Hamidiye katliamları

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Gezinti kısmına atla Arama kısmına atla
Hamidiye katliamları
William Sachtleben tarafından Kasım 1895'te çekilen ve Erzurum'da öldürülen Ermenileri gösteren fotoğraf.[1]
Bölge Osmanlı İmparatorluğu
Tarih 1894-1896
Hedef Ermeniler ve Süryaniler
Saldırı türü
Katliam, yağma
Ölü 80.000-300.000[2]
İşleyenler II. Abdülhamid yönetimi
Kürt militanlar
Sebep Ermeni karşıtlığı

Hamidiye katliamları (ErmeniceՀամիդյան ջարդեր) veya bazı Türkçe olmayan kaynaklarda geçen adlarıyla 1894-1896 Ermeni katliamları ve Büyük Katliamlar,[3] 1890'ların ortalarında Osmanlı İmparatorluğu hükûmeti tarafından ülkede yaşayan Ermenilere yapılan katliamlardır. Katliamlar sonucu ölenlerin sayısı 80.000 ile 300.000 arasında gösterilmekte,[2] dönemin gazete haberlerine göre 50.000 çocuğun ise yetim kaldığı belirtilmektedir.[4]

Döneme ait politik bir Fransız karikatürü, Abdülhamid'i "Ermeni katledicisi" olarak tasvir ediyor

Katliamlar, Osmanlı İmparatorluğu'nun dağılmakta olan emperyal bölgelerinin korunması için Ümmetçiliği devlet ideolojisi haline getirmiş II. Abdülhamid'in ardından isimlendirilmiştir. Saldırıların odağı Ermeni halk olmasına rağmen, pek çok diğer Hristiyan halka karşı da pogromlar gerçekleştirilmiştir. Bunlardan biri olan ve Süryanileri hedeflemiş Diyarbakır katliamı, çağdaşı olan en az bir kaynağa göre 25.000 kişinin ölümüne neden olmuştur.[5]

Osmanlı'nın iç bölgelerinde 1894'de başlayan katliamlar, ilerleyen yıllarda daha geniş bir alana yayılmıştır. Çoğu ölüdürme olayı 1894-96 arasında meydana gelmiş, 1897 yılında ise uluslararası camianın Abdülhamid'e baskıları sonucunda sona ermeye başlamıştır.[6] Abdülhamit hükümeti, 1890'larda başlayan Ermeni milliyetçisi ve ayrılıkçısı hareketi bastırmak için katliamlarda Kürt militanları kullanmış, ancak Ermeni militanlar ve sivil halk arasında bir ayrım yapılmadan öldürülmüştür.[6]

Hamidiye katliamına dikkat çekmek için ve tepki olarak, Ermeni Devrimci Federasyonu tarafından Avrupalılar tarafından işletilmekte olan Osmanlı Bankası'na bir baskın gerçekleştirilmiştir.[7] Bu her ne kadar katliamların Kostantiniyye'ye sıçramasına engel olmamışsa da, Avrupalı devletlerin dikkatini çekmiştir.[8] Katliamın gerçekleştiği dönemde telgrafın kullanılmaya başlanmış olması, olayların dönemin Batı Avrupa ve Kuzey Amerika medyasında geniş çevrede duyulmasını ve rapor edilmesini sağlamıştır.

Ayrıca bakınız[değiştir | kaynağı değiştir]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ "The Graphic" (İngilizce). 7 Aralık 1895. s. 35. Erişim tarihi: 5 Şubat 2018. 
  2. ^ a b Akçam, Taner (2006). A Shameful Act: The Armenian Genocide and the Question of Turkish Responsibility. New York: Metropolitan Books. s. 42. ISBN 0-8050-7932-7. 
  3. ^ Adalian, Rouben Paul (2010). Historical Dictionary of Armenia, 2nd ed. Lanham, Maryland: Scarecrow Press. s. 154. 
  4. ^ "Fifty Thousand Orphans made So by the Turkish Massacres of Armenians", The New York Times, December 18, 1896, The number of Armenian children under twelve years of age made orphans by the massacres of 1895 is estimated by the missionaries at 50.000 .
  5. ^ Angold, Michael (2006), O'Mahony, Anthony (Ed.), Cambridge History of Christianity, 5. Eastern Christianity, Cambridge University Press, s. 512, ISBN 978-0-521-81113-2 .
  6. ^ a b Cleveland, William L. (2000). A History of the Modern Middle East (2nd bas.). Boulder, CO: Westview. s. 119. ISBN 0-8133-3489-6. 
  7. ^ Hovannisian. "The Armenian Question in the Ottoman Empire," pp. 224–26.
  8. ^ Balakian. The Burning Tigris, pp. 35, 115.