Elektrikli otomobil

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Şuraya atla: kullan, ara
Nissan Leaf'in 2012'de küresel pazara çıkması beklenmektedir.
Mitsubishi i MiEV'nin satışı Nisan 2010'da Japonya'da başladı.

Elektrikli otomobil bir veya daha fazla elektrik motoru kullanarak, bataryalardan ve diğer enerji depolama cihazlarında depoladığı elektriği kullanarak sürülen otomobildir. Elektrik motorları ani tork verir, güçlü ve dengeli hızlanma sağlar. Elektrikli otomobillerin , otomotiv endüstrisinde ileride önemli bir etkisinin olacağı düşünülmektedir. [1] Bu türdeki arabaların yakıt tasarrufu yanında şehir hava kirliliğini düşürecek ve küresel ısınma azaltacak.[2][3]

Dünyada bir milyondan fazla elektrikli otomobil var.[4]

Elektrikli otomobiller 19. yüzyılın sonlarında ve 20.yy’ın başlarında oldukça revaçtaydı, fakat içten yanmalı motor teknolojisindeki ilerlemeler ve petrol kullanan araçların ucuz olarak toplu üretimi elektrikli araçların sonunu getirdi. 1970 ve 1980’lerdeki enerji krizleri elektrikli otomobillere kısa süreli bir ilgi oluşturdu, fakat günümüzdeki gibi büyük kitlesel bir pazara ulaşılamamıştı. 2000’li yılların ortalarından beri batarya ve güç yönetimi teknolojilerindeki ilerlemeler, değişken petrol sebep olduğu endişeler ve sera gazı azaltma gereksinimi elektrikli otomobilleri yeniden gündeme getirdi.

2010 itibariyle elektrikli arabalar lityum iyon pilin ek masrafları sebebiyle, sıradan bir içten yanmalı motorlu araca ve hibrit elektrikli araçlara göre önemli ölçüde daha pahalıdır.[5] Elektrikli arabaların yaygınlaşmasını engelleyen diğer faktörler; özel veya kamuya ait bir girişim olarak şarj istasyonlarının eksikliği ve kısıtlı menzil sebebiyle sürücülerin hedeflerine varamadan bataryalarının tükenip yolda kalacakları şeklindeki endişeleridir.

Bununla birlikte batarya fiyatları toplu üretim ile azalmaktadır ve daha da azalması beklenmektedir. Bazı hükümetler var olan engelleri aşmak için politikalar geliştirmekte, ekonomik teşvik paketleri sunmaktalar. Böylece elektrikli otomobillerin satışını artırmak için, elektrikli araç ve batarya teknolojisindeki gelişmeleri desteklemektedirler.

Etimoloji[değiştir | kaynağı değiştir]

Elektrikli otomobiller elektrikli araçların(EVs) bir çeşididir; elektrikli araç terimi tahrik yani ileri itiş için elektrik motoru kullanan herhangi bir aracı ifade eder, elektrikli bir otomobil ise genellikle elektrikli karayolu taşıtlarını ifade etmektedir.

Elektrikli otomobillerin güç kaynağı sadece yerleşik bir batarya olmadığı durumlarda, elektrik motorları beslendikleri diğer kaynaklara göre isimlendirilirler; güneş ışığını kaynak olarak kullanan güneş otomobilleri ve dizel jeneratörlü elektrikli otomobiller gibi, bu arabalar hibrit araçların bir türüdür. Nitekim gücü yerleşik bir bataryadan alan elektrikli otomobiller bataryalı elektrikli araçların(BEVs) bir türüdür. Genelde elektrikli otomobiller bataryalı elektrikli araçları(BEVs) belirtmektedir.

Tarihçe[değiştir | kaynağı değiştir]

Alman Elektrikli Arabası, 1904

Elektrikli otomobiller 19.yy’ın ortalarında ve 20.yy’ın başlarında oldukça popülerdi, elektrikli otomobiller konforu ve kullanım kolaylığı ile petrollü otomobillere göre daha üstündü. İçten yanmalı motor teknolojisindeki ilerlemeler, özellikle elektrik starter’i bu üstünlüğü tartışmalı hale getirdi. Petrollü otomobillerin geniş çeşitliliği, daha hızlı bir şekilde enerji yüklenebilmesi, gelişen petrol altyapısı, Ford Motor şirketi gibi şirketlerin seri petrollü araç üretimi ve bu seri üretim sonucu petrollü otomobillerin elektrikli otomobiller ile aynı fiyata gelmesine hatta daha ucuz olmasına sebep oldu. Bu gelişmeler 1930’larda elektrikli otomobillerin ABD piyasasından silinmesine sebep oldu. Bununla birlikte, son yıllarda, petrollü otomobillerin çevresel etkileri hakkındaki endişeler, yüksek benzin fiyatları, batarya teknolojisindeki gelişmeler ve petrol fiyatının yükselme ihtimali elektrikli otomobillere yeniden bir ilgi doğmasına yol açtı. 1990’lardaki başarısız bir ortaya çıkma girişiminden sonra bu yeni elektrikli otomobiller daha çevre dostu oldu ve ilk satın alma masraflarına rağmen çalıştırılması ve kullanımı daha ucuzdur.

Detroit Elektrik arabası şarj olurken

1880-1900: Erken Tarihi[değiştir | kaynağı değiştir]

Türkiye'de ilk elektrikli otomobil II. Abdülhamit tarafından İngiltere'de Messrs Immisch & Co şirketine 1888 yılında sipariş edildi. Şirketin mühendisleri Magnus Volk ve Moritz Immisch'in özel olarak hazırladıkları bu otomobil ön kısmında tek bir büyük teker yerine birbirine yakın iki küçük tekere sahipti, Immisch tarafından patenti alınan 20 Amper 48 Volt 1 beygirlik motoru vardı. Abdülhamit bu otomobilden çok memnun kalmıştı ve bu iki mühendisi ödüllendirmişti, bu sayede mühendisler uluslararası bir üne kavuşmuşlardı.[6] Sultan için hazırlanan bu otomobil o zamanın teknik dergilerinde de görülebilmektedir.[7]

İçten yanmalı motorların üstünlüğü ele geçirmesinden önce, elektrikli otomobiller birçok hız ve mesafe rekoruna sahiptiler. Bu rekorlar arasında en dikkat çekici olan Camille Jenatzy tarafından 29 Nisan 1899’da kendisine ait olan roket tipli aracı Jamais Contente ile 100 km/saat rekorunun 106 km/saat’lik bir hızla kırılmasıdır. 1920’lerden önce, elektrikli otomobiller, petrol yakıtlı otomobiller ile şehir içinde kullanım kalitesi olarak rekabet etmekteydi.[8]

1896 yılına kadar süre gelen şarj etme altyapısındaki eksikliği aşmak için getirilen çözümlerden biri değiştirilebilir batarya hizmeti Hartfor Electric Light Company tarafından elektrikli kamyonlar için ilk defa uygulamaya konuldu. Araç sahibi aracını bataryasız olarak General Electric Şirketinden satın alıyordu ve elektriği de Hartfor Electric’ten değiştirilebilir bataryalar vasıtasıyla satın alıyordu. Araç sahibi değişken bir mil başına şarj ücreti ve kamyon depolama ve bakımını kapsayan aylık bir hizmet ücreti ödüyordu. Hizmet, 1910 ile 1924 yılları arasında 6 milyon milden fazla bir ulaşımı kullanıcılara sunmuştu. 1917’nin başlarında benzer bir hizmeti Chicago’da Milburn Light Electric otomobilleri sahipleri için bataryasız araç satın alma seçenekleri mevcuttu.[9]

Thomas Edison ve bir Detroit Elektrik arabası,1913.

1897’de ABD’deki ilk ticari uygulama olarak elektrikli araçlar New York şehri taksi filosu olarak Filedelfiya Elektrikli taşıma ve vagon şirketi tarafından yapılmıştır. ABD’de elektrikli otomobiller 20.yy başlarında Anthony Electric, Baker, Columbia, Anderson, Fritchie, Studebaker, Riker, Milburn ve diğerleri tarafından üretilmiştir.

İçten yanmalı motorlarla karşılaştırıldığında daha yavaş olmasına rağmen, 1900’lerin başlarında bazı avantajlarından dolayı tercih edilmekteydi. Petrollü otomobillerde bulunan sarsıntı, koku ve gürültü gibi olumsuz yönler elektrikli otomobillerde yoktu. Elektrikli otomobillerin petrollü otomobillerde sürme esnasında en büyük problem olan vites değiştirme gibi bir problemi yoktu. Elektrikli otomobiller zenginlerin şehir içi ulaşımda uzun menzilin gerekmeyeceği şekilde bir kullanımda tercih edilmişti. Petrollü otomobillerin bir diğer dezavantajı ise motoru çalıştırmak için elle kurulan bir kola gereksinim duymasıydı, kolun kurulması için fiziksel olarak bir çaba harcamak gerekiyordu. Elektrikli otomobiller bu sebeplerden bayanlar için de kullanım kolaylığı sağlamaktaydı.

The Henney Kilowatt, 1961 yılında üretilen Renault Dauphine'e dayanan elektrikli araba

1911’de New York Times, elektrikli otomobilleri petrol yakıtlı otomobillerden daha temiz olması, daha sessiz olması ve daha ekonomik olması sebebiyle ideal olarak kabul etmekteydi. 2010 yılında rapor edilen bu 1911 tarihli habere, Washington Post şöyle bir yorum katmıştır; Thomas Edison’un kafasını karıştıran elektrikli otomobil bataryalarına olan benzer güven eksiklikleri günümüzde de sürmektedir.[10]

1990’lar ve günümüz[değiştir | kaynağı değiştir]

1970’lerdeki ve 80’lerdeki enerji krizleri, hidrokarbon(petrol) enerji piyasasındaki dalgalanmalardan bağımsız olması sebebiyle elektrikli otomobillere olan ilgi tekrar yenilendi. 1990’ların başlarında, CARB(California Air Resources Board) daha yakıt verimli, daha az emisyonlu araçlara; asıl amaç olarak sıfır emisyonlu örneğin elektrikli araçlar gibi, araçlara geçişi öngören bir çalışma başlattı.[11] Karşılık olarak, otomobil üreticileri, elektrikli modeller geliştirdiler: CryslerTEVan, Ford Ranger EV pickup truck, GM EV1 ve S10 EV pickup, Honda EV plus hatchback, Nissan lityum-iyon bataryalı Altra EV minivagon ve Toyota RAV4 EV gibi. Bu otomobiller netice olarak ABD otomobil marketinde lağvoldular, ortadan kalktılar.[12]

2000’lerin sonlarında küresel ekonomik durgunluk otomobil üreticilerine aşırılığın sembolü olarak görülen fazla yakıt tüketen spor amaçlı taşıtları(SUVs)azaltarak, küçük arabaları, hibrit arabaları ve elektrikli arabaları yaygınlaştırma üzerine çağrıları artırdı. Kaliforniyalı otomobil üreticisi Tesla Motors 2004 yılında Tesla Roadster üzerinde geliştirmelere başladı, 2008 yılında ilk defa müşteriye sunuldu. Mart 2012 itibariyle, Tesla en az 31 ülkede 2,250 den fazla Roadster modeli sattı.[13]

Mitsubishi i MiEV Temmuz 2009’da Japonya’da filo müşterileri için piyasaya sürüldü, bireysel müşteriler için Nisan 2010’da satışı başladı.[14] Hong Kong’da bireysel müşteriler için Mayıs 2010’da, Avustralya'da ise kiralama yolu ile Temmuz 2010’da piyasada yerini aldı.[15] Nissan Leaf’in perakende satışı Japonya ve Amerika’da 2010 Aralık ayında[16][17], çeşitli Avrupa ülkeleri ve Kanada’da 2011’de başladı.[18][19]

Temmuz 2012 itibariyle, diğer elektrikli otomobiller, şehir arabaları ve bazı marketlerde bulunan hafif kamyonlar satın alma için veya kiralama için sunulmaktadır: REVAi, Buddy, Citroën C1 ev'ie, Transit Connect Electric, Mercedes-Benz Vito E-Cell, Tazzari Zero, Smart ED, Wheego Whip LiFe, Mia electric, BYD e6, Bolloré Bluecar, Ford Focus Electric, BMW ActiveE, Coda, Renault Fluence Z.E., Tesla Model S, Honda Fit EV ve çeşitli mahalli elektrikli araçlar. Ayrıca bazı öngösterim araçları deneme programlarını sürdürmektedir: Volvo C30 Electric, Toyota RAV4 EV, and Volkswagen Golf blue-e-motion.

İçten yanmalı motorlu araçlarla karşılaştırma[değiştir | kaynağı değiştir]

Elektrikli araçlar için en önemli amaç; içten yanmalı motorlu araçlardaki muadilleri ile kıyaslandığında geliştirme, üretim ve kullanım masrafları arasındaki eşitsizliği gidermektir. Elektrikli otomobiller içten yanmalı motorlu araçlarla karşılaştırıldığında bazı avantajlara sahiptir; bunlar yerel hava kirliliğini azaltır, petrol ve petrol ithali yapılan ülkelere bağımlılığı azaltır.[20]

Fiyat[değiştir | kaynağı değiştir]

Mitsubishi i MiEV'in satışları Japonya'da Nisan2010'da , Hong Kong'da Mayıs 2010'da ve Avustralya'da Temmuz 2010'da başladı.

Elektrikli otomobillerin satın alma fiyatları sıradan içten yanmalı motorlu otomobillerin fiyatlarından oldukça pahalıdır[5] , hatta çeşitli ülkelerdeki elektrikli otomobil için devlet teşviklerine rağmen durum değişmemektedir. Ve ikinci el ucuz.[21] Yüksek fiyatın temel sebebi bataryalardır.[22] Yüksek satın alma fiyatı petrollü otomobillerden elektrikli otomobillere geçişi engellemektedir. 2010’da Financial Times için Nielsen tarafından alınan bir ankete göre, Amerikan ve İngiliz otomobil müşterilerinin dörtte üçü bir elektrikli otomobil almaya istekliler fakat elektrikli otomobil için daha fazla para vermeyi reddediyorlar. Anket sonuçları gösterdi ki Amerikalıların %65’i, İngilizlerin %76’sı sıradan bir arabaya verilen bir ücretin üzerinde bir ücretle elektrikli otomobil almayı istemediği ortaya çıktı.[23] Ayrıca 2010 tarihli J.D. Power and Associates tarafından hazırlanan raporda elektrikli otomobilin tüm kullanım süresi boyunca bataryalara ait toplam sahip olma maliyeti konusunun tamamıyla anlaşılır olmadığı belirtilmiştir, “sıradan içten yanmalı motorlarla çalıştırılan araçlarla kıyaslandığında yakıttaki masraf azalmalarını fark edebilmek için sürücünün ne kadar bir müddet bir elektrikli otomobil kullanması gerektiği hakkında hala çok karmaşa vardır. Hibrit elektrikli araçları(HEV), bataryalı elektrikli araçların(BEV) ikinci el satış fiyatları, hem de tükenmiş bataryaların değiştirilme fiyatı, tüketicilerin zihninde bulunan diğer finansal sorunlardır.”

Elektrikli otomobil şirketi Tesla Motors dizüstü batarya teknolojisini kendi otomobil bataryaları için kullanmaktadır. Bu teknoloji diğer otomobil üreticilerinin kullandığı özel bataryalardan 3 ile 4 kat daha ucuzdur. Özel bataryalar kilovat saat başına 700-800 dolar fiyatı varken dizüstü bilgisayar hücreleri 200 dolar civarındadır. Bu sayede Tesla’nın batarya teknolojisini kullanan örneğin Toyota RAV4 EV ve Smart ED ve gelecek 2014 modelleri Model X gibi elektrikli otomobil fiyatını düşünecektir. Haziran 2012 itibariyle, Tesla Model S için önerilen üç tip batarya boyutu seçeneğine dayanarak, New York Times otomobil bataryalarının kilovat saat başına 400 dolar ile 500 dolar arasında olacağını tahmin etti.

ABD elektrikli arabalar ve bataryalar için 2.4 milyar dolarlık bir ödenek ayırdı. Çin sınırları içindeki elektrikli araba endüstrisini geliştirmek için 15 milyar dolar sağlayacağını açıkladı.[24]

Kullanım masrafları ve bakım-onarım[değiştir | kaynağı değiştir]

The Tesla Roadster, 2008'de piyasaya çıktı, tamamen elektrikli 244 mi (393 km)'lik bir menzile sahiptir ve 2011'de üretimi durdu.

Elektrikli bir otomobilin çalışma masraflarının çoğu batarya bakımı ve olası yerleşimiyle ilgilidir çünkü elektrikli bir aracın motorunda sadece beş hareketli parça varken, benzinli bir aracın içten yanmalı motorunda yüzlerce parça bulunur. Elektrikli otomobiller değiştirilmesi gereken pahalı bataryalara sahiptirler fakat bunun dışında özellikle yaygın lityum tabanlı tasarımlarda çok düşük bakım masrafları bulunmaktadır.

Elektrikli aracın kilometre başına masrafını hesaplamak için bataryada meydana gelen yıpranmaya da parasal bir değer atanması bu yüzden gereklidir. Bu oldukça zordur çünkü batarya her şarj edilişinde kapasitesi yavaş yavaş azalacaktır; kullanıcısı bataryanın performansını yeterli bulmadığı zaman ömrünün sonuna gelmiş olacaktır. Batarya ömrünün sonuna gelmiş olsa bile tamamıyla değersiz değildir farklı bir kullanım için yeniden değerlendirilebilir, geri dönüştürülebilir veya yedek olarak kullanılabilir.

Bataryaların birçok tekil hücreden oluşmasından dolayı illa ki bütün hücrelerde eşit düzeyde bir yıpranma meydana gelmeyebilir, periyodik olarak en fazla yıpranan hücre değiştirilerek aracın menzili korunabilir.

Tesla Roadster’ın çok büyük bataryalarının sıradan bir sürüş ile yedi yıl dayanması tahmin edilmektedir ve bugün satın alındığında 12000 dolara mal olmaktadır.[25] 40 mil(64 km)’lik günlük kullanım yedi yılda 102200 mil(164500 km) ile 1 mil(1.6 km)’de US$0.1174 batarya kullanım masrafına veya 40 mil(64 km)’de US$4.70’a denk gelmektedir. Bettter Place şirketi başka bir masraf kıyaslaması sağlamaktadır, şirket tarafından sunulması için sözleşmeden doğan mesuliyetlerin sağlanması beklenmektedir, hem de bataryaların tekrar şarj edilmesi için temiz elektrik 1 mil(1.6 km)’de 2010 yılında 0.08 dolar, 2015 yılında mil başına 0.04 dolar ve 2020 yılında 0.02 dolar olacağını belirtmektedir. 40 millik bir sürüş başlangıçta 3.20 dolarken zaman içerisinde 0.80 dolara düşecektir. 2010’da ABD hükümeti 100 mil(160 km) menzile sahip bir bataryanın yaklaşık 33000 dolara mal olacağını tahmin etti. Bataryanın ömrü ve dayanıklılığı hakkındaki endişeler devam etmektedir.[26]

Belgesel film “Who killed the electric car?” , benzinli bir araba ile EV1’ler arasında kullanımları sonucu oluşan parça değişim ihtiyaçları hakkında ustalar elektrikli arabaların her 5.000 mil(8.000 om)’de geldiğinde herhangi bir problemle karşılşamadıklarını, ön cam yıkama sıvısını doldurduklarını ve geri gönderdiklerini belirtiyorlar.

Elektrik vs. Hidrokarbon(petrol) yakıt

EV1’in enerji kullanımı 11kWh/100 km (0.40 MJ/km; 0.18kWh/mil) dir.[27] US Environmental Protection Agency(ABD Çevre Koruma Ajansı)’ye göre Nissan Leaf 100 km’de 21.25 kWh 0,765 MJ/km ; 0,3420 kWh/mil) enerji kullanmaktadır.[28] Bu farklılık değişik tasarım ve kullanım hedeflerinden ve değişken test standartlarından kaynaklanmaktadır. Araçların gerçek enerji kullanımı sürme şartları ve sürme sitili ile büyük ölçüde ilgilidir.[29] Nissan, Leaf modelinin beş yıllık kullanım masrafının 1,800 dolar benzinli bir aracın ise 6,000 dolar olacağını tahmin etmektedir. Nissan’a göre Leaf modelinin İngiltere’deki kullanım masrafı, tepe değerinde olmayan elektrik tarifesinde(gece tarifesi) şarj edildiğinde mil başına 1,75 pens’dir. Fakat sıradan bir benzinli bir aracın mil başına masrafı 10 pens’dir. Bu tahminler ocak 2012 itibariyle İngiliz Petrol Ekonomisi 7’nin ulusal ortalama değerleri ve gece boyunca yedi saatlik bir şarj ve gündüz vakti Tier-2 tarifesinin bir saatlik şarjı kullanıldığı varsayımlarına dayanmaktadır.[30]

Aşağıdaki tablo US Environmental Protection Agency (ABD Çevre Koruma Ajansı) tarafından belirlenen yakıt ödemelerini karşılaştırmaktadır. Ajansın yakıt ekonomisi için(galon petrol mil başına(miles per gallon(mpg)) ve elektrikli otomobillerdeki eşdeğeri) resmi değerleri, ABD’de seri üretimle satılan elektrikli arabaları, Energy Protection Agency(ABD Çevresel Koruma Ajansı) tarafından seçilmiş yakıt verimli elektrikli hibrit(Chevrolet Volt)[31], benzinli elektrikli hibrit arabalar(Toyota Prius üçüncü jenerasyon) ve EPA’nın 2013 model 23 mpg_us’lik(10L/100km; 28 mpg_imp) yakıt ekonomisine sahip araçlar için değerlendirilmiştir.[32]

Aralık 2012 itibariyle ABD piyasasında bulunan bütün elektrikli otomobiller ile EPA değerlendirmeli en verimli prizli hibritler, hibrit elektrikli araçlar ve 2013 model benzinli otomobiller için
yakıt verimliliği ve masraf kıyaslaması
(Yakıt ekonomisi ve kullanım masrafları Monroney label de görüntülenmektedir.)
Araç Model yılı Kullanım
modu
EPA değerlendirmeli
Birleşik
yakıt ekonomisi
EPA değerlendirmeli
Şehir içi
yakıt ekonomisi
EPA değerlendirmeli
Otoban
yakıt ekonomisi
Sürüş masrafı
40 km
Yıllık
yakıt masrafı
Notlar
Scion iQ EV[33] 2013 Tamamen elektrik 121 mpg-e
(28 kW-hrs/100 miles)
138 mpg-e
(24 kW-hrs/100 miles)
105 mpg-e
(32 kW-hrs/100 miles)
$0.84 $500 Bakınız (1)
Bütün yıllardaki yakıt tipleri
değerlendirildiğinde 2013 iQ EV
EPA sertifikalı en verimli araçtır [31]
Honda Fit EV[34] 2013 tamamen elektrik 118 mpg-e
(29 kW-hrs/100 miles)
132 mpg-e
(26 kW-hrs/100 miles)
105 mpg-e
(32 kW-hrs/100 miles)
$0.87 $500 Bakınız (1)
Mitsubishi i[35] 2012-13 Tamamen elektrik 112 mpg-e
(30 kW-hrs/100 miles)
126 mpg-e
(27 kW-hrs/100 miles)
99 mpg-e
(34 kW-hrs/100 miles)
$0.90 $550 Bakınız (1)
Smart electric drive[36] 2013 Tamamen elektrik 107 mpg-e
(32 kW-hrs/100 miles)
122 mpg-e
(28 kW-hrs/100 miles)
93 mpg-e
(36 kW-hrs/100 miles)
$0.96 $600 Bakınız (1)
Değerlendirmeler hem dönüştürülmüş hem de coupe modeller
için masraflardır.
Ford Focus Electric[37] 2012-13 Tamamen elektrik 105 mpg-e
(32 kW-hrs/100 miles)
110 mpg-e
(31 kW-hrs/100 miles)
99 mpg-e
(34 kW-hrs/100 miles)
$0.96 $600 Bakınız (1)
BMW ActiveE[38] 2011 Tamamen elektrik 102 mpg-e
(33 kW-hrs/100 miles)
107 mpg-e 96 mpg-e $0.99 $600 Bakınız (1)
Nissan Leaf[39] 2010-12 Tamamen elektrik 99 mpg-e
(34 kW-hrs/100 miles)
106 mpg-e
(32 kW-hrs/100 miles)
92 mpg-e
(37 kW-hrs/100 miles)
$1.02 $600 Bakınız (1)
Tesla Model S[40] 2013 Tamamen elektrik 95 mpg-e
(35 kW-hrs/100 miles)
94 mpg-e 97 mpg-e $1.05 $650 Bakınız (1)
60kWh batarya paketli model
Tesla Model S[41] 2012 Tamamen elektrik 89 mpg-e
(38 kW-hrs/100 miles)
88 mpg-e
(38 kW-hrs/100 miles)
90 mpg-e
(37 kW-hrs/100 miles)
$1.14 $700 Bakınız (1)
85kWh batarya paketli model
Toyota RAV4 EV[42] 2012 Tamamen elektrik 76 mpg-e
(44 kW-hrs/100 miles)
78 mpg-e 74 mpg-e $1.32 $850 Bakınız (1)
Coda[43] 2012-13 Tamamen elektrik 73 mpg-e
(46 kW-hrs/100 miles)
77 mpg-e
(44 kW-hrs/100 miles)
68 mpg-e
(50 kW-hrs/100 miles)
$1.38 $850 Bakınız (1)
Chevrolet Volt[44]
(PHEV)
2013 Sadece elektrik 98 mpg-e
(35 kW-hrs/100 miles)
- - $1.05 $900 Bakınız (1) and (2)
En yakıt verimli prizli hibrit araba.
2013 Volt 62 mpg-e'lik birleşik bir
benzin/elektrik değerlendirmesine sahiptir
(City 63 mpg-e, Hwy 61 mpg-e).[31]
Sadece benzin 37 mpg 35 mpg 40 mpg $2.57
Toyota Prius[45]
(HEV)
2010-13 Benzin-elektrik
hibrit
50 mpg 51 mpg 48 mpg $1.74 $1,050 Bakınız (2)
En yakıt verimli hibrit elektrik araba,
Prius c ile birlikte.[46]
Ford Taurus FWD[47]
(Ortalama yeni araba)
2013 Sadece benzin 23 mpg 19 mpg 29 mpg $3.79 $2,300 Bakınız (2)
Diğer 2013 modeller(Chrysler 200'ü ve
Toyota Venza'yı da içerir) 23 mpg'yi sağlarlar.[47]
Notlar:Bütün yakıt masrafları 15,000 mil yıllık sürüşe(%45 otoban, %55 şehir içi) dayanarak çıkarılmıştır.
(1) $50 civarındaki değerler yuvarlanmıştır. Elektrik masrafı $0.12/kw-hr (kasım, 30 2012 itibariyle). 1 galon benzinin dönüştürülmüşü=33.7 kW-hr.
(2) Kaliteli benzin fiyatıABD$3,81
galon başına (Volt tarafından kullanılan), ve düzenli benzin fiyatı ABD$3,49

galon başına (Kasım 30, 2012 itibariyle).

Menzil ve tekrar depolama süresi[değiştir | kaynağı değiştir]

İçten yanmalı motorlu araçların çoğu sınırsız menzile sahip olduğu değerlendirmesi yapılır ve çok kısa bir sürede neredeyse çok yaygın bir şekilde bulunan benzin istasyonlarından depolarını doldururlar. Elektrikli araçlar tek şarj ile daha az bir menzile sahiptir ve şarj süresi uzun bir zaman alabilmektedir. ABD’de şoförler günlük ortalama 40 mil(64 km)’den az bir mesafe kat etmektedir böylece GM EV1 modeli ABD vatandaşlarının %90’ının sürüş ihtiyaçlarına uygundur.[48] Bununla birlikte, insanlar hedeflerine varamadan bataryalarının biteceği endişesini yaşayabilirler.

Tesla Roadster şarj başına 245 mil(394 km) gidebilmektedir.[49] Roadster 3,5 saat gibi bir sürede 220V, 70A ‘lik bir prizde şarj olabilmektedir.[50] Bununla birlikte, Avrupa standartlarında 220 volt 16 amper bir prizden şarj olması 15 saatten fazla sürmektedir.

Bir diğer depolama yöntemi doğru akım hızlı şarj istasyonları, üç fazlı endüstriyel prizlerden yüksek hızlı şarj yeteneği ile tüketiciler 100 millik bataryanın %80’ini 30 dakika gibi bir sürede şarj edebilmektedir.[51][52] ABD’de bütün ülkeyi kapsayan hızlı şarj altyapısı 2013’de tamamlanacaktır.[53] 45 adet doğru akım hızlı şarj istasyonu BP ve ARCO tesislerinde kurulacak, 2011 Marta kadar hizmete açılacak.[54] Elektrikli araç projesi on altı şehirde şarj altyapısı yerleştirecek ve altı eyaletteki büyük metropol şehirlere yerleştirilecek.[55][56] Nissan Japonya’daki bayilerinden iki yüz tanesinin hızlı şarj istasyonu kuracağını duyurdu, bu hazırlık Aralık 2010’da piyasaya çıkacak olan Leaf modeli içindi ve Japonya’da her 25 milde bir hızlı şarj istasyonu kurmayı amaçlamışlardı.[57]

Hava Kirliliği ve Karbon Emisyonu[değiştir | kaynağı değiştir]

Elektrikli otomobiller şehirlerde temiz havaya katkıda bulunur çünkü zararlı bir atık üretmezler; is(partiküller), uçucu organik bileşikler, hidrokarbonlar, karbon monoksit, ozon, kurşun ve çeşitli nitrojen oksitleri gibi. Yapılan bilimsel bir araştırmada elektrik enerjisi kullanan arabalarda fosil yakıt kullanan otomobillere göre hava kirliliğinden oluşan ölümleri %70 oranında azaltabileceği tespit edildi. [58]

Ulaştırma sektörün sera gazı emisyonunun azalma derecesi elektrik üretimine bağlı olup %50'luk bir azalma beklenmektedir 2015den 2050 kadar.[3]

Şebeke elektriği için emisyon yoğunluğu ülkeden ülkeye değişmektedir, ve bir ülke değerlendirildiğinde talebe göre[59], yenilenebilir enerji kaynaklarının uygunluğuna göre ve fosil yakıtların üretimde verimliliğine göre değişmektedir.[60] Şebekeden bağımsız yenilenebilir enerji ile aracın şarj edilmesi çok düşük bir karbon yoğunluğuna sebep olmaktadır. (sadece üretim ve şebeke bağımsız üretim sistemlerinin kurulumu örneğin konutlara ait rüzgâr türbinleri)

AB[değiştir | kaynağı değiştir]

Avrupa Birliği yüksek CO2 salımı olan araçlara yüksek vergi sistemi uyguladı.[61]

A.B.D.[değiştir | kaynağı değiştir]

Tamamen elektrik otomobillerin bütün yaşam döngüleri sera gazı emisyonu benzinli otomobillerin yarısı.[62]

Cin[değiştir | kaynağı değiştir]

En buyuk pazar Cindir [63] ve otomobiller karbon ticarette olabilir.[64]

Hindistan[değiştir | kaynağı değiştir]

Saglik icin gerekir.[65]

İngiltere[değiştir | kaynağı değiştir]

Amaç 2050 yılına kadar İngiliz yollarında egsoz emisyonunu sıfıra indirmek. [66]

Norveç[değiştir | kaynağı değiştir]

2025 yılı itibarıyla benzin ve dizel yakıt ile çalışan otomobil satışlarına yasak getirilecek. [67]

Türkiye[değiştir | kaynağı değiştir]

Hava kirliliğinin önemli nedenlerinden birisi ulaşımdır. [68]

2014 de ulaştırma sektörü toplam karbon emsiyonunun %20'sinin kaynağıdır. [69] Türkiye'nin kaynaklara göre ortalama birim enerji emisyonu 0,53426 kgCO2/kWh ile Avrupa ortalamasının(0,8 kgCO2/kWh) altındadır.[70]

Üretimdeki emisyonlar[değiştir | kaynağı değiştir]

Ricardo tarafından hazırlanan, 2011 raporunda hibrit elektrik araçlar, prize takılan hibritler ve bütün elektrikli otomobiller üretimleri esnasında mevcut sıradan otomobillerden daha fazla karbon emisyonu üretmektedirler, fakat bütün yaşam döngüleri üzerinde toplam karbon footprinti daha düşüktür. İlk yüksek karbon footprint’i batarya üretiminden kaynaklanmaktadır. Örnek olarak çalışma orta ölçekli bir elektrikli otomobilin üretim esnasında oluşan emisyonunun %43’ünün batarya üretiminden olduğunu değerlendirmiştir.[71]

Hızlanma ve Aktarım organı tasarımı[değiştir | kaynağı değiştir]

Elektrik motorları yüksek güç/ağırlık oranı sağlayabilirler ve bu motorları destekleyen yüksek akımlar sağlayan bataryalar tasarlayabilirler.

Gerçi bazı elektrikli otomobiller çok küçük motorlara sahiptirler, 15 kW(20 beygir) veya daha az ve bu yüzden mütevazı bir ivmelenmeye sahiptir, çoğu elektrikli otomobil büyük motorlara ve çevik ivmelenmeye sahiptirler. Ek olarak, diğerlerine nazaran elektrik motorunun sabit torku hatta çok düşük hızlarda bile aynı değerlendirilmiş(nominal) motor güçlü içten yanmalı motora nazaran elektrikli otomobilin ivmelenme performansı artış eğilimindedir. Diğer erken çözümlerden biri American Motors’un deneysel Amitron pickaback(piggyback) batarya sistemleri, bu batarya sistemlerinde bir kısım sürdüren(devam ettiren) hızlar için, diğer kısım ise gerektiğinde ivmelenmeyi artırmak için kullanılır.[72]

Tekerlek göbeği motorlu[değiştir | kaynağı değiştir]

Avantaj aktarım yok o yüzden araba daha hafiftir. Luka arabada var.[73]

Elektrikli otomobiller kullanılabilir güç miktarını artıran doğrudan motor tekerlek konfigürasyonu kullanılabilir. Tekerleklere doğrudan bağlı çok sayıda motor olması tekerleklerin her biri için hem tahrik hem de fren sistemlerinde kullanılmasına izin verir, dolayısıyla çekiş gücü artar. Bazı durumlarda, örneğin whispering wheel tasarımında, motor doğrudan tekerin içine yerleştirilebilir, bu sayede otomobilin ağırlık merkezi düşer ve hareketli parça sayısı azalır. Şaft, diferansiyel veya transmisyon olmadığı için elektrikli otomobiller daha az aktarım organına ve dönel eylemsizliğe sahiptir. Tekerleğin içerisinde motorun yerleştirilmesi tekerleğin yaysız ağırlığını artırabilir, bu durum aracın kontrolü üzerinde ters bir etki yaratabilir.

Transmisyon(Aktarım)[değiştir | kaynağı değiştir]

Otomatik veya tek vitesli tasarımlar vites değiştirme gereksinimini ortadan kaldırdı, bu sayede daha pürüzsüz ivmelenme ve fren sağlanır. Bir elektrik motorunun torkunun akımın fonksiyonu olması, dönel hızın olmaması sebebiyle içten yanmalı motorlu araçlarla karşılaştırıldığında elektrikli araçlar ivmelenme esnasında daha büyük bir hız aralığında yüksek torka sahiptir. Elektrikli bir araçta tork oluşurken herhangi bir gecikme olmaması elektrikli araç sürücülerinde yüksek bir memnuniyeti oluşturdu. Otomatik vites tasarımı en az karmaşık olandır, fakat yüksek ivmelenme motordan yüksek tork getirir, yüksek torkta yüksek akım gerektirir ve sonuç olarak joule ısınma oluşur. Bunun sebebi; motorun dâhili elektrik tesisatı dirence sahiptir, ohm yasasına göre akım geçtiği zaman ısı olarak güç harcanır. Elektrik motorlarının torku dönel hızına bağlı olmadığından, motorun çıkış gücü tork ile dönel hızın çarpılmasıdır, bu da demektir ki motor yavaş döndüğü zaman çıkış gücüyle orantılı olarak daha fazla güç harcanır. Aslında, aktarma organları araç yavaş hareket ederken daha az verimli hale gelirler.

Tek vites tasarımında, bu problem motorun tekerden daha hızlı dönmesine izin veren bir vites oranı kullanarak hafifletilir, bu işlem motorun düşük tork ve yüksek dönel hızını tekerin yüksek torku ve düşük dönel hızına çevirir, bu sayede eşit veya daha iyi ivmelenme verimlilik azaltılmadan sağlanmış olur. Bununla birlikte, motorun çalışabileceği bir tepe hızı olduğu için vites değiştirme(takas:tradeoff) aracın tepe hızını düşürür. Eğer yüksek bir tepe hızı isteniyorsa, vites değiştirme ivmelenmeyi düşürür ve düşük hızlarda verimliliği azaltır.

Çoklu hız aktarım kullanımı aracın hem yüksek hem de düşük hızlarda verimli kullanılmasına izin verir, fakat daha karmaşık ve masraflıdır.

Örneğin, Venturi Fetish Süper Araba ivmelenmesi sunarak 220 kW(295 hp)’lık göreceli tutarlılığa rağmen ve 160 km/sa (100 mph)’lik bir tepe hızına sahiptir. Bazı DC motorlu kısa mesafe yarışı için kullanılan elektrikli araçlar, basit iki hızlı manuel aktarmaya sahiptir.[74] Tesla Roadster 2.5 Sport 0 dan 60 mil/sa(97 km/sa) hıza 215 kW(288 hp’lik) bir motor ile 3.7 saniyede ivmelenebilmektedir.[75]

Ayrıca Wrightspeed X1 prototipi Wrightspeed Inc. Tarafından geliştirilmiştir ve dünyanın en hızlı yasal elektrikli arabasıdır.[76] 0 dan 60 mil/saniye hıza 2.9 saniyede çıkabilmektedir[77], dünyanın en hızlı bazı spor arabalarını geride bırakmıştır.[78]

Enerji Verimliliği[değiştir | kaynağı değiştir]

İçten yanmalı motorlar nispeten yerleşik yakıt enerjisini itme gücüne dönüştürürken verimsizdirler, enerjinin çoğu ısı olarak harcanmaktadır. Diğer taraftan, elektrikli motorlar depolanmış enerjiyi aracı sürme gücüne dönüştürürken çok daha verimlidir ve elektrik tahrikli araçlar hareketsizken veya kendi kendine giderken enerji harcamazlar ve kaybedilen enerjinin bir kısmı, frenin tutması sırasında bir miktar enerji kaybedilir ve yeniden üretimli frenleme sayesinde yeniden kullanılır, yeniden üretimli frenleme, frenleme esnasında kaybedilen enerjinin beşte biri kadarını tutar. Tipik olarak, sıradan benzinli motorlar aracı hareket ettirmek için veya güç aksesuarları için yakıt enerjisinin sadece %15’ini etkin bir şekilde kullanır. Dizel motorlar %20’lik bir verimliliğe sahipken, elektrik motorlu araçlar %80 civarı bir verimliliğe sahiptir.

Elektrikli arabaların üretimi ve dönüşümü tipik olarak 10 ila 23 kwh/100 km dir.[27][79] Güç tüketiminin yaklaşık %20’si bataryaların şarj edilmesindeki verimsizliklerden kaynaklanmaktadır. Tesla Motors aracın verimliliği(şarj durumundaki kayıplarıda içerir) onların lityum iyonlu bataryalar 12.7 kwh/100 km(0.21 kwh/mi) ve kuyudan tekere verimlilik(elektriğin doğalgazdan üretildiği varsayımıyla) 24.4 kwh/100 km(0.39 kwh/mi).[80]

Güvenlik[değiştir | kaynağı değiştir]

Elektrik arabaya değişmeye yıllık 150,000 kişi dan fazla ölüm dan kurtarmak olabilir.[81] Egzoz dumanı kalp krizi [82] ve kanser riskini artırıyor.

Bataryalı elektrikli araçların güvenlik meselelerine uluslararası standart olan ISO 6469 ile değinilmektedir. Bu doküman özel meselelerle ilgilenen üç kısımdan oluşur:

• Yerleşik elektrik enerjisi depolama örneğin batarya

• Fonsiyonel güvenlik araçları ve hatalara karşı koruma

• Elektrik kazalarına karşı insanların korunması

Yangın Güvenliği[değiştir | kaynağı değiştir]

Elektrikli arabalar benzinli arabalardan daha güvenli. [83]

Volvo C30 DRIVe Electric'in batarya paketlerinin güvenliğini değerlendirmek için yapılan öncephe çarpışma testi.

ABD’de General Motors itfaiyeciler ve ilk yardımcılar için çeşitli şehirlerde eğitim programları düzenledi ve Chevrolet Volt’un aktarma organlarının ve yüksek voltaj komponentleri kontrol eden 12 volt elektrik sisteminin güvenli bir şekilde ayrılması için görev dizilerini gösterdi sonra kazazedelerin tahliyesine geçildi. Volt’un yüksek gerilim sistemi, havayastığının açılması sonucu otomatik olarak kapatılacak şekilde tasarlanmıştır ve kontrol modülünden herhangi bir iletişim kaybı tespit edildiğinde de kapanır.[84] GM ayrıca 2011 Volt’ta acil durum müdahalecileri için acil durum müdahale rehberi hazırlamıştır. Rehber ayrıca yüksek gerilim sisteminin ayırma yöntemlerini belirtir ve “cut zone” bilgisini belirler.[85] Nissan’da ilk yardımıclar için bir rehber yayınladı, Nissan Leaf modelinin bir kazası esnasında hasarlı bu araca müdahale prosedürlerini açıklamaktadır. Bu rehber arabanın güvenlik sisteminin yerleşik otomatik işlemlerinden ziyade manuel olarak yüksek gerilim sisteminin kapatılmasını içermektedir.[86] Ağustos 2012 itibariyle, ABD’de Volt, Leaf veya Tesla Roadster markalarıyla ilgili bir kaza sonrası yangına rapor edilmiş değildir.[87][88]

ABD "DEPARTMENT OF TRANSPORTATION National Highway Traffic Safety Administration" (NHTSA) elektrikli araçların benzinli araçlardan daha fazla yangın riskinin olduğuna inanmadığını belirtmiştir. Ajans ayrıca bilinci artırmak ve elektrikli araçlar dikkate alınarak acil durum müdahale birliği, kanun güçlendirme memurları, çekici kamyon operatörleri, depolama tesisleri ve tüketiciler için uygun güvenlik ölçülerini tanımlamak için ara bir kılavuz geliştirdiğini duyurdu.[89][90]

Fisker Karma prizli hibrit.

2012 Mayıs’ta yüksek hızlı bir araba BYD e6 taksiye Shenzhen, Çin’de çarptı, elektrikli arabada yangın çıktı ve içindeki üç kişi kazada öldü.[91] Çinli soruşturma ekibi yangının sebebinin yüksek gerilim dağıtım kutusundaki yüksek gerilim kablolarının kısa devre yapması sonucu oluşan elektrik arklarının sebep olduğunu, bu arkların araçtaki yanıcı mataryeli ve güç bataryaları kısmını ateşlediği sonucuna vardı. Soruşturma ekibi ayrıca bataryaların patlamadığını not etti, tek hücreli bataryaların %75’i yanmamıştı ve aracın güvenlik tasarımında bir defo yoktu.[92]

Araç Güvenliği[değiştir | kaynağı değiştir]

Elektrikli aracın menzili ve dayanıklılığını artırmak için ağırlığının olabildiğince düşük tutulması yönünde büyük çabalar vardır. Bununla birlikte, ağırlık ve batarya kümeleri elektrikli araçları, benzinli araçlardan daha ağır yapmaktadır, menzili düşürmekte, fren mesafesini uzatmakta; ayrıca daha az iç hacme neden olmaktadır. Bununla birlikte, bir çarpışmada, ağır araçtaki yolcuların kaza durumu ortalama olarak daha az hasar ve daha önemsiz yaralar, hafif araçtaki yolcular ise daha ciddi hasarlar görmektedir.[93] Bu yüzden ek ağırlık aracın performansına negatif bir etki olsa bile güvenlik açısından fayda sağlamaktadır.[94] 900 kg’lık bir aracın yaptığı kazada 1400 kg’lık aracın yaptığı kazaya oranla yolcularda ortalama %50 daha fazla sakatlık olmaktadır.[95] Tek araçlı kazada ve iki araçlı kazalarda diğer araç için arttırılmış ağırlık hızlanmada artışa sebep olmakta ve bundan dolayı kazanın şiddetinde artış olmaktadır. Bazı elektrikli arabalar düşük sürtme kuvvetli yuvarlanma dirençli tekerlek lastiği kullanır, tipik olarak normal lastiklere göre daha az hakim olma (sıkı tutma) sağlar.[96][97][98] Çoğu elektrikli araba küçük, hafif ve kırılgan bir gövdeye sahiptir, gerçi, bu yüzden yetersiz güvenlik koruması sunar. ABD’de Insurance Institute for Highway Safety(IIHS) kamuya açık yollarda elektrik motoru ile sürülen, yakın çevre elektrikli araçlara atıfta bulunarak, düşük hızlı araçların ve mini kamyonların kullanımını ayıplamıştır.[99]

Yayalara Güvenliği[değiştir | kaynağı değiştir]

Hava daha temiz menfaatler var ama düşük hızlarda elektrikli araçlar, içten yanmalı motorlu araçlarda daha az gürültüye neden olmaktadır. Görme engelli kişiler araçlardan çıkan gürültüyü sokaklarda yardımcı olarak değerlendirmektedir, bu yüzden elektrikli arabalar ve hibritler beklenmedik risklere sebep olabilmektedir.[100] Testler gösterdi ki, bu endişe yersiz değil, araçlar elektrik modunda çalışırken 30 km/h hızın aşağısında duyulması çok zor bir ses çıkarmaktadır. Daha yüksek hızlarda, lastik sürtünmesinden ve araç tarafında hava yer değişikliği ile duyulabilir bir ses üretmektedir.

BM [100], ABD, AB (2019 itibaren [101]) ve Japonya hibritler ve prizli elektrikli araçların elektrik modunda çalışırken ki minumum ses seviyesini düzenleyen kanunları düzenlediler, böylece görme engelli insanlar ve diğer yayalar, bisikletliler yaklaştıklarını duyabilecekler. Nissan Leaf, Nissan’ın yayalar için araç sesi sistemini kullanan ilk elektrikli araba oldu, araba ileri giderken bir ses, geri giderken başka bir ses çıkarmaktadır.[102][103]

Kontrollerdeki Farklılıklar[değiştir | kaynağı değiştir]

Şimdilik bütün elektrikli araç üreticileri sürüş deneyimini sıradan otomatik transmisyonlu şöförlerin daha alışık olduğu şekilde benzetmek için en iyisini yapmaktadırlar. Modellerin çoğu bu yüzden bir PRNDL seçici, otomatik transmisyonlu arabalarda genellikle bulunur, temelindeki mekanik farklılıklarda bulunmaktadır. Basmalı butonlar, kullanım açısından en kolaydır, bütün modlar yazılım vasıtasıyla aracın kontrollerinde işletilmektedir.

Motor tekerleklere kalıcı bir şekilde bağlanmış olsa bile sabit oranlı bir vites vasıtasıyla ve park etmeme mandalı tarafından sunulan hala seçici üzerinde sağlanan P ve N modları vardır. Bu durumda, N’de motor geçersiz olur ve elektriksel olarak işletilen el freni P modunu sağlar.

Bazı arabalarda motor D’de küçük bir hareket için yavaş bir dönüş yapar, sıradan otomatiğe benzer.[104]

Ayak ICE’nin hızlandırıcısından kaldırıldığı zaman, motor freni arabanın yavaşlamasına neden olur. Elektrikli bir araç şu koşullar altında enerjisiz ilerleyebilir, ve hafif yenileyici freni uygulamak daha alışılmış bir karşılık sağlamak yerine L modu seçilerek aralıksız yokuş aşağı sürüş için bu etki artırılabilir, düşük bir vites seçmeye benzer bir süreçtir.

Kabin Isıtma ve Soğutma

Elektrikli araçlar aracın içini ısıtmak için çok az atık olarak ısı ve direnç elektrik ısısı üretirler, kullanılabilecek eğer ısı batarya şarjından/boşalmasından üretilecekse içeriyi ısıtmak için kullanılamaz. Isıtma basitçe elektrik direnç ısıtıcısı ile sağlanabilirken, yükske verimlilik ve tamamlayıcı soğutma tersine çalışan bir ısı pompasından elde edilebilir(hibrit Toyota Prius ‘larda şu anda işletilen sistemlerdir). Pozitif Sıcaklık Katsayısı(PTC) kavşak soğutma basitliği sebebiyle ilgi çekicidir[105]- bu tür bir sistem örneğin Tesla Roadster’lerde kullanılmaktadır.

Bazı elektrikli arabalar, örneğin Citroen Berlingo Electrique, yardımcı bir ısıtma sistemi kullanır(örneğin benzinli üniteler Webasto veya Eberspacter tarafından üretilirler) fakat yeşil ve sıfır emisyon güven belgesi bu yüzden feda edilmiştir. Kabin soğutması güneş enerjisi ile artırılabilir, en basir şekilde ve etkin olarak dış havayı araç kapalı ve güneş halinde artacak aşırı ısınmayı engeller(bu tür soğutma mekanizmaları sıradan araçlar için satış sonrası kitleri olarak bulunmaktadır). 2010 Toyota Prius’un iki modeli bu özelliği bir opsiyon olarak bulundururlar.[106]

Bataryalar[değiştir | kaynağı değiştir]

[107]

75 watt-saat/kilogram'lık lityum-iyon polimer batarya prototipleri. Yeni lityum-iyon hücreleri 130 W.h/kg sağlayabilir ve binlerce kez şarj çevrimine dayanabilir.

Bütün elektrikli araç üreticileri performans enerji yoğunluğu ve akümülatör(batarya) tipine karşılık menzil için ekonomik dengenin masraf sorunlarıyla uğraşmaktadır. Çoğu otoban hızlı elektrikli araç tasarımları lityum-iyon ve lityum tabanlı başka biçimleri üzerine odaklanmıştır, alternatif batarya çeşitleride kullanılabilmektedir. Lityum tabanlı bataryalar yüksek güç ve enerji yoğunluğu sebebiyle tercih ediliyor fakat sınırlı bir raf ömrü ve yaşam döngüsü aracın kullanım masraflarını büyük ölçüde artırmaktadır. Lityum demir fosfat ve lityum titanat gibi başka biçimler geleneksel lityum iyon bataryalarla ilgili dayanaklılık(zamana karşı dayanım) meselelerini çözmeye çalışmaktadır Diğer batarya teknolojileri şunlardır:

  • Kurşun asit bataryalar, günümüzde elektrikli araçların çoğu için hala gücün en çok kullanılan formudur. ilk kurulma masrafları diğer batarya tiplerinden büyük ölçüde daha azdır, ve diğer tasarımlara göre güç çıkışının ağırlığa oranı daha düşüktür, menzil ve güç bataryaların sayısını arttırarak kolayca artırılabilir.
  • Nikel kadmiyum bataryalar, büyük ölçüde yerini NiMH bataryalara bırakmıştır.
  • Nikel Metal Hidirid(NiMH)
  • Nikel demir batarya, uzun ömrü ve düşük güç yoğunluğu ile bilinir.

Bazı batarya teknolojileri de gelişme aşamasındadır:

  • Çinko hava bataryaları
  • Erimiş tuz bataryaları
  • Çinko brom akış bataryalar veya vanadyum redoks bataryalar tekrar doldurulabilir, tekrar şarj etme yerine zamanı kurtarır. Tükenmiş elektrolit değiştirme noktasında tekrar şarj edilebilir, veya uzak bir istasyona götürülebilir.

Tekrar şarj etmeden önce seyahat menzili[değiştir | kaynağı değiştir]

Elektrikli bir arabanın menzili kullanılan bataryaların tipine ve sayısına bağlıdır. Aracın tipi ve ağırlığı ve sürücünün performans talepleri, geleneksel araçların da menzili üzerinde olduğ gibi bir etkiye sahiptir. Elektrikli araç dönüşümünde menzil batarya tipine bağlıdır:

Değiştirme[değiştir | kaynağı değiştir]

Hızlı şarj etmeye bir alternatifte tükenmiş veya tükenmekte olan bataryaları( veya batarya menzil uzatma modülleri) tam dolu bataryalarla değiştirilmektedir. Bataryalar leasing ile veya kiralama il, satın almak yerine, kullanılabilir ve bakım leasing şirketine veya kiralanan şirkete bırakılır, ve kullanılabilirliği garanti eder. Çeşitli şirketler bu iş modelini işletmek için girişimlerde bulundular. Değiştirilebilir bataryalar elektrikli otobüslerde 2008 Yaz olimpiyatlarında kullanıldı.[108]

Araçtan şebekeye: Yükleme ve Şebeke ara bağlama[değiştir | kaynağı değiştir]

Akıllı bir şebeke bataryalı elektrikli araçların şebekeye güç sağlamasına izin verir, özellikle:

• Tepe yük periyotları, süresinde, elektriğin daha pahalı olduğu zamanlarda. Bu araçlar tepe yükün olmadığı daha ucuz tarifeli saatlerde fazladan gece üretimini absorbe etmeye yardımcı olarak tekrar şarj edilebilir. Araçlardaki bataryalar gücü tampon eden dağıtık depolama sistemi olarak çalışırlar.[109]

• Elektrik kesintisi esnasında, acil yedek sağlayıcı olarak kullanılabilir.

Yaşam Süresi[değiştir | kaynağı değiştir]

Tipik bir bataryaların garantisi %80 verim 8 yıldır. Ama günümüzde kaç yıl çalışacaklarını emin değiliz. Otomobil dan sonra belki bataryalar farklı kullanmaya gidecek yani statik kullanmaya.[110]

Gelecek[değiştir | kaynağı değiştir]

Bataryalı elektrikli araçların geleceği doğrudan masraflara ve yüksek özellikli enerjili bataryaların ulaşılabilirliğine, güç yoğunluğuna ve uzun ömürlü olmasına ve diğer motorlar, motor kontrolörleri ve şarj cihazları ve içten yanmalı motorlu araçlarla masraf rekabet edilebilirliğine bağlıdır. Diarmuid O’Connell, Tesla Motor’daki iş geliştirme VP’si, 2020 itibariyle trafikteki araçların %30’unun batarya elektrikli veya prizli hibritlerden oluşacağını tahmin etmektedir. Nissan CEO’su Carlos Ghosn küresel ölçekte 2020 itibariyle 10 arabadan 1 inin batarya gücüyle çalışacağını tahmin etmektedir.[111] Ek olarak son zamanlardaki bir rapor 2020 itibariyle elektrikli arabalar ve diğer yeşi arabaların küresel araba satışlarında üçte birlik bir pay alacağını belirtti.[112]

Dört milyar elektrikli arabayı enerjilendirecek yeterli lityum rezervinin bulunduğu tahmin ediliyor.[113][114]

Diğer Enerji Depolama Yöntemleri[değiştir | kaynağı değiştir]

Deneysel süperkapasitörler ve flywheel enerji depolama cihazları mukayese edilebilir depolama kapasitesi, hızlı şarj etme ve düşük uçuculuk sunmaktadır. Bu alternatifler elektrikli araçlar için tercih edilen şarj edilebilir depolama ile bataryaları yakalama kapasitesine sahiptir.[115][116] FIA Formula 1 yarış araçları için kullanımda olan enerji sistemlerinin sportif düzenlemelerinde eklemeler yaptı. 2007’de (süperkapasitörler) 2009’da (flywheel enerji depolama cihazları).

Güneş Arabaları

Elektriği yerleşik bulunan güneş panellerinden sağlayan elektrikli arabalar güneş arabalarıdır. 2005 Dünya Güneş Yarışmasından sonra güneş yarış arabalarının otoban hızlarını geçebileceği ortaya kondu, küçük değişiklikler ile bu araçların ulaşımda kullanılabilemesi için tanımlamalar değiştirildi.

Şarj Etme[değiştir | kaynağı değiştir]

Bataryalı elektrikli araçlardaki bataryaların periyodik olarak şarj edilmelidir(Değiştirme’yi okuyun, yukarıda). Fosil yakıtlarla enerjilenen araçlardan farklı olarak, bataryalı elektrikli araçlar gece boyunca evde şarj edilmeleri kullanışlıdır, bir dolum istasyonuna gitmek kullanışlı değildir. Sokak ya da market şarj etme istasyonu kullanılarakta şarj edilebilir. Şebekedeki elektrik çeşitli kaynaklardan üretilmektedir; örneğin kömür, hidroelektrik, nükleer ve diğerleri. Çatılarda bulunan fotovoltaik güneş panelleri, mikro hidro veya rüzgar gibi güç kaynakları da kullanılabilir ve küresel ısınma endişeleri nedeniyle desteklenebilir. Çok büyük şehirlerde bazı apartmanlar park yer yok, o yüzden şarj istasyon yapmak zor. [117]

Dünya Şarj Etme Standarttı[değiştir | kaynağı değiştir]

IEC 62196 standartta gore 4 farklı mod geliştirildi; Mod 1, Mod 2, Mod 3 ve Mod 4 şarj etme.

Bağlayıcılar[değiştir | kaynağı değiştir]

Kaliforniya Hava Kaynakları Komisyonu SAE J1772-2001 standardında 2001 Haziran’da Kalforniya’da elektrikli araçlar için şarj etmede belirlenmesinden sonra elektrikli araçların çoğu tekrar şarj etme için iletken eşleme elektrik sağlama için kullanılmaktadır.[118][119] Avrupa’da ACEA IEC_62196 priz tiplerinden Avrupa Birliğinde elektrikli araçların iletken şarj edilmesi için Tip 2 bağlayıcıları kullanmaya karar verdi, Tip 1 bağlayıcılar(SAE J1772-2009) üç fazlı şarj etme sağlamamaktadır.[120]

Diğer bir yaklaşım endüktif şarj etmedir, araba da bulunan bir yuvaya yalıtkan bir palet(kanatçık) kullanılarak yapılır. Delco Electronics’in geliştirdiği Magna Charge endüktif şarj sistemi 1998’lerde General Motors EV1 ‘de ve ayrıca Chevrolet S-10 EV ve Toyota RAV4 EV araçlarda kullanıldı.

Yenilemeli Frenleme[değiştir | kaynağı değiştir]

Yenilemeli frenleme kullanarak, bu özellik birçok hibrit elektrikli araçlarda mevcuttur, yaklaşık olarak kaybedilen enerjinin %20 si bataryayı tekrar şarj etmek için kazanılır.

Şarj Etme Süresi[değiştir | kaynağı değiştir]

Smart ED Level 2 istasyonundan şarj olmaktadır.

Daha çok elektrik gücü araçların şarj süresini düşürür. Güç şebeke bağlantısının kapasitesiyle sınırlıdır ve level 1, level 2 şarj etme için, arabanın yerleşik güç derecesi ile sınırlıdır. Normal bir eve ait priz (ABD, Kanada, Japonya ve diğer 110 V kullanan ülkelerde). 1.5 kW ile (230 V kullanan ülkelerde) 3 kW arasındadır. Evin bağlantılı olduğu ana hat normal ev yüklerine ek olarak belki 10,15 veya 20 kW sağlayabilir- gerçi görünür bütün kapasiteyi kullanmak mantıksız olacaktır- ve bunu kullanmak için ayrı bir hat çekilmesi gerekebilir. Yerleşik şarj ünitesine örnek olarak, Nissan Leaf çalışma esnasında 3.3 kW şarj ünitesine[121], ve Tesla Roadster yüksek güç duvar bağlayıcıdan 16.8 kW’a(240 V, 70A) kadar kabul edilebilir.[122] Elektrik kaynak gücü artırılabilse bile, çoğu batarya kendi şarj değeri(”1C”) dan daha büyük bir şarjı kabul etmez çünkü yüksek şarj değeri bataryaların deşarj kapasitesi üzerinde olumsuz bir etkiye sahiptir.[123] Bu güç sınırlamalarına rağmen, en az güce sahip sıradan bir ev prizi bile gece boyunca 15 kW/sa dan fazla bir enerji sağlar, çoğu elektrikli arabayı 70 kilometreden fazla götürmeye yeter.

Hızlı şarj etme[değiştir | kaynağı değiştir]

Lityum titanat, LiFePO4 ve hatta bazı NiMh çeşitleri gibi bazı batarya tipleri tam kapasitelerine neredeyse 10-20 dakikada şarj edilebilir. Üç fazlı güç beslemesinden bazen elde edilen yüksek akımlarla hızlı şarj etme sağlanır. Bataryaları aşırı şarjın sebep olacağı zarardan korumak için dikkatli(hassas) şarj yönetimi gerekir. Çoğu kişiye genelde hızlı şarj etme gerekmez, çünkü 6 dan 8 saate kadar(deşarj seviyesine bağlı olarak) iş günü veya gece boyunca evde şarj etmeye yeterli zamana sahiptirler. Bataryalı Elektrikli Araç sürücüleri sıklıkla evde şarj etmeyi tercih ederleri kamuya açık bir şarj istasyonuna gitmenin zorluğundan sakınırlar. Avrupa’da elektrik beslemesi 240 V’tur, evdeki akım ise genelde 13 A’dir. Bu da demektir ki, güç elektirkli araçlara 3.1 kW civarında ve 8 saatte tamamen şarj olabilmektedir.

Sürücüsüz otomobil[değiştir | kaynağı değiştir]

Çok uzak olmayan bir sürede sürücüsüz araçların arttığını göreceğiz. Şehirlere değiştirecekler [124] ancak bu gibi gelişmeler diğer taraftan da bir takım etik tartışmaları getiriyor. [125] ABD merkezli Otomotiv Mühendisleri Birliği tarafından standartları 4. düzey, aracın, belirli bir alanda, kendi kendine, kimsenin onu kontrol etmesine gerek olmadan çalışabilmesi anlamına geliyor. 5. düzey ise aracın her ortamda kendi kendine sürücüsüz yol alabilmesi demek. [126]

Taksi[değiştir | kaynağı değiştir]

En çok sürücüsüz taksilerin olacağı tahmin edildi [127][128] mesela Uber, Lyft[129], Didi gibi şirketeler.

Hobi olarak uğraşanlar, elektrikliye dönüştürme, ve yarışlar[değiştir | kaynağı değiştir]

Eliica prototype
Tamamen elektrik Formula Student car of the Eindhoven University of Technology

Hobi olarak kendi araçlarını sadece elektrikle çalışacak şekilde dönüştürme yapmaktadırlar. Hobi amaçlı uğraşanlara yönelik bataryalı elektrikli araçların ev veya garaj ortamında dönüşümünü destekleyen bir endüstri mevcuttur.[130]

Kısa menzilli bataryalı elektrikli araçlar hobi için uğraşan kişilere menzil hariç rahatlık, hızlılık ve kullanışlılık sağlamaktadır. Kısa menzilli Elektrikli Araçlar yüksek performanslı kurşun asit bataryalar kütlenin yarısı kadar kullanılarak 100 ila 130 km menzile ulaşabilir. Sonuç olarak 50 km menzilli bir araç önden arkaya 40/60’lık bir ağırlık dağılımı ile tasarlandığında, güç yönetimine gerek olmaksızın, çalışma menzillerinin sonlarında fevkalade bir hızlanma sunar, ve otoban kapasiteli ve yasaldır. Bu yüksek performans bataryaları için yüksek masraflar sebebiyle elektrikli araçlar masraflı olmaktadır. Manuel bir güç aktarım bulundurarak, kısa menzilli elektrikli araçlarda daha iyi performansa ve daha iyi verimliliğe sahip olabilir. Yakın çevre elektrikli araçlar için golf arabalarından çevrilenlerden farklı olarak, kısa menzilli elektrikli araçlar sıradan mahalle caddelerinde kullanılabilir(60–80 km/h) otobanların yavaş gidilen şeritlerinde kullanılabilir. Kronik yakıt kriziyle yüzleşen Gazze Şeridinde, Filistinli bir elektrik mühendisi Waseem Othman al Kazander 2008’de kendi icadı olan metotla 32 elektrik bataryası ile aracını dönüştürmüştür. Al Khazander’a göre bataryalar 2$’lık elektrikle 180 ile 240 km sürme sağlayabilir. 7 saatlik şarjdan sonra, araba 100 km/h hıza çıkabilmektedir.

Japon profesör Hiroshi Shimizu, Keio Üniversitesi, Çevresel Bilgi Fakültesinden bir hoca elektrikli bir limuzin geliştirdi: Elica(Elektrik lityum-iyon araba) 55 kw’lık hub motorlu 8 tekere toplamda 470 kW güce ve sıfır emisyona sahiptir, 370 km/sa maksimum hıza ve 320 km’lik maksimum menzile sahiptir. Bununla birlikte, mevcut modelleri yaklaşık 300 000 dolara mal olmakta, bu fiyatın üçte biri batarya masrafıdır.

2008’de bazı Çinli üreticiler lityum demir fosfat batarya üreterek hobi için uğraşanlara ve araç dönüştürme marketlerine satmaya başladı. Bu bataryalar daha iyi güç / ağırlık oranı sunarak, 120–240 km menzilli dönüştürülmüş araçlara olanak sağlamaktadır. 2009 ortaları itibariyle ücretler derece derece yaklaşık kWh başına 350 dolar seviyesine düşmüştür. LiFePO4 hücreleri 3000 kulllanımlık bir ömre sahipken, sıradan kurşun -asit bataryalar 300 kullanım değerine sahiptir. LiFePO4 hücrelerin yaşam süresi tahmini 10 yıldır. Bu durum bireysel girişimciler tarafından dönüştürülen araç sayısında bir artışa öncülük etti. LiFePO4 hücreleri kurşun-asit bataryalara göre daha pahalı batarya yönetimi ve şarj sistemi gerektirir.

Yarışlar[değiştir | kaynağı değiştir]

Elektrik kalkış yarışı, elektrikli araçların hareketsiz halinden başladığı ve belirli kısa bir mesafede en yüksek hıza ulaşmaya çalıştıkları bir yarıştır. Benzinli araçlarla yarıştıklarında genellikle kazanmaktadırlar. NEDRA gibi organizasyonlar sertifikalı ekipmanlar kullanarak dünya çapında rekorları tespit etmektedir.

Kullanımda bulunan elektrikli otomobiller[değiştir | kaynağı değiştir]

The Global Electric Motorcars yakın çevre elektrikli araç(NEV) dünyanın en çok satan prizli elektrikli aracıdır, 2010'a kadar 45,000 adet satmıştı.

Karayolu ehliyetli Elektrikli Arabalar[değiştir | kaynağı değiştir]

Aralık 2015 itibariyle, dünya çapında satılan olmuştu perakende satışlar için piyasada mevcut karayolu özellikli tüm elektrikli binek otomobiller ve yarar minibüsler üzerinde 30 modelleri ve yaklaşık 720.000 ünite vardı. Renault-Nissan İttifakı 2016 Sıralaması ikinci 2008 ve Mitsubishi Motors Haziran 2016 arasında satılan 139.000 üzerinde elektrikli arabalar ile Tesla Motors Mayıs sonuna kadar 2010 yılından bu yana 340.000'den fazla birimlerinin küresel satışları ile lider tüm elektrikli araç üreticisi üçüncü en iyi Avrupa'da satılan rebadged varyantları Peugeot iOn ve Citroën C-Zero dahil, Temmuz 2009 ve Haziran 2015 arasında yaklaşık 50.000 all-elektrikli araçlar küresel satış ile, tüm elektrikli araç üreticisi satan; ve 7000 Mitsubishi minicab MiEV tüm elektrik yarar kamyonet ve Japonya'da satılan kamyon üzerinde Aralık 2015'e kadar Sonraki Rex varyant dahil Haziran 2016 aracılığıyla satılan yaklaşık 50.000 i3s, BMW. BMW i8 gelecek. [131] Mercedes'den yeni modeller MEQ markadan satacak. [132]. Volkswagen'den yeni modeller gelecek. [133]

Dünyanın en çok satan karayolu ehliyetli elektrikli arabası Nissan Leaf 2010 den 2106 kadar 225,000 adet küresel satış yaptı. Haziran 2012 yılında yayımlanan Tesla Model S, Haziran 2016 ile 129.000 adedin üzerine küresel satış ile ikinci sırada yer alıyor.

Batı Avrupa ülkelerindeki toplam elektrikli araba satışları 2011 süresince 11.563 adettir, bölgedeki bütün yeni araba satışlarının payı %0.09’luk bir pazardır. En çok satan ülkeler Fransa(2.630), Norveç(2.240), Almanya(2.154) ve İngiltere(1.082).[134][134][135][136] 2012’nin ilk on ayı süresince Batı Avrupa’da 20,588 prizli elektrikli araba satıldı, bütün araba satışları arasında %0.21’lik bir pazar payına sahiptir. Fransa(5,102), Norveç(3,837), Almanya(3,181) ve Hollanda(3,158) satışlarda önde olan ülkelerdir.[137][138]

Norveç kişi başına en fazla elektrikli araba olan ülkedir.[139] Tesla Roadster, REVAi ve Th!nk City Oslo'daki ücretsiz park ve şarj istasyonunda.

2016 itibariyle, Norveç trafiğe çıkan otomobillerin yüzde 15'i elektrikle çalışıyor, Avrupa’daki en büyük karayolu ehliyetli elektrikli araba filosuna sahipti, ülke dünyada kişi başına en fazla elektrikli araba oranına sahiptir, ve Oslo dünyanın elektrikli araçlar başkenti olarak bilinmektedir. [67]

Ayrıca mevcut içten yanmalı motorlu modellerin prizli dönüştürmesine ilişkin ve çeşitli üretim öncesi saha çalışmaları ve tanıtım programları devam etmektedir; örneğin Volvo C30 DRIVE Electric, ve Volkswagen Golf blue e-motion. Diğer modellerin piyasaya sürümü 2012 ve 2013’te planlanmaktadır, Renault Zoe, Fiat 500 Elettra, Scion iQ EV, Volkswagen e-UP!, BMW i3.[140]

Maliyet[değiştir | kaynağı değiştir]

Günümüzde (yani 2016) elektrikli otomobilerin alış fiyatı fosil yakıtın arabalardan daha yüksek. Ama bazı kişiler için toplam sahip olma maliyeti daha düşük mesela büyük şehirdeki taksiciler.[141][142] Bakım masraflar daha az. Yakıt masraflar çok daha az, o yüzden daha kilometre gidecek sanız fosil yakıt arabalardan daha avantajlı olacak. Hem de şehirde daha yenilemeli frenleme var.

Devlet Desteği[değiştir | kaynağı değiştir]

Nissan Leaf tamamen elektrikli araba ve Chevrolet Volt prizli hibrit daha uygundur, prizli elektrikli araçlar için çeşitli ülkelerde devlet desteği bulunmaktadır.

Çeşitli ülkeler batarya boyutuna göre değişen yeni elektrikli araba satın almaları için teşvikler ve vergi indirimleri geliştirmişlerdir.

ÖTV benzin ve dizel arabalardan çok daha düşük.[143]

ABD federal bir gelir vergi indirimini 7.500 dolara kadar sunmaktadır ve çeşitli eyaletlerin ek teşvikleri vardır.[144][145] İngiltere Plug-in Car Grant ile en fazla 5000 sterlin bir teşvik sunmaktadır.[146][147]

Nisan 2011 itibariyle, 15 Avrupa Birliği üyeleri elektrikle şarj olan araçların satın alınması için ekonomik teşvikler sağlamaktadırlar, bu teşvikler vergi indirimleri, muafiyetleri, tam elektrikliler, priz hibritler, hibrit elektrikli araçlar ve bazı alternatif yakıtlı araçlar için taksitler gibi.[148][149]

Türkiye’de Elektrikli Otomobiller[değiştir | kaynağı değiştir]

Otomotiv Distribütörleri Derneği'ne göre "Elektrikle çalışan araçların satışlarının arttığını görüyoruz."[150] Elektrikli araç dönüşümüne dair yönetmelik Bilim Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı tarafından yayınlanmıştır.[151] Elektrik şarj altyapısı büyük şehirlerde kurulmaya başlanmıştır.[152] Hızlı şarj prizler için günümüzde (yani 2016) CHAdeMo ve Tesla Supercharger yok, sadece SAE Combo var. Türkiye'de elektrikli otomobillere motor güçlerine göre üç kademeli bir vergi indirimi uygulanmaktadır: yani ÖTV 85 kW kadar %3, 86-120 kW %7, 120 kW ve daha güçlü %15 olur.[153] Opel Ampera benzinli bir elektrik jeneratörüne sahip olduğu için, Türkiye'de elektrikli araçlara uygulanan vergi indiriminden faydalanamamaktadır.[154] Hibrit modellerde bu indirimden faydalanamamaktadırlar.[155] Yerli elektrikli otomobil üretimi ile ilgili gelişmeler de yaşanmaktadır.[156][157][158]

Kaynaklar[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ "BMW batarya fabrikası kuruyor". Yeni Şafak. 27 Temmuz 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://web.archive.org/web/20160727213106/http://www.yenisafak.com/teknoloji/bmw-batarya-fabrikasi-kuruyor-2499930. 
  2. ^ "Nissan karbon emisyonunu yüzde 22,4 düşürdü". 6 Ağustos 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://web.archive.org/web/20160806145100/http://www.automotorsport.com.tr/nissan-karbon-emisyonunu-yuzde-22-4-dusurdu/1126/. 
  3. ^ a b "Environmental Assessment of a Full Electric Transportation Portfolio: Executive Summary". EPRI. http://www.epri.com/abstracts/Pages/ProductAbstract.aspx?ProductId=3002006881. 
  4. ^ "IEA: There are now more than one million electric cars on the world’s roads". IEA. 15 Ağustos 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://web.archive.org/web/20160815071016/https://www.carbonbrief.org/iea-there-are-now-more-than-one-million-electric-cars-on-the-worlds-roads. 
  5. ^ a b "Elektrikli mi, benzinli mi? Hangisi size daha uygun?". 6 Ağustos 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://web.archive.org/web/20160806145109/http://www.hurriyet.com.tr/elektrikli-mi-benzinli-mi-hangisi-size-daha-uygun-40120708. 
  6. ^ http://freepages.history.rootsweb.ancestry.com/~immisch/
  7. ^ http://www.old-print.com/mas_assets/full2/J0661888/J0661888218.jpg
  8. ^ "electric automobile." Encyclopaedia Britannica Online. N.p., n.d. Web. 5 Oct. 2009..
  9. ^ Kirsch, David A. (2000). The Electric Vehicle and the Burden of History. Rutgers University Press. s. 153–162. ISBN 978-0-8135-2809-0. 
  10. ^ Bryce, Robert (25 April 2010). "5 Myths about green energy". 5 Myths about green energy. s. B4. http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2010/04/23/AR2010042302220.html. 
  11. ^ Sherry Boschert (2006). Plug-in Hybrids: The Cars that will Recharge America. New Society Publishers, Gabriola Island, Canada. s. 15–28. ISBN 978-0-86571-571-4. 
  12. ^ See Who Killed the Electric Car? (2006)
  13. ^ David Shepardson (2012-05-09). "Tesla to deliver first Model S electric by June". The Detroit News. http://www.detroitnews.com/article/20120509/AUTO0104/205090454/1148/rss25. Erişim tarihi: 2012-05-15. 
  14. ^ Kageyama, Yuri (2010-03-31). "Japanese Start Buying Affordable Electric Cars". The Seattle Times. Associated Press. http://seattletimes.nwsource.com/html/businesstechnology/2011495208_apasjapanelectriccar.html?syndication=rss. Erişim tarihi: 2010-04-24. 
  15. ^ "Mitsubishi Motors to Begin Shipping i-MiEV to Australia in July; 2nd Market Outside Japan". Green Car Congress. 2010-06-02. http://www.greencarcongress.com/2010/06/imiev-20100602.html#more. Erişim tarihi: 2010-06-02. 
  16. ^ "Nissan delivers first Leaf in Japan". The Green Car Website. 2020-12-22. http://www.thegreencarwebsite.co.uk/blog/index.php/2010/12/22/nissan-delivers-first-leaf-in-japan/. Erişim tarihi: 2010-12-23. 
  17. ^ Nissan (2010-12-11). "Nissan Makes History With Delivery of World's First 100% Electric Nissan LEAF to California Consumer". PR Newswire. http://www.prnewswire.com/news-releases/nissan-makes-history-with-delivery-of-worlds-first-100-electric-nissan-leaf-to-california-consumer-111725479.html?utm_source=twitterfeed&utm_medium=twitter. Erişim tarihi: 2010-12-11. 
  18. ^ Shelley DeBere (2011-11-09). "European Investment Bank invests in Nissan's LEAF car". The Manufacturer. http://www.themanufacturer.com/uk/content/12747/European_Investment_Bank_invests_in_Nissan's_LEAF_car. Erişim tarihi: 2011-12-04. 
  19. ^ "First Nissan Leaf EV Arrives In Canada". Nissan in the News. 2011-07-29. http://www.nissaninthenews.com/first-nissan-leaf-ev-arrives-in-canada/. Erişim tarihi: 2011-07-31. 
  20. ^ "Elektrikli araç satışları yeni bir petrol krizine sebep olabilir". 3 Temmuz 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://web.archive.org/web/20160703061037/http://enerjienstitusu.com/2016/03/11/elektrikli-arac-satislari-yeni-bir-petrol-krizine-sebep-olabilir/. 
  21. ^ "Electric car economics are showing some sparks". CBS. 28 Temmuz 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://web.archive.org/web/20160728143002/http://www.cbsnews.com/news/electric-car-economics-are-showing-some-sparks/. 
  22. ^ "Reduced CO2 Emissions Should Start With Electric Cars". http://www.ibtimes.com/articles/66529/20100928/electric-cars-study-chevrolet-volt-nissan-leaf-energy-renewable-energy.htm. 
  23. ^ John Reed (2010-09-19). "Buyers loath to pay more for electric cars". Financial Times. http://www.ft.com/cms/s/0/acc0a646-c405-11df-b827-00144feab49a.html. Erişim tarihi: 2012-06-26. 
  24. ^ "Freidman OpEd: China's 'Moon Shot' Versus America's". http://evworld.com/news.cfm?newsid=24054. 
  25. ^ "7 ADIMDA YENİ TESLA YOL HARİTASI". 14 Ağustos 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://web.archive.org/web/20160814122848/http://khosann.com/7-adimda-yeni-tesla-yol-haritasi/. 
  26. ^ Thomas, Ken (24 August 2010). "Obama's electric car champion". The Seattle Times. Associated Press. http://seattletimes.nwsource.com/html/businesstechnology/2012705513_apuselectriccars.html. Erişim tarihi: 7 December 2011. 
  27. ^ a b "Performance Statistics - 1999 General Motors EV1 w/NiMH" (PDF). United States Department of Energy, Office of Energy Efficiency and Renewable Energy. 1999. http://www1.eere.energy.gov/vehiclesandfuels/avta/pdfs/fsev/eva_results/ev1_eva.pdf. Erişim tarihi: 2009-04-25. 
  28. ^ Nick Bunkley (2010-11-22). "Nissan Says Its Electric Leaf Gets Equivalent of 99 M.P.G.". The New York Times. http://www.nytimes.com/2010/11/23/business/23leaf.html?_r=1&hpw. Erişim tarihi: 2010-11-23. 
  29. ^ Carpenter, Susan (2010-03-30). "Nissan Leaf's promise: An affordable electric". Articles.latimes.com. http://articles.latimes.com/2010/mar/30/business/la-fi-nissan-leaf31-2010mar31. Erişim tarihi: 2010-04-18. 
  30. ^ Nissan (2012-06-23). "Nissan launches LEAF "taxi" campaign in London". Green Car Congress. http://www.greencarcongress.com/2012/06/leaf-20120623.html. Erişim tarihi: 2012-06-25. 
  31. ^ a b c U.S. Department of Energy and U.S. Environmental Protection Agency (2012). "Most Efficient EPA-Certified Vehicles - Current Model Year". fueleconomy.gov. http://www.fueleconomy.gov/feg/extremeMPG.jsp. Erişim tarihi: 2012-12-09. 
  32. ^ U. S. Environmental Protection Agency and U.S. Department of Energy (2012-12-06). "Model Year 2013 Fuel Economy Guide". Fueleconomy.gov. http://www.fueleconomy.gov/feg/pdfs/guides/FEG2013.pdf. Erişim tarihi: 2012-12-09.  See "5-Year Fuel Cost Savings" page 1.
  33. ^ U. S. Environmental Protection Agency and U.S. Department of Energy (2012-11-30 (last updated)). "2013 Scion iQ EV". Fueleconomy.gov. http://www.fueleconomy.gov/feg/Find.do?action=sbs&id=33307. Erişim tarihi: 2012-12-02. 
  34. ^ U. S. Environmental Protection Agency and U.S. Department of Energy (2012-09-17 (last updated)). "2013 Honda Fit EV". Fueleconomy.gov. http://www.fueleconomy.gov/feg/Find.do?action=sbs&id=33265. Erişim tarihi: 2012-09-17. 
  35. ^ U.S. Environmental Protection Agency and U.S. Department of Energy (2012-06-27 (last updated)). "2011–12 Electric Vehicles- 2012 Mitsubishi i-MiEV". Fueleconomy.gov. http://www.fueleconomy.gov/feg/evsbs.shtml. Erişim tarihi: 2012-06-27. 
  36. ^ U. S. Environmental Protection Agency and U.S. Department of Energy (2012-11-30 (last updated)). "2013 smart fortwo electric drive coupe". Fueleconomy.gov. http://www.fueleconomy.gov/feg/Find.do?action=sbs&id=33306. Erişim tarihi: 2012-12-02. 
  37. ^ U. S. Environmental Protection Agency and U.S. Department of Energy (2012-06-27 (last updated)). "2012 Ford Focus BEV". Fueleconomy.gov. http://www.fueleconomy.gov/feg/Find.do?action=sbs&id=32278. Erişim tarihi: 2012-06-27. 
  38. ^ U.S. Environmental Protection Agency and U.S. Department of Energy (2012-11-30 (last updated)). "2011 BMW Acive E". Fueleconomy.gov. http://www.fueleconomy.gov/feg/Find.do?action=sbs&id=32276. Erişim tarihi: 2012-12-02. 
  39. ^ U.S. Environmental Protection Agency and U.S. Department of Energy (2012-11-30 (last updated)). "2012 Nissan Leaf". Fueleconomy.gov. http://www.fueleconomy.gov/feg/Find.do?action=sbs&id=32154. Erişim tarihi: 2012-12-02. 
  40. ^ U. S. Environmental Protection Agency and U.S. Department of Energy (2012-12-05 (last updated)). "2013 Tesla Model S (60 kW-hr batarya paketi)". Fueleconomy.gov. http://www.fueleconomy.gov/feg/Find.do?action=sbs&id=33367&id=33368. Erişim tarihi: 2012-12-07. 
  41. ^ U. S. Environmental Protection Agency and U.S. Department of Energy (2012-06-27 (last updated)). "2012 Tesla Model S". Fueleconomy.gov. http://www.fueleconomy.gov/feg/Find.do?action=sbs&id=32557. Erişim tarihi: 2012-06-27. 
  42. ^ U.S. Environmental Protection Agency and U.S. Department of Energy (2012-11-30 (last updated)). "2012 Toyota RAV4 EV". Fueleconomy.gov. http://www.fueleconomy.gov/feg/Find.do?action=sbs&id=33308. Erişim tarihi: 2012-12-02. 
  43. ^ U.S. Environmental Protection Agency and U.S. Department of Energy (2012-06-27 (last updated)). "2012 CODA Automotive CODA". Fueleconomy.gov. http://www.fueleconomy.gov/feg/Find.do?action=sbs&id=32277. Erişim tarihi: 2012-06-28. 
  44. ^ U. S. Environmental Protection Agency and U.S. Department of Energy (2012-11-30 (last updated)). "2013 Chevrolet Volt". Fueleconomy.gov. http://www.fueleconomy.gov/feg/Find.do?action=sbs&id=32655. Erişim tarihi: 2012-12-02. 
  45. ^ U.S. Environmental Protection Agency and U.S. Department of Energy (2012-11-30 (last updated)). "2013 Toyota Prius". Fueleconomy.gov. http://www.fueleconomy.gov/feg/Find.do?action=sbs&id=33324. Erişim tarihi: 2012-12-02. 
  46. ^ U. S. Environmental Protection Agency and U.S. Department of Energy (2012-11-30 (last updated)). "Comparison Side-by-Side - 2013 Toyota Prius c and 2013 Toyota Prius". Fueleconomy.gov. http://www.fueleconomy.gov/feg/Find.do?action=sbs&id=33315&id=33324. Erişim tarihi: 2012-12-09. 
  47. ^ a b U. S. Environmental Protection Agency and U.S. Department of Energy (2012-11-30 (last updated)). "Comparison Side-by-Side -2013 Chrysler 200, 2013 Ford Taurus FWD, 2013 Toyota Venza, and 2013 Hyundai Santa Fe Sport 2WD". Fueleconomy.gov. http://www.fueleconomy.gov/feg/Find.do?action=sbs&id=32972&id=32235&id=32551&id=32817. Erişim tarihi: 2012-12-09. 
  48. ^ Erickson, Glenn (10 January 2009). "DVD Savant Review:Who Killed the Electric Car?". dvdtalk.com. http://www.dvdtalk.com/dvdsavant/s2798who.html. Erişim tarihi: 17 November 2009.  See main article Who killed the electric car
  49. ^ "Roadster / features and specs". http://www.teslamotors.com/roadster/specs. 
  50. ^ "How the Tesla Roadster Works". http://auto.howstuffworks.com/tesla-roadster.htm. 
  51. ^ "DC Fast Charger". http://www.ecotality.com/pressreleases/10132010_Blink_DC_Fast_Charger.pdf. 
  52. ^ "13 Key Questions and Answers about Nissan Leaf Battery Pack and Ordering". http://www.hybridcars.com/news/13-key-questions-and-answers-about-nissan-leaf-battery-pack-and-ordering-28007.html. 
  53. ^ "The EV Project. The largest development of EVECOtalitys and charge infrastructure". http://www.theevproject.com/. 
  54. ^ "BP and ARCO to Install 45 Electric Car Fast Charging Stations as Part of EV Project". http://www.plugincars.com/bp-and-arco-install-45-electric-car-fast-charging-stations-part-ev-project-91336.html. 
  55. ^ "ECOtality to create a pilot network of Blink DC fast charging stations". ECOtality. -2010-10-13. http://www.ecotality.com/pressreleases/10132010_BP_Blink_DC_Fast_Charger.pdf. Erişim tarihi: 2011-01-04. 
  56. ^ "The EV Project". http://www.theevproject.com/. 
  57. ^ "Nissan announces 49 kW quick charger for EVs". http://green.autoblog.com/2010/05/21/nissan-announces-49-kw-quick-charger-for-evs/. 
  58. ^ "Elektrikli Arabalar Hava Kirliliğinin Neden Olduğu Ölümleri Engelleyebilir". 1 Eylül 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://web.archive.org/web/20150901055530/http://www.gercekbilim.com:80/elektrikli-arabalar-hava-kirliligi-engelleme/. 
  59. ^ "CO2 Intensity". Eirgrid. http://www.eirgrid.com/operations/systemperformancedata/co2intensity/. Erişim tarihi: 2010-12-12. 
  60. ^ Clark, Duncan (2009-07-17). "Real-time "CO2 intensity" site makes the case for midnight dishwashing". London: Guardian. http://www.guardian.co.uk/environment/2009/jul/17/realtime-carbon-counter. Erişim tarihi: 2010-12-12. 
  61. ^ "Elektrikli otomobille tek şarjla en çok kaç kilometre gidebilirsiniz?". 23 Eylül 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://web.archive.org/web/20150923010437/http://www.cnnturk.com:80/yasam/otomobil/elektrikli-otomobille-tek-sarjla-en-cok-kac-kilometre-gidebilirsiniz. 
  62. ^ "Cleaner Cars from Cradle to Grave (2015)". Union of Concerned Scientists. 7 Nisan 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://web.archive.org/web/20160407194530/http://www.ucsusa.org/clean-vehicles/electric-vehicles/life-cycle-ev-emissions. 
  63. ^ http://www.economist.com/news/business/21702786-chinas-dirty-race-clean-vehicles-charging-ahead
  64. ^ "Here's How China Hopes to Boost Electric Car Numbers". Fortune. 13 Ağustos 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://web.archive.org/web/20160813125332/http://fortune.com/2016/08/12/china-electric-cars-carbon-permits/. 
  65. ^ "India aims to become 100% e-vehicle nation by 2030: Piyush Goyal". 4 Temmuz 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://web.archive.org/web/20160704142718/http://economictimes.indiatimes.com/industry/auto/news/industry/india-aims-to-become-100-e-vehicle-nation-by-2030-piyush-goyal/articleshow/51551706.cms. 
  66. ^ "2016’nın en iyi elektrikli otomobilleri". 16 Ağustos 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://web.archive.org/web/20160816223606/http://www.teknolojioku.com/haber/2016nin-en-iyi-elektrikli-otomobilleri-34772.html. 
  67. ^ a b "Norveç 2025'te benzin ve dizel ile çalışan otomobilleri yasaklayacak". Deutsche Welle Türkçe. 20 Ağustos 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://web.archive.org/web/20160820112714/http://t24.com.tr/haber/norvec-2025te-benzin-ve-dizel-ile-calisan-otomobilleri-yasaklayacak,355302. 
  68. ^ "Egzoz Emisyonları, Ulaşım Kaynaklı Hava Kirliliği ve Mevzuatı". 7 Ocak 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://web.archive.org/web/20160107163720/http://www.csb.gov.tr:80/db/bilecik/webmenu/webmenu14871.pdf. 
  69. ^ "CO2 emissions from transport (% of total fuel combustion)". World Bank. 23 Ağustos 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://web.archive.org/web/20160823120634/http://data.worldbank.org/indicator/EN.CO2.TRAN.ZS?end=2013&locations=TR&start=1960&view=chart. 
  70. ^ http://www.rec.org.tr/dyn_files/32/351-Oguz-Can-ISTAC.pdf
  71. ^ "Ricardo study finds electric and hybrid cars have a higher carbon footprint during production than conventional vehicles, but still offer a lower footprint over the full life cycle". Green Car Congress. 2011-06-08. http://www.greencarcongress.com/2011/06/lowcvp-20110608.html. Erişim tarihi: 2011-06-11. 
  72. ^ "Next: the Voltswagon?". Time. 1967-12-22. http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,899945,00.html. Erişim tarihi: 2011-01-04. 
  73. ^ "Luka EV spec". 28 Kasım 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://web.archive.org/web/20151128164604/http://www.lukaev.com:80/specifications.html. 
  74. ^ Hedlund, R. (November 2008). "The Roger Hedlund 100 MPH Club". National Electric Drag Racing Association. http://nedra.com/100mph_club.html. Erişim tarihi: 9009-04-25. 
  75. ^ "Roadster Sport 2.5 Specifications". http://www.teslamotors.com/roadster/specs#specs-2. 
  76. ^ "Wrightspeed X1 Prototype Overview". http://www.wrightspeed.com/wrightspeed-inc. [ölü/kırık bağlantı]
  77. ^ "Wrightspeed X1 Specifications". http://www.wrightspeed.com/specifications. [ölü/kırık bağlantı]
  78. ^ "X1 Prototype Videos". http://www.wrightspeed.com/video. [ölü/kırık bağlantı]
  79. ^ "Full Size Electric Vehicles". Idaho National Laboratory. 30 May 2006. http://avt.inel.gov/fsev.html. Erişim tarihi: 2009-04-25. 
  80. ^ "Energy Efficiency of Tesla Electric Vehicles". Tesla Motors. http://www.teslamotors.com/goelectric/efficiency. Erişim tarihi: 2009-04-25. 
  81. ^ "More people die from air pollution than Malaria and HIV/Aids, new study shows". Guardian. https://www.theguardian.com/environment/2015/sep/16/more-people-die-from-air-pollution-than-malaria-and-hivaids-new-study-shows. 
  82. ^ "'Egzoz dumanı kalp krizi riskini artırıyor'". BBC. http://www.bbc.com/turkce/haberler/2011/09/110921_car_fumes_cancer. 
  83. ^ "Electric cars are safer than gasoline cars". The long tail pipe. http://longtailpipe.com/ebooks/green-transportation-guide-buying-owning-charging-plug-in-vehicles-of-all-kinds/electric-cars-are-safer-than-gasoline-cars/. 
  84. ^ "General Motors Kicks Off National Electric Vehicle Training Tour For First Responders". Green Car Congress. 2010-08-27. http://www.greencarcongress.com/2010/08/gmfr-20100827.html. Erişim tarihi: 2011-11-11. 
  85. ^ General Motors (2011-03-31). "First Responder Vehicle Guides". U.S. Fire Administration. http://www.usfa.fema.gov/fireservice/subjects/emr-isac/infograms/ig2011/13-11.shtm. Erişim tarihi: 2011-11-12. 
  86. ^ Nissan (2010). "2011 LEAF First Responder's Guide". Nissan North America. http://www.nissan-techinfo.com/refgh0v/og/FRG/2011-Nissan-LEAF-FRG.pdf. Erişim tarihi: 2011-12-20. 
  87. ^ David Welch (2011-12-01). "GM’s Volt Battery Fires Threaten to Disrupt ‘Moon Shot’: Cars". Bloomberg Businessweek. http://www.businessweek.com/news/2011-12-01/gm-s-volt-battery-fires-threaten-to-disrupt-moon-shot-cars.html. Erişim tarihi: 2011-12-08. 
  88. ^ "Vehicle Safety". NHTSA. 28 Haziran 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://web.archive.org/web/20160628121724/http://www.nhtsa.gov/Vehicle+Safety/. 
  89. ^ Nick Bunkley and Bill Vlasic (2012-01-20). "In Fire Investigation, Regulators Say They Found No Defect in Volt". The New York Times. http://www.nytimes.com/2012/01/21/business/us-finds-no-defect-in-volt.html?_r=1&ref=automobiles. Erişim tarihi: 2012-01-21. 
  90. ^ "NHTSA concludes safety defect investigation into post-crash fire risk of the Volt". Green Car Congress. 2012-01-20. http://www.greencarcongress.com/2012/01/nhtsa-concludes-safety-defect-investigation-into-post-crash-fire-risk-of-the-volt.html. Erişim tarihi: 2012-01-21. 
  91. ^ China Autoweb (2012-05-28). "Initial details on fiery crash involving BYD e6 that killed 3". Green Car Congress. http://www.greencarcongress.com/2012/05/bydcrash-20120528.html. Erişim tarihi: 2012-08-13. 
  92. ^ "Investigation concludes fire in BYD e6 collision caused by electric arcs from short circuit igniting interior materials and part of power battery". Green Car Congress. 2012-08-10. http://www.greencarcongress.com/2012/08/byde6-20120810.html. Erişim tarihi: 2012-08-13. 
  93. ^ Effectiveness and impact of .... Books.google.com.au. 2002-08. ISBN 978-0-309-07601-2. http://books.google.com/?id=yRybeDbz8R8C&lpg=PA71&dq=effect%20of%20mass%20on%20a%20vehicle's%20performance&pg=PA71#v=onepage&q=effect%20of%20mass%20on%20a%20vehicle's%20performance. Erişim tarihi: 2009-10-17. 
  94. ^ Ehsani, Mehrdad (2005). Modern electric, hybrid electric ... - Google Books. Books.google.com.au. ISBN 978-0-8493-3154-1. http://books.google.com/?id=a76NLkq-QwIC&lpg=PA22&dq=effect%20of%20mass%20on%20a%20vehicle's%20performance&pg=PA22#v=onepage&q=. Erişim tarihi: 2009-10-17. 
  95. ^ "Vehicle Weight, Fatality Risk and Crash Compatibility of Model Year 1991-99 Passenger Cars and Light Trucks" (PDF). National Highway Traffic Safety Administration. October 2003. http://www.nhtsa.dot.gov/cars/rules/regrev/evaluate/pdf/809662.pdf. Erişim tarihi: 2009-04-25. 
  96. ^ "Low-rolling-resistance tires". Consumer Reports. November 2007. http://www.consumerreports.org/cro/cars/tires-auto-parts/tires/low-rolling-resistance-tires-8-06/overview/0608_low-rolling-resistance-tires_ov.htm. Erişim tarihi: 2009-04-25.  (subscription required for full access)
  97. ^ Crowe, Paul (21 July 2008). "Low Rolling Resistance Tires Save Gas". HorsePower Sports. http://horsepowersports.com/low-rolling-resistance-tires-save-gas/. Erişim tarihi: 2009-04-25. 
  98. ^ "Planned EU Requirements for Tires Would Reduce Road Traffic Safety". Continental AG. 12 November 2007. http://www.conti-online.com/generator/www/de/en/continental/automobile/themes/news/archive/2007/pr_2007_11_12_reifen_sicherheit_en.html. Erişim tarihi: 7 December 2011. 
  99. ^ Shunk, Chris (2010-05-21). "IIHS condemns use of mini trucks and low-speed vehicles on public roads". Green.autoblog.com. http://green.autoblog.com/2010/05/21/iihs-condemns-use-of-mini-trucks-and-low-speed-vehicles-on-publi/. Erişim tarihi: 2010-10-15. 
  100. ^ a b "New UN Regulation keeps silent cars from becoming dangerous cars". UNECE. http://www.unece.org/info/media/presscurrent-press-h/transport/2016/new-un-regulation-keeps-silent-cars-from-becoming-dangerous-cars/doc.html. 
  101. ^ "eVADER project to give electric vehicles new sounds". Autocar. http://www.autocar.co.uk/car-news/industry/evader-project-give-electric-vehicles-new-sounds. 
  102. ^ Jim Motavalli (2010-06-17). "Blind Advocates ‘Disappointed’ in Nissan E.V. Sounds for Pedestrians". New York Times. http://wheels.blogs.nytimes.com/2010/06/17/blind-advocates-disappointed-in-nissan-e-v-sounds-for-pedestrians/?ref=automobiles. Erişim tarihi: 2010-06-19.  The article includes a sample of the two sounds.
  103. ^ Jim Motavalli (2010-06-01). "Electric Car Warning Sounds: Don’t Expect Ring Tones". New York Times. http://wheels.blogs.nytimes.com/2010/06/01/electric-car-warning-sounds-dont-expect-ringtones/. Erişim tarihi: 2010-06-02. 
  104. ^ "Ford Focus BEV - Road test". Autocar.co.uk. http://www.autocar.co.uk/CarReviews/FirstDrives/Ford-Focus-BeV/245743/. Erişim tarihi: 2011-01-03. 
  105. ^ US 5889260, Golan, Gad & Yuly Galperin, "Electrical PTC heating device", yayın tarihi: 30 March 1999 
  106. ^ "2010 Options and Packages". Toyota Prius. Toyota. http://www.toyota.com/prius-hybrid/options.html. Erişim tarihi: 2009-07-09. 
  107. ^ "BMW batarya fabrikası kuruyor". 10 Ağustos 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://web.archive.org/web/20160810131622/http://www.yenisafak.com/teknoloji/bmw-batarya-fabrikasi-kuruyor-2499930. 
  108. ^ "BIT Attends the Delivery Ceremony of the 2008 Olympic Games Alternative Fuel Vehicles". Beijing Institute of Technology. 18 July 2008. http://english.bit.edu.cn/col399/article.htm1?id=25756. Erişim tarihi: 2009-07-13. 
  109. ^ "Two-way street: getting vehicle-to-grid charging off the ground". Power Technology. 8 Temmuz 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://web.archive.org/web/20160708140955/http://www.power-technology.com/features/featuretwo-way-street-getting-vehicle-to-grid-charging-off-the-ground-4943392/. 
  110. ^ "Daimler to recycle electric car batteries for massive energy storage systems". Computer World. http://www.computerworld.com/article/3005757/sustainable-it/daimler-to-recycle-electric-car-batteries-for-massive-energy-storage-systems.html. 
  111. ^ "/ Reports - Electric and hybrid: Sales feed off hype and subsidy". Ft.com. 2010-10-01. http://www.ft.com/cms/s/0/4aec5d76-cce2-11df-9bf0-00144feab49a,dwp_uuid=63449a9a-cd10-11df-9bf0-00144feab49a.html. Erişim tarihi: 2010-10-15. 
  112. ^ "Electric Vehicles to represent a third of global sales by 2020: Deloitte". http://www.ibtimes.com/articles/74753/20101022/green-cars-deloitte-electrci-vehicles.htm. 
  113. ^ "Learn About Lithium – In 10 Bullet Points". ElectroVelocity. 2010-12-13. http://electrovelocity.com/2010/12/13/learn-about-lithium-in-10-bullet-points/. Erişim tarihi: 2011-01-03. 
  114. ^ Smith, Michael (2009-12-07). "Lithium for 4.8 Billion Electric Cars Lets Bolivia Upset Market". Bloomberg. http://www.bloomberg.com/apps/news?pid=newsarchive&sid=aVqbD6T3XJeM. Erişim tarihi: 2011-01-03. 
  115. ^ Hively, Will (August 1996), "Reinventing the wheel - A flywheel may be the key to a car that's both powerful and efficient", Discover (magazine), http://discovermagazine.com/1996/aug/reinventingthewh842, erişim tarihi: 2009-04-24 
  116. ^ Schindall, Joel (November 2007). "The Charge of the Ultra - Capacitors Nanotechnology takes energy storage beyond batteries". IEEE Spectrum. http://spectrum.ieee.org/green-tech/advanced-cars/the-charge-of-the-ultra-capacitors. Erişim tarihi: 2010-08-12. 
  117. ^ "Driving the Future of Future Driving: Scaling Up Adoption of Electric Vehicles in China". Kennedy School Review. 20 Ağustos 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://web.archive.org/web/20160820112659/http://harvardkennedyschoolreview.com/driving-the-future-of-future-driving-scaling-up-adoption-of-electric-vehicles-in-china/. 
  118. ^ "Rulemaking: 2001-06-26 Updated and Informative Digest ZEV Infrastructure and Standardization". title 13, California Code of Regulations. California Air Resources Board. 2002-05-13. http://www.arb.ca.gov/regact/charger/uid.pdf. Erişim tarihi: 2010-05-23. "Standardization of Charging Systems" 
  119. ^ "ARB Amends ZEV Rule: Standardizes Chargers & Addresses Automaker Mergers". California Air Resources Board. 2001-06-28. http://www.arb.ca.gov/newsrel/nr062801.htm. Erişim tarihi: 2010-05-23. "the ARB approved the staff proposal to select the conductive charging system used by Ford, Honda and several other manufacturers" 
  120. ^ "ACEA position and recommendations for the standardization of the charging of electrically chargeable vehicles", ACEA Brussels, 14 June 2010
  121. ^ Nick Chambers (2010-05-27). "Nissan LEAF Will Include Fast Charge Capability and Emergency Charging Cable at Launch". gas2.org. http://gas2.org/2010/05/27/nissan-leaf-will-include-fast-charge-capability-and-emergency-charging-cable-at-launch/. Erişim tarihi: 2010-06-13. 
  122. ^ "Electric Vehicle Charging Solutions". Tesla Motors. http://www.teslamotors.com/goelectric/charging/high-power-wall-connector. Erişim tarihi: 2012-06-10. 
  123. ^ Buchmann, Isidor (November 2006). "The high-power lithium-ion". BatteryUniversity.com (sponsored bv Cadex Electronics). http://batteryuniversity.com/partone-5A.htm. Erişim tarihi: 2009-04-25. 
  124. ^ "The transformative potential of self-driving electric cars". Vox. 4 Ağustos 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://web.archive.org/web/20160804155241/http://www.vox.com/2015/9/25/9398063/self-driving-electric-cars. 
  125. ^ "Sürücüsüz Araçlar İçin Büyük Problem". Milliyet. http://www.milliyet.com.tr/surucusuz-araclar-icin-buyuk-teknoloji-2268047/. 
  126. ^ "Ford'un sürücüsüz otomobili 2021'de". BBC. 19 Ağustos 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://web.archive.org/web/20160819000431/http://www.bbc.com/turkce/haberler-dunya-37109525. 
  127. ^ Spiegelman, Eric. "Greetings from the Taxibot Future of Los Angeles". 14 Ağustos 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://web.archive.org/web/20160814122852/http://motherboard.vice.com/en_ca/read/greetings-from-the-taxibot-future-of-los-angeles. 
  128. ^ "Less is more". Mercedes Benz. 25 Nisan 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://web.archive.org/web/20160425144303/https://www.mercedes-benz.com/en/mercedes-benz/next/mobility-concept-next/less-is-more/. 
  129. ^ "Lyft’s $5.5 Billion Plan for World Domination". 12 Temmuz 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://web.archive.org/web/20160712182608/http://www.vanityfair.com/news/2016/06/lyfts-plan-self-driving-cars-uber-world-domination. 
  130. ^ Franz, Paul. "Turning Old Gas Guzzlers into Electric Vehicles". TIME. http://www.time.com/time/video/player/0,32068,990054967001_2077261,00.html. Erişim tarihi: 2011-06-17. 
  131. ^ "Bir sonraki BMW i8 tamamen elektrikli olabilir". 20 Ağustos 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://web.archive.org/web/20160820112705/http://www.automotorsport.com.tr/bir-sonraki-bmw-i8-tamamen-elektrikli-olabilir/1195/. 
  132. ^ "İşte Mercedes’in yeni elektrikli markası". 20 Ağustos 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://web.archive.org/web/20160820112709/http://www.automotorsport.com.tr/iste-mercedes-in-yeni-elektrikli-markasi/1184/. 
  133. ^ "Volkswagen'de değişim rüzgârı başlıyor". Hürriyet Haber. 16 Ağustos 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://web.archive.org/web/20160816224706/http://www.hurriyet.com.tr/volkswagende-degisim-ruzgari-basliyor-40121353. 
  134. ^ a b Neil Winton (2012-02-06). "Europe's electric car sales stutter and stall; will 2012 be much better?". The Detroit News. http://blogs.detroitnews.com/overdrive/2012/02/06/europes-electric-car-sales-stutter-and-stall-will-2012-be-much-better/. Erişim tarihi: 2012-05-13. 
  135. ^ Kaynak hatası: Geçersiz <ref> etiketi; NorwaySales2011 isimli refler için metin temin edilmemiş (Bkz: Kaynak gösterme)
  136. ^ Kaynak hatası: Geçersiz <ref> etiketi; UKsales2011 isimli refler için metin temin edilmemiş (Bkz: Kaynak gösterme)
  137. ^ Frost & Sullivan (2012-12-17). "Frost & Sullivan consultant suggests European EV success will require radical lightweighting plus enabling legislation". Green Car Congress. http://www.greencarcongress.com/2012/12/meilhan-20121217.html. Erişim tarihi: 2012-12-17. 
  138. ^ "Norveç'te elektrikli otomobil devrimi". DW. 6 Ağustos 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://web.archive.org/web/20160806145132/http://www.dw.com/tr/norve%C3%A7te-elektrikli-otomobil-devrimi/a-17293405. 
  139. ^ Kaynak hatası: Geçersiz <ref> etiketi; NorwayLargest isimli refler için metin temin edilmemiş (Bkz: Kaynak gösterme)
  140. ^ "Plug-in Vehicle Tracker: What's Coming, When". Plug In America. http://www.pluginamerica.org/vehicles. Erişim tarihi: 2012-01-15. 
  141. ^ "Electric Car Ownership Economics". http://longtailpipe.com/ebooks/green-transportation-guide-buying-owning-charging-plug-in-vehicles-of-all-kinds/electric-cars-arent-too-expensive-you-can-own-one-for-free/electric-car-ownership-economics/. 
  142. ^ "London Taxi Company will bring EV model in late 2017". http://www.autocar.co.uk/car-news/motor-shows-london-motor-show/london-taxi-company-will-bring-ev-model-late-2017. 
  143. ^ "2015 bakış elektrikli otomobiller". http://tehad.org/wp-content/uploads/2015/09/E-OTO-_-RAPOR-web.pdf. 
  144. ^ "Notice 2009-89: New Qualified Plug-in Electric Drive Motor Vehicle Credit". Internal Revenue Service. 2009-11-30. http://www.irs.gov/irb/2009-48_IRB/ar09.html. Erişim tarihi: 2010-04-01. 
  145. ^ "State and Federal Incentives for EVs, PHEVs and Charge Stations". Plug In America. http://action.pluginamerica.org/t/5960/content.jsp?content_KEY=5545. Erişim tarihi: 2010-05-29. 
  146. ^ Paul Hudson (2010-02-28). "£5,000 grant to buy plug-in electric cars". London: The Daily Telegraph. http://www.telegraph.co.uk/motoring/green-motoring/7316351/5000-grant-to-buy-plug-in-electric-cars.html. Erişim tarihi: 2010-04-23. 
  147. ^ "Ultra-low carbon cars: Next steps on delivering the £250 million consumer incentive programme for electric and plug-in hybrid cars". Department for Transport. July 2009. http://www.dft.gov.uk/adobepdf/163944/ulcc.pdf. Erişim tarihi: 2010-04-23. 
  148. ^ Paul Hockenos (2011-07-29). "Europe’s Incentive Plans for Spurring E.V. Sales". The New York Times. http://www.nytimes.com/2011/07/31/automobiles/europes-incentive-plans-for-spurring-ev-sales.html?_r=1&emc=eta1. Erişim tarihi: 2011-07-31. 
  149. ^ "Overview of Purchase and Tax Incentives for Electric Vehicles in the EU". European Automobile Manufacturers Association. 2011-03-14. http://www.acea.be/images/uploads/files/20110330_EV_tax_overview.pdf. Erişim tarihi: 2011-07-31. 
  150. ^ "Ekonomistlerin Son Çeyrek Ön Görüleri: Prof. Dr. Öner Günçavdı ve Mert Yıldız". Otomotiv Distribütörleri Derneğinin. http://www.odd.org.tr/web_2837_1_mobile/entitialfocus.aspx?primary_id=1311&target=categorial1&type=31&detail=single. 
  151. ^ http://www.sanayi.gov.tr/Files/Mevzuat/aitm-r-g-28-kasim-2008-cu-11062010104810.pdf
  152. ^ "Plugshare şarj haritası". http://www.plugshare.com/?latitude=39&longitude=32&spanLat=2&spanLng=7. 
  153. ^ "2015'e bakış". TEHAD. http://tehad.org/wp-content/uploads/2015/09/E-OTO-_-RAPOR-web.pdf. 
  154. ^ http://www.aksam.com.tr/opel-amperanin-voltajini-maliye-bakanligi-dusurdu--115706h.html
  155. ^ http://www.sabah.com.tr/Ekonomi/2012/03/11/elektrikli-otomobilin-20-yili-var
  156. ^ "Yerli oto Tesla’yı sollayacak". Miliyet. http://www.milliyet.com.tr/yerli-oto-tesla-yi-sollayacak/ekonomi/detay/2241754/default.htm. 
  157. ^ "İlk SUV ilk hibrit". http://www.hurriyet.com.tr/ilk-suv-ilk-hibrit-40053403. 
  158. ^ ""Pehlivan Elektrak" Balkan turundan döndü". TRT Haber. http://www.trthaber.com/haber/bilim-teknik/pehlivan-elektrak-balkan-turundan-dondu-248217.html. 

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]