J. M. Coetzee

Vikipedi, özgür ansiklopedi
(John Maxwell Coetzee sayfasından yönlendirildi)
John Maxwell Coetzee

John Maxwell Coetzee (d. 9 Şubat 1940), Güney Afrikalı–Avustralyalı romancı, deneme yazarı, dilbilimci, çevirmen ve 2003 Nobel Edebiyat Ödülü sahibidir. İngilizce dilinde en çok eleştirmenlerce beğenilen ve dekore edilmiş yazarlardan biridir. Booker Ödülü (iki kez), CNA Ödülü (üç kez), Kudüs Ödülü, Prix Femina étranger ve Irish Times Uluslararası Kurgu Ödülü'nü kazandı ve bir dizi başka ödül ve onursal doktora derecesine sahip oldu.Coetzee 2002 yılında Avustralya'ya taşındı ve 2006 yılında Avustralya vatandaşı oldu. Adelaide'de yaşıyor.[1]

İlk yılları ve Eğitimi[değiştir | kaynağı değiştir]

Coetzee Cape Town'da doğdu. Babası avukat, annesi ise öğretmendi. Ailesi 17. yüzyılda ülkeye gelen ilk Hollandalı göçmenlerdendir.

İlk yıllarını Cape Town ve Worcester'da geçirdi. Bu dönemi 1997 yılında yayınlanan kitabı Boyhood'da anlatır.

Coetzee, 9 Şubat 1940'ta Afrikalı bir ailenin çocuğu olarak Cape Town, Cape Eyaleti, Güney Afrika Birliği'nde doğdu. Babası Zacharias Coetzee (1912-1988), ara sıra avukat ve devlet çalışanı ve annesi Vera Coetzee (kızlık soyadı Wehmeyer; 1904-1986), bir okul öğretmeniydi. Aile çoğunlukla evde ingilizce konuşuyordu, ancak John Afrikalıları diğer akrabalarıyla konuştu. Babası tarafından 17. yüzyıldan kalma Hollandalı göçmenlerden Güney Afrika'ya, annesi aracılığıyla Hollandalı, Alman ve Polonyalı göçmenlerden gelmektedir.[1]

Coetzee hayatının çoğunu Cape Town'da ve kurgusallaştırılmış anı kitabı Boyhood'da (1997) anlatıldığı gibi Cape Eyaletindeki (günümüzdeki Western Cape) bir kasaba olan Worcester'da geçirdi. Babası hükümet işini kaybettikten sonra ailesi sekiz yaşındayken Worcester'a taşındı. Cape Town banliyösü Rondebosch'ta bir Katolik okulu olan St. Joseph's College'a devam etti, daha sonra Cape Town Üniversitesi'nde matematik ve ingilizce eğitimi aldı ve 1960'ta ingilizce onur derecesiyle Lisans derecesini ve 1961'de matematik onur derecesiyle Lisans derecesini aldı.[1]

Akademik ve Edebi kariyeri[değiştir | kaynağı değiştir]

Londra[değiştir | kaynağı değiştir]

1962'de Birleşik Krallık'a taşınan Coetzee, 1965'e kadar Londra'da IBM ve Bracknell'de ICT (Uluslararası Bilgisayarlar ve Tablolayıcılar) için bilgisayar programcısı olarak çalıştı. 1963'te Cape Town Üniversitesi, "Romanlara Özel Atıfta Bulunan Ford Madox Ford'un Eserleri" (1963) tezi için ona Yüksek Lisans derecesi verdi. Coetzee'nin İngiltere'deki deneyimleri daha sonra kurgusallaştırılmış anılarının ikinci cildi olan Youth adlı kitabında (2002) anlatıldı.[1]

Amerika Birleşik Devletleri[değiştir | kaynağı değiştir]

1965'te Coetzee, 1969'da doktorasını alarak Fulbright Programında Amerika Birleşik Devletleri'ndeki Austin'deki Texas Üniversitesi'ne gitti. Doktora tezi, Samuel Beckett'in ingilizce düzyazısının bilgisayar destekli üslup analiziydi. 1968'de Coetzee, Buffalo'daki New York Eyalet Üniversitesi'nde İngiliz edebiyatı öğretmeye başladı ve 1971'e kadar burada kaldı. Buffalo'da ilk romanı Dusklands'a başladı.1968'in başından beri Coetzee, kısmen Vietnam'daki savaşa karşı protestolara katılımı nedeniyle nihayet başarısız olan bir süreç olan ABD'de daimi ikamet istedi. 1970 Yılının Mart ayında üniversitenin Hayes Salonu'nu işgal eden 45 öğretim üyesinden biriydi ve suç işlemekten tutuklandı. Aleyhlerindeki suçlamalar 1971'de düşürüldü.[1]

Cape Town Üniversitesi[değiştir | kaynağı değiştir]

1972'de Coetzee Güney Afrika'ya döndü ve Cape Town Üniversitesi İngiliz Dili ve Edebiyatı Bölümü'ne öğretim görevlisi olarak atandı. 1984 Yılında Genel Edebiyat Profesörü olmadan önce kıdemli öğretim görevlisi ve doçentliğe terfi etti. 1994'te Coetzee ingilizce olarak Arderne Profesörü oldu ve 1999'da Beşeri Bilimler Fakültesi'nde Seçkin Profesör olarak atandı. 2002 Yılında emekli olduktan sonra emekli statüsü aldı. 2003 Yılına kadar Chicago Üniversitesi'nde Sosyal Düşünce Komitesi'nde görev yaptı.[1]

Adelaide[değiştir | kaynağı değiştir]

Avustralya'nın Adelaide kentine taşındıktan sonra Coetzee, ortağı Dorothy Driver'ın akademisyen olduğu Adelaide Üniversitesi İngilizce Bölümü'nde onursal araştırma görevlisi oldu. Mayıs 2019 itibarıyla Coetzee, okulda ingilizce ve Yaratıcı Yazarlık alanında Edebiyat Profesörü ve Misafir Araştırma Görevlisi olarak Şoför olarak listelenmiştir. [1]

Ödüller, Tanınma & Görünüşler[değiştir | kaynağı değiştir]

1983 ve 1999 Booker Ödülü[değiştir | kaynağı değiştir]

Coetzee, Booker Ödülü'ne iki kez layık görülen ilk yazardı: 1983'te Michael K'nın Yaşamı ve Zamanları ve 1999'da Rezalet için. 2020 itibarıyla, diğer dört yazar bunu başardı: J.G. Farrell, Peter Carey, Hilary Mantel ve Margaret Atwood. 2009 Uzun listesinde yer alan Summertime, Coetzee'ye benzeri görülmemiş bir üçüncü Booker Ödülü kazandıran erken bir favoriydi. Kısa listeye girdi, ancak bahisçilerin en sevdiği Wolf Hall'a Mantel tarafından yenildi. Coetzee ayrıca 2003'te Elizabeth Costello ve 2005'te Slow Man için uzun listeye alındı. 2013 Romanı İsa'nın Çocukluğu'nun devamı olan İsa'nın Okul günleri, 2016 Booker Ödülü'ne aday gösterildi.[1]

2003, Nobel Edebiyat Ödülü[değiştir | kaynağı değiştir]

2 Ekim 2003'te İsveç Akademisi başkanı Horace Engdahl, Coetzee'nin o yılki Nobel Edebiyat Ödülü'ne layık görüldüğünü açıkladı ve onu onurlandırılan dördüncü Afrikalı yazar ve Nadine Gordimer'den sonra ikinci Güney Afrikalı yaptı. Ödülü verirken İsveç Akademisi, Coetzee'nin "sayısız kılıkta yabancının şaşırtıcı katılımını tasvir ettiğini" belirtti. Ödül için yapılan basın açıklamasında, çalışmalarının ahlaki niteliğine odaklanırken "iyi hazırlanmış kompozisyonu, hamile diyaloğu ve analitik parlaklığı" da yer aldı. Ödül töreni 10 Aralık 2003 tarihinde Stockholm'de yapıldı.[1]

Diğer Ödüller ve Tanınma[değiştir | kaynağı değiştir]

Coetzee, Güney Afrika'nın CNA Ödülü'nü üç kez kazandı. Barbarları Beklemesi hem James Tait Black Memorial Ödülü'nü hem de Geoffrey Faber Memorial Ödülü'nü aldı, Demir Çağı Yılın Sunday Express Kitabı Ödülü'ne layık görüldü ve Petersburg Ustası 1995'te Irish Times Uluslararası Kurgu Ödülü'ne layık görüldü. Ayrıca Fransa Prix Femina étranger ve Afrika bölgesi için iki Commonwealth Yazar Ödülü, 1995'te St. Petersburg Yüksek Lisansı ve 2000'de Rezalet Ödülü (ikincisi Kraliçe II. Elizabeth tarafından Buckingham Sarayı'nda şahsen sunuldu) ve 1987'de Kudüs'ü kazandı. Bireyin Toplumdaki Özgürlüğü Ödülü. 1998'de Coetzee, Kurgu için Lannan Edebiyat Ödülü'nü aldı.[1]

27 Eylül 2005'te Güney Afrika hükümeti, Coetzee'ye "edebiyat alanındaki olağanüstü katkılarından ve Güney Afrika'yı dünya sahnesine çıkarmasından dolayı Mapungubwe Nişanı (altın sınıf) verdi."2006 yılında Amerikan Felsefe Derneği'ne seçildi. Paris Amerikan Üniversitesi, Adelaide Üniversitesi, La Trobe Üniversitesi, Natal Üniversitesi, Oxford Üniversitesi, Rodos Üniversitesi, Buffalo New York Eyalet Üniversitesi, Strathclyde Üniversitesi, Sidney Teknoloji Üniversitesi, Poznań'daki Adam Mickiewicz Üniversitesi'nden fahri doktora derecelerine sahiptir ve Universidad Iberoamericana. 2013 Yılında Daily Maverick'ten Richard Poplak, Coetzee'yi "tartışmasız en ünlü ve dekore edilmiş yaşayan ingilizce dil yazarı" olarak nitelendirdi.[1]

Adelaide[değiştir | kaynağı değiştir]

2004 Yılında Adelaide Belediye Başkanı Coetzee'ye şehrin anahtarlarını verdi. 2010 Yılında Coetzee, Amerikalı romancı Susanna Moore ve ingiliz şair Michael Hulse ile birlikte Adelaide Yazarlar Haftası için uluslararası büyükelçi oldu. Coetzee, bir araştırma merkezi ve kültür merkezi olan J.M. Coetzee Yaratıcı Uygulama Merkezi'nin (JMCCCP) patronudur. Merkez, "gelişmekte olan ve yerleşik yazarlar, akademisyenler ve müzisyenler için teşvik edici bir ortam" sağlamak amacıyla atölye çalışmaları yürütmektedir. Coetzee'nin çalışmaları, müziğin yanı sıra sosyal ve politik konularla etkileşimi teşvik etmek için özel bir ilham kaynağı sağlıyor. Merkez 2015 yılında kurulmuştur. Kasım 2014'te Coetzee, Adelaide'de üç günlük bir akademik konferans olan "J M Coetzee in the World" ile onurlandırıldı. "Muazzam bir işbirlikçi çabanın doruk noktası ve Avustralya'daki türünün ilk etkinliği" ve "John Coetzee'nin Avustralya akademisi tarafından tutulduğu derin saygının bir yansıması" olarak adlandırıldı.[1]

Adelaide Yazarlar Haftası[değiştir | kaynağı değiştir]

Coetzee ilk olarak 1996 yılında Adelaide Yazarlar Haftası'na davet edildiğinde Adelaide'yi ziyaret etti. Daha sonra 2004, 2010 (Geoff Dyer'ı tanıttığı zaman) ve 2019'da (Marlene van Niekerk'i tanıttığı zaman) edebiyat festivali'nde yer aldı.[1]

Türkçede yayımlanmış eserleri[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Barbarları Beklerken
  • Michael K. Yaşamı ve Yaşadığı Dönem
  • Düşman
  • Demir Çağı
  • Petersburg'lu Usta
  • Utanç
  • Yavaş Adam
  • Taşra Hayatından Manzaralar
  • 2013 yılında yayımlanan 'The Childhood of Jesus' adlı kitabı Mayıs 2015 itibarıyla hâlen Türkçeye çevrilmemiştir.
  • Ayrıca 7 Ağustos 2020'de kadrosunda "Jonny Deep ve Robert Pattison" oynayacağı sinema filmi vizyona girecektir.

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ a b c d e f g h i j k l m "J. M. Coetzee". Wikipedia English. 15 Ocak 2004 tarihinde kaynağından arşivlendi.