıklardan ahşap uçaklarda son derece özel kullanımlara kadar birçok amaç için kullanılır.[2] Wright kardeşler'in ilk uçağı olan Flyer ladin ağacından yapılmıştır.[3]

Bu türün tomrukçuluktan sonra böceklere veya çürümeye karşı dayanıklılık özelliği olmadığından, genellikle inşaat amaçlı olarak yalnızca iç mekan kullanımında (örneğin, iç mekan alçıpan çerçeveleme) tavsiye edilir. Ladin ağacının açıkta bırakıldığında maruz kaldığı iklim tipine bağlı olarak 12–18 aydan fazla dayanması beklenemez.[4]

Kağıt hamuru[değiştir | kaynağı değiştir]

Ladin, dayanıklı kağıt yapmak için birbirine bağlanan uzun ağaç lifleri olduğundan, kağıt yapımında en önemli ağaçlardan biridir. Lifleri ince duvarlıdır ve kuruduktan sonra ince bantlara çöker. Ladinler, kolayca ağartılır olduğundan mekanik hamurlaştırmada kullanılır. Kuzey çamlarıyla birlikte, Northern bleached softwood kraft (NBSK) kağıdı yapmak için kuzey ladinleri çok yaygın kullanılır. Ladin ağaçları ağaç hamuru için geniş alanlara ekilir.

Gıda ve ilaç[değiştir | kaynağı değiştir]

Şeffaf cam şişede ladin (Picea mariana) esansiyel yağı

Birçok ladin ağacının taze filizleri doğal C vitamini kaynağıdır.[5] Kaptan Cook, mürettebatın iskorbüt hastalığına yakalanmaması için deniz yolculukları sırasında alkollü şeker esaslı ladin birası yapmıştı.[6][7] Yapraklar ve dallar veya uçucu yağlar, ladin birası yapmak için kullanılır.

Finlandiya'da genç ladin tomurcukları bazen baharat olarak kullanılır veya ladin tomurcuk şurubu yapmak için şekerle kaynatılır.[8][9] Hayatta kalmaya çalışıldığı durumlarda ladin iğneleri doğrudan yutulabilir veya kaynatılarak çay haline getirilebilir. Bu, büyük miktarda C vitamininin yerini geçet. Ayrıca su, ladin iğnelerinde depolanarak alternatif bir hidrasyon yöntemi sağlar. Ladin, et tek gıda kaynağı olduğunda iskorbüt önleyici olarak kullanılabilir.

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]

Çamgiller familyasına ait cinsler
Pinus | Picea | Cathaya | Larix | Pseudotsuga | Abies | Cedrus | Keteleeria | Pseudolarix | Nothotsuga | Tsuga

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ "17 Different Types of Pine Wood". Home Stratosphere (İngilizce). 7 Eylül 2021. Erişim tarihi: 27 Nisan 2022. 
  2. ^ LaFalce, Ben (24 Eylül 2019). "Types of Wood: Guide to Choose the Best for Your Furniture". Octane Seating (İngilizce). Erişim tarihi: 27 Nisan 2022. 
  3. ^ "Milestones of Flight - 1903 Wright Flyer". Smithsonian National Air and Space Museum. 28 Nisan 2016. 5 Nisan 2004 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Ağustos 2016. 
  4. ^ "Picea Genus (spruce)". American Conifer Society. American Conifer Society. Erişim tarihi: 13 Haziran 2019. 
  5. ^ "Tree Book - Sitka spruce (Picea sitchensis)". British Columbia Ministry of Forests, Lands and Natural Resource Operations. Erişim tarihi: 29 Temmuz 2006. 
  6. ^ Crellin, J. K. (2004). A social history of medicines in the twentieth century: to be taken three times a day. New York: Pharmaceutical Products Press. s. 39. ISBN 978-0789018441. 
  7. ^ Stubbs, Brett J. (June 2003). "Captain Cook's beer: the antiscorbutic use of malt and beer in late 18th century sea voyages". Asia Pacific Journal of Clinical Nutrition. 12 (2): 129-137. PMID 12810402. 
  8. ^ "Kadoksissa ollut juomaresepti löytyi – kuusenkerkästä tehdään muutakin kuin siirappia". Yle Uutiset (Fince). 6 Haziran 2016. Erişim tarihi: 8 Ağustos 2021. 
  9. ^ Jyske T, Järvenpää E, Kunnas S, Sarjala T, Raitanen JE, Mäki M, Pastell H, Korpinen R, Kaseva J, Tupasela T (2020). "Sprouts and Needles of Norway Spruce (Picea abies (L.) Karst.) as Nordic Specialty-Consumer Acceptance, Stability of Nutrients, and Bioactivities during Storage". Molecules. 25 (18): 4187. doi:10.3390/molecules25184187. PMC 7570650 $2. PMID 32932686.  Geçersiz |doi-access=free (yardım)