MP3

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara

MP3 (okunuşu Türkçe me-pe-üç veya ingilizce olarak em pi thri, açılımı MPEG-1 Audio Layer III) (Film Uzmanlar Grubu Ses Katmanı 3) olan sıkıştırılmış ses biçimi ve bu biçimde kaydedilen seslere verilen ad. Fraunhofer-Institute tarafından geliştirilmiştir. Sayısal hale getirilmiş sesler üzerinden insan kulağının duyamayacağı titreşimlerin silinmesi yöntemine dayanır. MP3, sıkıştırma türü olarak "lossy" yani "kayıplı bir sınıftadır. Bit aralığına bağlı olarak ses kalitesinde değişiklik gösterir. 128 kbit/s ayarındaki bir sıkıştırma ile yaklaşık 1:11 oranında alandan tasarruf edilebilir.

MP3, MPEG-3 ile karıştırılmamalıdır. MPEG-x standartları MPEG grubu tarafından belirlenen, hem ses, hem de görüntüyle ilgili standartlardır.

MP3 kelimesi, MPEG Layer 3'ün kısaltmasından oluşmuştur. (MPEG=Motion Pictures Experts Group). Yepyeni bir müzik biçimidir. Sıkıştırma algoritmaları geliştirilmeden önce bilgisayarlarda ses örnekleri wav, pcm, voc, au, snd gibi biçimlerde saklanırdı. Bu formatlar sesi depolarken insan kulağının duyamayacağı ses frekanslarını da depolayarak dosyanın şişmesine yol açarlar. Bu biçimlerde CD kalitesinde 3-5 dakikalık bir ses kaydının saklanabilmesi için 50 ila 70 megabayt arasında bir sabit disk alanı gerekmektedir.

MP3 oluştururken önemli bir konu da değişken bit aralığı kullanmaktır. Bir mp3 VBR (variable bit rate) adı verilen dinamik sıkıştırma yöntemi ile sıkıştırılırsa, kaybın önemli olmadığı bölümlerde düşük bit sıklığı, önemli olduğu bölümlerde ise yüksek bit sıklığı kullanılır. Bu sayede sıkıştırılmış olan mp3, standart bir sıkıştırma oranıyla işlenmiş parçadan daha az yer kaplar.

MP3 sıkıştırma biçimi tüm basitliğiyle internette yaygınlaşmaya başladığında kimse sonradan olacaklardan haberdar değildi. Başlangıçta CD kalitesinde müzik dosyalarının sabit disklerde eskiye nazaran 16'da 1 oranında sıkıştırılarak daha az yer kaplar hale getirmesiyle yaygınlaştı. Tüm internet kullanıcıları kendi evlerinde ve ofislerinde bu sıkıştırma algoritmasını kullanan sıkıştırıcı yazılımlar kullanarak CD'lerini, kasetlerini MP3 biçimine dönüştürdü.

Ayrıca bakınız[değiştir | kaynağı değiştir]


Çoklu ortam sıkıştırma biçimleri
Görüntü sıkıştırma biçimleri
ISO/IEC: MPEG-1 | MPEG-2 | MPEG-4 | H.264/MPEG-4 AVC | ITU-T: H.261 | H.262 | H.263 | H.264 | SMPTE: VC-1
VP7 | RealVideo | WMV | Indeo | MJPEG |Theora
Ses sıkıştırma biçimleri
ISO/IEC MPEG: MPEG-1 Katman III (MP3 olarak bilinir) | MPEG-1 Katman II | AAC | HE-AAC | ITU-T: G.711 | G.722 | G.722.1 | G.722.2 | G.723 | G.723.1 | G.726 | G.729 | G.729a
FLAC | iLBC | RealAudio | WMA | Speex | Vorbis | ATRAC3 | AC3 | AIFF-C | MT9
Resim sıkıştırma biçimleri
ISO/IEC/ITU-T: JPEG | JPEG-2000 | JPEG-LS | JBIG | JBIG 2
GIF | PNG | APNG | TIFF | PCX | TGA | BMP | WMP | ILBM
Ortam içeriği biçimleri
AU | AVI | ASF | WAV | MP4 | Ogg | Ogg Media | Matroska | QuickTime | RealMedia | 3GP