Kerecî

Vikipedi, özgür ansiklopedi
(El-Kerecî sayfasından yönlendirildi)
El-Kereci / Karhî
El Kerecinin bir diyagramı
DoğumEbu Bekir bin Muhammed bin el Hüseyin el-Kereci
953
Bağdat, Irak
Ölüm1029
Kariyeri
DalıGeometri

El-Kereci veya Ebu Bekir bin Muhammed bin el Hüseyin el-Kereci (Arapçaالكرخي; , d. 953 - ö.1029) Cebir'i geometrik işlemlerin sınırlarından kurtararak, günümüz matematiğinde kullanılan cebirin çekirdek yapısını oluşturan 10. yüzyıl İranMüslüman matematikçi ve mühendisdir. Üç büyük çalışması Al-Badi' fi'l-hisab (Hesaptaki Hariküladelik), Al-Fakhri fi'l-jabr wa'l-muqabala (Cebir'deki Olağanüstülük) ve Al-Kafi fi'l-hisab (Hesaptaki Yeterlilik)'tır.[1]

Bağdat'ın bir banliyösü olan Karkh doğumlu olduğu rivayet edilir. Kesin olan ise hayatınının büyük bölümünü Bağdat'ta geçirmiştir. Arapça orijinal metinlerinin kaybolmuş olması nedeniyle, El-Karaji'nin adının El-Karkhī olabileceği düşünülmektedir.

Bilime Katkıları[değiştir | kaynağı değiştir]

Üstün yetenekli bir mühendis ve matematikçi olan El-Karaji'nin en büyük katkısı, bir n tam sayısı için,

şeklinde verilen bir polinomun,

şeklinde formülize edilebilen Binom Katsayıları'nın tablosu olmuştur.

El-Karaji, Binom açılımı ve Pascal Üçgeni'ni matematiksel tümevarım metodu kullanarak ispatlamıştır. Bu ispat, Milattan sonra 1000'li yıllarda El-Fakhri tarafından ortaya konacak olan ardışık bir dizilim için yapılan en eski ispatlardan biridir. Cebire yaptığı büyük katkıları dışında El-Karaji'nin, geometrinin de çeşitli alanlarında çalışmaları olmuştur. "Bina ve Yapıların Ölçümü ve Dengesi" kitabında nokta, doğru, düzlem, uzay ve açıyı tanımlamıştır.

Bağdat Yönetimi altında yaptığı resmi çalışması "Hesaptaki Yeterlilik" Bağdat'ta memurlar için bir ders kitabı niteliğindeydi. Kitapta; tam sayılar ve kesirli sayıların kareköklerinin alınması ve alan ve hacim hesaplamaları yer alıyordu.

Ayrıca bakınız[değiştir | kaynağı değiştir]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ "Arşivlenmiş kopya". 24 Mart 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Mart 2015. 
  • Encyclopedia Britannica Online. History of the Arabs (Tenth Edition), Phillip K. Hitti