BMW 3 Serisi (E36)

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Gezinti kısmına atla Arama kısmına atla
BMW 3 Serisi (E36)
1992 BMW 320i (15538594776) (cropped).jpg
Genel Bakış
Üretici BMW
Üretim 1990-2000
Montaj
Tasarım
Gövde ve Şasi
Sınıf Compact executive car (D)
Gövde tipi
Düzen FR düzeni
Benzerleri
Güç özellikleri
Motor
Boyutlar
Dingil mesafesi 2.700 mm (106,3 in)
Uzunluk 4.433 mm (174,5 in)[1]
Genişlik 1.710 mm (67,3 in)[1]
Yükseklik 1.366–1.390 mm (53,8–54,7 in)[1]
Curb ağırlık 1.315–1.395 kg (2.899–3.075 lb)[1]
Kronoloji
Selefi BMW 3 Serisi (E30)
Halefi BMW 3 Serisi (E46)

BMW E36 , BMW 3 Serisi kompakt executive serisinin üçüncü neslidir ve 1990-2000 arasında üretilmiştir. İlk modeller, dört kapılı sedan gövde tarzındaydı, ardından sonraki yıllarda coupe, cabriolet, vagon ("Touring") ve hatchback ("Kompakt") gövde seçenekleri de üretildi.

E36, hatchback gövdesi tarzında sunulan ilk 3 serisiydi. Ayrıca, altı ileri manuel şanzıman (1996 M3'te), beş ileri otomatik şanzıman ve dört silindirli dizel motor ile kullanılabilen ilk 3 Serisi'ydi. Multi-link arka süspansiyon da, 3 Serisi'nin önceki nesillerine kıyasla önemli bir geliştirme oldu.

E36, Car and Driver dergisinin 10Best (en iyi 10) listesinde, satışa sunulduğu her yıl için listelendi.[2]

Yüksek performanslı E36 M3, BMW S50 veya BMW S52 düz altı silindir motor (ülkeye bağlı olarak) tarafından desteklenmektedir. E36 M3, 1992 yılında tanıtıldı ve coupe, sedan ve cabriolet gövde tipleri mevcuttu.

Halefi E46 3 Serisi'nin, 1998'deki tanıtımını takiben, aşamalı olarak E36'nın üretimi sonlandırılmaya başlandı ve nihayet 1999'da yerini tamamen E46 Serisi'ne bıraktı.

Geliştirme ve lansman[değiştir | kaynağı değiştir]

E36'nın gelişimi 1981'de başladı,[3] ve dış tasarım, aerodinamikten, özellikle genel kama şeklinden, far kapaklarından ve daha küçük kanat aynalarından çok etkilendi.[4] Baş tasarımcılar, Pinky Lai[5] ve Boyke Boyer'di.[6][7]

E36 üretim versiyonu, 1990 Ekim ayında başlatıldı, Kasım ayında basın açıklamasını takiben, 1991 başlarında piyasaya sunuldu.[8][8][9]

Gövde tasarımları[değiştir | kaynağı değiştir]

Serinin gövde tipleri şunlardır:

Donanım[değiştir | kaynağı değiştir]

İç mekân

Mevcut güvenlik ekipmanları arasında sürücü hava yastığı, yolcu hava yastığı, ABS fren sistemi ve denge kontrolü ("ASC + T") bulunmaktaydı.[16] E36'da elektronik iklim kontrolü de mevcuttu.

Motorlar[değiştir | kaynağı değiştir]

Benzin[değiştir | kaynağı değiştir]

E36 serisinde kullanılan dört silindirli benzinli motorlar, başlangıçta önceki nesil 3 Serisi'nde de kullanılan, BMW M40 SOHC ve BMW M42 DOHC motorlardıydı. 1993 yılında M40, BMW M43 SOHC motorla ve M42 1996 yılında BMW M44 DOHC motorla değiştirildi.

Altı silindirli modeller için E36, yeni BMW M50 DOHC benzinli motorla piyasaya sürüldü. 1993 yılında M50TU versiyonlarına, tork gücünü arttıran tek VANOS (değişken supap zamanlaması) eklendi (en yüksek motor gücü değişmedi). 1995 yılında, BMW M52 motoru M50TU'nun yerini aldı, 325i'nin yerine 328i modelinin ve yeni bir orta sınıf 323i modelinin eklenmesiyle sonuçlandı (M52'nin 2.5 litrelik bir sürümü tarafından desteklenmektedir).

1992'de, 3.0 L BMW S50 motor, ilk kez E36 M3 modelinde kullanıldı. 1995 yılında kapasitesi 3,2 L'ye yükseltildi ve emme eksantrik miline VANOS eklendi.[17]

Model Yıllar Motor Güç Tork
316i 1990-1994 M40B16 73 kW (98 hp)
5,500 rpm'de
141 N·m (104 lb·ft)
4,250 rpm'de
1993-1999 M43B16 75 kW (101 hp)
5,500 rpm'de
150 N·m (111 lb·ft)
3,900 rpm'de
318i 1990-1993* M40B18 83 kW (111 hp)
5,500 rpm'de
162 N·m (119 lb·ft)
4,250 rpm'de
1993-1998 M43B18 85 kW (114 hp)
5,500 rpm'de
168 N·m (124 lb·ft)
3,900 rpm'de
  318is** 1992-1995 M42B18 103 kW (138 hp)
6,000 rpm'de
175 N·m (129 lb·ft)
4,500 rpm'de
1996-1998 M44B19 181 N·m (133 lb·ft)
4,300 rpm'de
320i 1991-1994 M50B20 110 kW (148 hp)
5,900 rpm'de
190 N·m (140 lb·ft)
4,700 rpm'de
1994-1998 M52B20 190 N·m (140 lb·ft)
4,200 rpm'de
323i 1995-1998 M52B25 125 kW (168 hp)
5,500 rpm'de[18]
245 N·m (181 lb·ft)
3,950 rpm'de
325i 1991-1993 M50B25 141 kW (189 hp)
5,900 rpm'de
245 N·m (181 lb·ft)
4,700 rpm'de
1993-1995 M50B25TU 245 N·m (181 lb·ft)
4,200 rpm'de
328i 1995-1998 M52B28 142 kW (190 hp)
5,500 rpm'de
280 N·m (207 lb·ft)
3,950 rpm'de
M3
Euro spec
1992-1995 S50B30 213 kW (286 hp)
7,000 rpm'de
320 N·m (236 lb·ft)
3600 rpm'de
1995-1998 S50B32 236 kW (316 hp)
7,400 rpm'de
350 N·m (258 lb·ft)
3250 rpm'de
M3
U.S. spec
1995 S50B30US 179 kW (240 hp)
at 6,000 rpm'de
305 N·m (225 lb·ft)
4,250 rpm'de
1996-1999 S52B32 320 N·m (236 lb·ft)
3,800 rpm'de

* Güney Afrika'da 316i olarak satıldı.
**Amerika Birleşik Devletleri ve Güney Afrika'da 318i (M40 / M43 motorlu modeller yerine) satıldı.

Dizel[değiştir | kaynağı değiştir]

Model Yıllar Motor Güç Tork
318tds 1994-2000 M41D17 66 kW (89 hp)
4,400 rpm'de
190 N·m (140 lb·ft)
1,900 rpm'de
325td 1991-1996 M51D25UL 85 kW (114 hp)
4,400 rpm'de
222 N·m (164 lb·ft)
2,000 rpm'de
1996-1998 M51D25TUUL 85 kW (114 hp)
4,800 rpm'de
230 N·m (170 lb·ft)
2,000 rpm'de
325tds 1993-1996 M51D25OL 105 kW (141 hp)
4,800 rpm'de
260 N·m (192 lb·ft)
2,200 rpm'de
1996-1998 M51D25TUOL 105 kW (141 hp)
4,600 rpm'de
280 N·m (207 lb·ft)
2,200 rpm'de

İlk olarak, E36 325td modelinde turboşarjlı düz altı silindirli BMW M51 motoru kullanıldı. 1993 yılında, M51'e bir intercooler eklenrek 325 tds modeli piyasaya sürüldü. 1994 yılında, dört silindirli BMW M41 turboşarjlı ve ara soğutmalı motorla çalışan 318 tds modeli tanıtıldı.

Güç aktarma[değiştir | kaynağı değiştir]

E36 aşağıdaki şanzımanlarla üretildi:

  • 5 ileri manuel
  • 6 ileri manuel (1996-1999 M3 - ABD hariç)
  • 4 ileri otomatik
  • 5 ileri otomatik

Tüm modeller arkadan çekişlidir, çünkü E36 dört tekerlekten çekiş ile üretilmedi (kendinden önceki model ve halefinin aksine).

Süspansiyon[değiştir | kaynağı değiştir]

Sedan, coupe, cabriolet ve touring modellerinde, BMW Z1 roadster'da sunulan "Z-aks" çok bağlantılı süspansiyon kullanıldı.

Hatchback ("Compact") modelleri, eski E30 3 Serisi tasarımına dayanan, arkadan hareketli bir kol süspansiyonunu kullanmaktaydı. Bu, hatchback'in kesik arka ucu nedeniyle yer kazanmak için yapıldı.

M3 modeli[değiştir | kaynağı değiştir]

Ana madde: BMW M3
M3 coupe

E36 M3, altı silindirli BMW S50 ve BMW S52 motorları tarafından desteklendi ve coupe, sedan ve üstü açılır gövde tasarımları kullanıldı.

Alpina modelleri[değiştir | kaynağı değiştir]

Ana madde: Alpina
Alpina B3 3.2

Alpina "B6 2.8", "B3 3.0", "B3 3.2", "B8 4.0" ve "B8 4.6" modelleri, E36'ya dayanıyordu.[19] B3 ve B6 modelleri altı silindir, B8 modelleri ise V8 motorluydu.[20]

E36/5 Compact[değiştir | kaynağı değiştir]

3 Serisi Compact

E36 platformunun kısaltılmış versiyonuna dayanarak, 3 Serisi Compact üç kapılı hatchback modelleri 1993 yılında tanıtıldı.

3 Serisi Compact range of three-door hatchback models were introduced in 1993, based on a shortened version of the E36 platform. Hatchback gövde stilinin model kodu, "E36/5" dir ve model aralığı 316i, 318ti, 323ti ve 318tds'den oluşmaktadır. Şablon:Clear right

Z3 Roadster/Coupe[değiştir | kaynağı değiştir]

Ana madde: BMW Z3
2002 BMW Z3 3.0i

1996-2002 Z3 roadster (model kodu E36/7) ve coupe (model kodu E36/8) için E36 platformunun değiştirilmiş bir versiyonu kullanıldı. Şablon:Clear right

Kuzey Amerika model aralığı[değiştir | kaynağı değiştir]

Kuzey Amerika model yelpazesi şunlardan oluşmuştur:

  • 318i, 318is, 318ic (1992-1995)
  • 318ti (1994-1996)
  • 318i, 318ti (1996-1998)
  • 320i Canada only (1993-1995)
  • 323i (1996-1998) Yalnızca coupe ve cabriolet modelleri.
  • 323is, 323ic (1996-1999)
  • 325i, 325is, 325ic (1992)
  • 325i, 325is, 325ic (1993-1995) Coupe modelleri 325is olarak satıldı.
  • 328i (1996-1998)
  • 328is, 328ic (1996-1999) Coupe modelleri 328is olarak satıldı.
  • M3 (1995-1998 coupe, 1997-1998 sedan, 1997-1998 cabriolet) ABD'ye özgü M3 motorları: S50B30US (1995) ve S52B32 (1996-1998)

Amerika Birleşik Devletleri'nde dizel modeller satılmadı.[21]

Özel modeller[değiştir | kaynağı değiştir]

325is Mtechnic[değiştir | kaynağı değiştir]

1993-1994 yılları arasında BMW Kuzey Amerika'dan özel sipariş üzerine 150 adet "325 Mtechnic" model üretti. Estetik modifikasyonlar, M3 ön spoilerini, yan marşpiyelleri, arka difüzörü ve yan aynalarını içeriyordu ve tüm otomobiller BMW Alpine White III rengine boyandı. Sonuç, 1995 M3 görünümüne sahip bir modeldi, ancak daha yüksek performanslı motor yoktu.[22][23] Ayrıca 17 inç BBS alaşımlı jantları, M Tech süspansiyonunu ve sınırlı kaydırmalı diferansiyelini içeriyordu.

Üretim[değiştir | kaynağı değiştir]

E36, Münih, Almanya; Regensburg, Almanya; Rosslyn, Güney Afrika; ve Spartanburg County, South Carolina, Amerika Birleşik Devletleri'nde üretildi.

Uruguay[24] (1991'e kadar), Mısır, Meksika ve Tayland'da satılan otomobiller için, komple demonte (CKD) kitler kullanıldı.[25][26][27]

Motorsporları[değiştir | kaynağı değiştir]

Avustralya'daki Melbourne pistinde, E36 yarış arabası

Joachim Winkelhock, 1993'ten 1995'e kadar 318i ve 320i ile British Touring Car Championship'te yarışarak, 1993'te şampiyonluk kazandı. Aynı yıl, Johnny Cecotto, Alman ADAC GT Kupası'nı E36 M3 ile kazandı.[28] Cecotto, 1994'te BMW ile Super Tourenwagen Cup'ı ve 1998'de Winkelhock'ı kazandı.

Geoff Brabham ve küçük kardeşi David Brabham, 1997 AMP Bathurst 1000'i Bathurst'daki Mount Panorama Pisti'nde kazandı.

1998 yılında 24 Saat Nürburgring, ilk kez bir dizel tarafından kazanıldı. Rakiplerinden daha az yakıt ikmâli gerektiren dizel motorunun desteğiyle bir BMW E36 320d yarışı kazandı.[29][30]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ a b c d "The BMW 3 Series Coupés" (PDF). BMW. 1996. 20 Şubat 2019 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 19 Şubat 2019. 
  2. ^ "1998 10Best Cars - 10Best Cars". 23 Eylül 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Ocak 2017. 
  3. ^ "3 Series - E36 (1990 - 1999)". www.bmwheaven.com. 7 Ocak 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Aralık 2017. 
  4. ^ "BMW 3 Series history. The third generation (E36)". www.youtube.com. Erişim tarihi: 21 Aralık 2017. 
  5. ^ "Interview with automotive designer Pinky Lai". www.designboom.com. 18 Haziran 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Ocak 2017. 
  6. ^ "BMW car designers throughout history". www.bmwism.com. 4 Nisan 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Ocak 2017.  Birden fazla |arşivurl= ve |archive-url= kullanıldı (yardım)
  7. ^ Caspers, Markus (2017). Designing Motion: Automotive Designers 1890 to 1990 (İngilizce). Birkhäuser. s. 79. ISBN 9783035607840. Erişim tarihi: 18 Haziran 2018. 
  8. ^ a b https://www.welt.de/motor/news/article168283979/Tradition-30-Jahre-BMW-3er-Touring.html
  9. ^ "1975 The history of the BMW 3 Series". www.topspeed.com. 
  10. ^ "BMW 3 Series Sedan (E36)". bmw-grouparchiv.de. 8 Şubat 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 17 Eylül 2019. 
  11. ^ "BMW 3 Series Coupe (E36)". bmw-grouparchiv.de. 8 Şubat 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 17 Eylül 2019. 
  12. ^ "BMW 3 Series Convertible (E36)". bmw-grouparchiv.de. 8 Şubat 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 17 Eylül 2019. 
  13. ^ "BMW 3 Series touring (E36)". bmw-grouparchiv.de. 8 Şubat 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 17 Eylül 2019. 
  14. ^ "BMW 3 Series compact (E36)". bmw-grouparchiv.de. 8 Şubat 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 17 Eylül 2019. 
  15. ^ "3'E36 Compact 318i model selection". www.realoem.com. 23 Eylül 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 1 Nisan 2017. 
  16. ^ "Used BMW 318i review: 1991-1998". www.carsguide.com.au. 7 Nisan 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 7 Nisan 2019. 
  17. ^ "FAQ E36 M3 3.0". www.bmwmregistry.com. 18 Haziran 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 7 Nisan 2019. 
  18. ^ Cobb, James G. (12 Temmuz 1998). "BEHIND THE WHEEL/BMW 323is; Last Hurrahs for a Star Performer". The New York Times. ISSN 0362-4331. Erişim tarihi: 31 Ekim 2016. 
  19. ^ "3-series [E36]". www.alpina-archive.com. 2 Nisan 2013 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 7 Nisan 2019. 
  20. ^ "BMW 3 Series E36". www.alpina-automobiles.com. 7 Nisan 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 7 Nisan 2019. 
  21. ^ "RealOEM.com - Select Your BMW Model". www.realoem.com. 23 Eylül 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 16 Ocak 2017. 
  22. ^ "1994 BMW M-Design 325is Coupe". www.hemmings.com. 24 Eylül 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. 
  23. ^ "1994 M-Technic 325is". www.home.comcast.net. 16 Şubat 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. 
  24. ^ "Uruguay". e12.de. 30 Mart 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 15 Mayıs 2019. 
  25. ^ Jacobs, A. J. (2015). The New Domestic Automakers in the United States and Canada: History, Impacts, and Prospects (İngilizce). Lexington Books. s. 259. ISBN 9780739188262. Erişim tarihi: 24 Aralık 2017. 
  26. ^ "BAMC Profile". www.bag-eg.com. 22 Ağustos 2010 tarihinde kaynağından arşivlendi. 
  27. ^ "SKD-Standort Mexiko". bmw-grouparchiv.de. 20 Ocak 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 11 Mayıs 2019. 
  28. ^ "DriverDatabase". www.driverdb.com. 27 Nisan 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. 
  29. ^ "BMW World - Nürburgring 24 Hours". www.usautoparts.net. 11 Nisan 2011 tarihinde kaynağından arşivlendi. 
  30. ^ "BMW motorsport press release". www.bmwsport.net. 23 Temmuz 2011 tarihinde kaynağından arşivlendi.