Euler formülü

Vikipedi, özgür ansiklopedi

Adını matematikçi Leonhard Euler'den alan Euler formülü karmaşık analizde kullanılan bir matematik formülüdür ve trigonometrik fonksiyonlarla karmaşık üstel fonksiyon arasındaki bağlantıyı gösterir.

Herhangi bir gerçek sayısı için Euler formülü,

şeklindeki eşitliktir. Burada i karmaşık sayı olan dir, e Euler sayısıdır ve cos ile sin trigonometrik fonksiyonlar olan kosinüs ve sinüstür.[1]

Bu formül matematik, fizik ve mühendislikte çok önemli bir yere sahiptir. Fizikçi Richard Feynman bu formül için "Matematikteki en dikkate değer formül" demiştir.[2]

eşitliği sağlandığında Euler formülü: e + 1 = 0 halini alır ve buna Euler özdeşliği denir.

Euler's formula.svg
Euler's formula

Kullanım alanları[değiştir | kaynağı değiştir]

Formülün yorumlanması[değiştir | kaynağı değiştir]

Bu formül ei fonksiyonunun bir birim karmaşık sayı olarak düşünülmesiyle yorumlanabilir, yani bu fonksiyon farklı gerçek sayı değerleri aldıkça karmaşık sayılar düzleminde bir birim çember çizer. Burada orijin ile çember üzerindeki bir noktayı birleştiren bir çizginin yaptığı açıyı temsil eder ve birimi radyandır.

Orijinal kanıt üstel fonksiyonunun Taylor serisiyle yapılan açılımından ve ile fonksiyonlarından gelir, burada bir karmaşık sayı ve bir gerçek sayıdır. Aslında bu kanıt aynı zamanda Euler formülünün 'in alabileceği bütün karmaşık sayı değerleri için de geçerli olduğunu gösterir.

Karmaşık sayılar düzlemindeki bir nokta kartezyen koordinatlarda yazılmış bir karmaşık sayı ile gösterilebilir. Euler formülü kartezyen koordinatlarla kutupsal koordinatlar arasında geçiş yapılmasını sağlar.

Bir örnekle ispatı[değiştir | kaynağı değiştir]

Bu basit türev denklemlerini kullanarak,

Euler formülünün iki tarafının türevini alalım:

Görüyoruz ki denklemin iki tarafının da türevini aldığımızda aynı sonucu bulduk, ki bu bizim teoremimizi ispatlar.

Formülün varyantları[değiştir | kaynağı değiştir]

Euler formülü'nde x yerine

,
,
,

gibi değişkenler konularak yeni bağıntılar türetilebilir. Bu bağıntılardan yaralanılarak yeni trigonometrik bağıntılara varılabilir ve yine bir kümenin alt küme sayılarını veren Bell sayıları'nı veren üreteç fonksiyonu'nde kompleks değişken verilerek trigonometrik analog'u bulunabilir. Aşağıda belirtilen gösterim şekilleri benzeştiği temel fonksiyon'a göredir:

Cebirsel gösterim[değiştir | kaynağı değiştir]

ifadesinde x yerine konursa

ve bu bu ifade yukardakinin daha genel şeklidir.

,
elde edilir

(n sabit bir sayı veya herhangi bir fonksiyon olabilir.)

ayrıca yukardaki bağıntılar yardımıyla

toplamıda bulunabilir. x yerine x^{i} konursa

İki katlı üstel[değiştir | kaynağı değiştir]

temel eşitliği üs alınarak elde edilebilen özdeşliklerdir.

x yerine

konursa;

İmajiner trigonometrik[değiştir | kaynağı değiştir]

x-->ln(x) alınırsa

Karma bağıntılar[değiştir | kaynağı değiştir]

Üslerin toplamına göre[değiştir | kaynağı değiştir]

ve

yardımıyla karma bağıntılar elde edilebilir.

sonuç olarak

elde edilir.

ifadesinde üs ifadesindeki x yerine y koyarak formülü daha da genelleştirebiliriz.Çünkü köşeli parantezin dışında üsse cos(x) ve x bağımsız olarak konup birleştirilmiştir,cos(x) değiştirilmezken x yerine y konabilir.

Üslerin çarpımına göre[değiştir | kaynağı değiştir]

Buradaki ifadeler

veya

eşitliğidir.

x yerine -x konursa;

Bell sayıları ile ilgisi[değiştir | kaynağı değiştir]

Eric Temple Bell'e atfedilmiştir.

Ayrıca bakınız[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ Moskowitz, Martin A. (2002). A course in complex analysis in one variable. River Edge, NJ: World Scientific. ISBN 981-02-4780-X. OCLC 49966126. 
  2. ^ Feynman, Richard P. (©1963-1965). The Feynman lectures on physics. Robert B. Leighton, Matthew L. Sands. Reading, Mass.: Addison-Wesley Pub. Co. ISBN 0-201-02010-6. OCLC 531535.  Tarih değerini gözden geçirin: |tarih= (yardım)