Sinclair Lewis

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Sinclair Lewis
Sinclair Lewis 1930.jpg
Sinclair Lewis, 1930
Doğum Harry Sinclair Lewis
7 Şubat 1885(1885-02-07)
Minnesota, ABD
Ölüm 10 Ocak 1951 (65 yaşında)
Roma, İtalya
Meslek Kısa öykü, roman ve oyun yazarı
Milliyet Amerikan
Vatandaşlık Amerika Birleşik Devletleri
Dönem 20. yüzyıl
Önemli ödülleri Nobel prize medal.svg Nobel Edebiyat Ödülü
(1930)

Sinclair Lewis (d. 7 Şubat 1885, Sauk Centre-Minnesota - ö. 10 Ocak 1951 Roma). Amerikalı yazardır.

Sinclair Lewis, 20. yüzyılın en ünlü Amerikan yazarlarından biridir. Sosyal eleştirileri ve alaylı romanları ile tanınır.

Sinclair Lewis, Sauk Centre, Minnesota'da bir doktorun oğlu olarak dünyaya geldi. Yale Üniversitesini bitirdikten sonra Jack London tarafından New Jersey'de kurulmuş olan sosyalist okulda çalıştı. Avrupa'ya yaptığı birçok yolculuktan sonra Jack London'ın özel sekreteri olana kadar, New York'a yerleşip gazetecilik ve çevirmenlik yaptı. 1912'de pek fazla önemsenmeyen Hyke and Aeroplane adlı romanı piyasaya çıktı. Bunu sırayla Sevgili Mr. Wrenn (1914) Miras (1917) Anacadde (1920) ve daha sonra da en ünlü romanları Babbit (1922) ve Dr. med. Arrowsmith (1925) takip etti.

Sinclair Lewis özellikle Amerikan küçük burjuvazisinin ve orta sınıflarının eleştirisini yaptı ve tıp alanındaki şarlatanlıkları ve Amerikan ruhban sınıfının çevirdiği dolapları okurlara anlattı. Lewis'in acımasız eleştirileri onun popüler olmasını engelledi fakat başarılı bir yazar olmasını ve "sansasyon yaratan" unvanını almasını sağladı.

Sinclair Lewis 1926'da "Dr. Arrowsmith" adlı romanı ile Pulitzer Ödülünü kazandı, fakat romanının kahramanı Dr. Arrowsmith'in aslında klasik Amerikan doktor tipine uymayan ideal bir görev adamı olduğunu gerekçe göstererek reddetti[1]. 1930'da Nobel Edebiyat Ödülü'nü alan ilk Amerikan yazarı oldu.

Sinclair Lewis 1951'de Roma'da alkol yüzünden öldü. Üzerinde çalıştığı son romanını tamamlayamadı[2].

Ticari Başarı[değiştir | kaynağı değiştir]

Washington DC'ye taşındıktan sonra, Lewis kendini yazmaya adadı. 1916 gibi erken bir tarihte, küçük kasaba hayatı hakkında gerçekçi bir roman için notlar almaya başladı. Bu roman üzerindeki çalışma, 23 Ekim 1920'de yayınlanan Main Street'i tamamladığı 1920'nin ortalarına kadar devam etti. Biyografisini yazan Mark Schorer, Main Street'in olağanüstü başarısının "yirminci yüzyıl Amerikan yayıncılık tarihindeki en sansasyonel olay olduğunu" yazdı. Lewis'in menajeri 25.000 kopya ile en iyimser satış tahminine sahipti. İlk altı ayında, Main Street 180.000 kopya sattı ve birkaç yıl içinde satışların iki milyon olduğu tahmin edildi. Biyografi yazarı Richard Lingeman'a göre, "Main Street Lewis'i zengin etti - ona yaklaşık 4 milyon cari (2018) dolar kazandırdı".

Lewis, bu ilk büyük başarıyı Amerikan ticari kültürünü ve güçlendiriciliğini hicveden bir roman olan Babbitt (1922) ile takip etti. Hikâye, Lewis'in Gideon Planish ve Dodsworth dahil olmak üzere gelecekteki romanlarında geri döndüğü bir ortam olan kurgusal Ortabatı kasabası Zenith, Winnemac'ta kuruldu.

Lewis, başarısını 1920'lerde idealist bir doktorun karşılaştığı zorluklar hakkında bir roman olan Arrowsmith (1925) ile sürdürdü. Lewis'in reddettiği Pulitzer Ödülü'ne layık görüldü, ancak hala Main Street'in ödülü kazanamamasına üzüldü. John Ford'un yönettiği ve dört Akademi Ödülü'ne aday gösterilen Ronald Colman'ın oynadığı 1931 Hollywood filmi olarak uyarlandı.

Daha sonra Lewis, Evanjelik bir bakanı derinden ikiyüzlü olarak tasvir eden Elmer Gantry'yi (1927) yayınladı. Roman birçok dini lider tarafından kınandı ve bazı ABD şehirlerinde yasaklandı. Başroldeki performansıyla En İyi Erkek Oyuncu Oscar'ını kazanan Burt Lancaster'ın başrol oynadığı 1960 filminin temeli olarak bir nesilden fazla bir süre sonra beyazperdeye uyarlandı. Film ayrıca iki ödül daha kazandı.

Lewis daha sonra Amerikan toplumunun en zengin ve başarılı üyeleri hakkında bir roman olan Dodsworth'u (1929) yayınladı. Onları, büyük zenginlik ve avantajlara rağmen, esasen anlamsız hayatlar sürüyor olarak tasvir etti. Kitap, 1934'te, William Wyler tarafından yönetilen 1936 film versiyonunun senaryosunu yazan ve o zamanlar büyük bir başarı olan Sidney Howard tarafından Broadway sahnesine uyarlandı. Film hala yüksek itibar görüyor; 1990'da National Film Registry'de korunmak üzere seçildi ve 2005'te Time dergisi onu son 80 yılın "En İyi 100 Filmi"nden biri seçti.

1920'lerin sonlarında ve 1930'larda Lewis, çeşitli dergiler ve yayınlar için birçok kısa öykü yazdı. "Küçük Ayı Bongo" (1930), gerçek dünyada daha iyi bir yaşam arayışı içinde sirkten kaçmak isteyen bir ayı yavrusu hakkında bir hikâyedir ve ilk olarak Cosmopolitan dergisinde yayınlanmıştır. Hikâye, olası bir uzun metrajlı film için 1940 yılında Walt Disney Pictures tarafından satın alındı. İkinci Dünya Savaşı 1947'ye kadar bu planları alt üst etti. Disney hikâyeyi (şimdi "Bongo" olarak adlandırılıyor) Fun and Fancy Free özelliğinin bir parçası olarak kullandı.

Nobel Edebiyat Ödülü[değiştir | kaynağı değiştir]

1930'da Lewis, İsveç Akademisi üyesi Henrik Schück tarafından aday gösterildikten sonra, ABD'den bu ödülü alan ilk yazar olan Nobel Edebiyat Ödülü'nü kazandı. Akademinin tanıtım konuşmasında Babbitt'e özel ilgi gösterildi. Nobel Konferansında Lewis, Theodore Dreiser, Willa Cather, Ernest Hemingway ve diğer çağdaşları övdü, ama aynı zamanda "Amerika'da çoğumuz -yalnız okuyucular değil, hatta yazarlar bile- yüceltilmeyen herhangi bir edebiyattan hâlâ korkuyoruz. Erdemlerimiz kadar hatalarımızın da yüceltilmesi" ve Amerika'nın "bugün dünyadaki herhangi bir ülkenin en çelişkili, en iç karartıcı, en heyecan verici olanı" olduğunu. Ayrıca Amerikan edebiyat kurumuna yönelik derin bir eleştiri de sundu: "Amerikalı profesörlerimiz, edebiyatlarını berrak, soğuk, saf ve çok ölü sever."[3]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ "The Sinclair Lewis Society, FAQ". 10 Nisan 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 26 Nisan 2021. 
  2. ^ William L. Shirer, 20th Century Journey: A Memoir of a Life and the Times vol. 1: The Start: 1904–1930 (NY: Bantam Books, 1980) 458-9
  3. ^ "Sinclair Lewis". Ticari başarı ve Nobel Edebiyatı Ödülü kısımlarının eklenmesi. Sionnn. 2022. 4 Nisan 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2022.  Tarih değerini gözden geçirin: |erişimtarihi= (yardım)