Yeşu

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara
1695 Eretz Israel map in Amsterdam Haggada by Abraham Bar-Jacob.jpg
Antik İsrail
Yeşu Tanrı'ya güneşi durdurması için dua ederken.

Yeşu (veya Yuşa) (İbranice: יְהוֹשֻׁעַ‎ Yehoşua; Yunanca: Ἰησοῦς İsa ile aynı; Latince: Josue veya Jesus; Arapça: يشع بن نون‎ Yuşa ibn Nun), Tanah'a göre Musa'nın ölümünden sonra İsrailoğullarının lideriydi. Hikayesi Çıkış, Sayılar ve Yeşu kitabında anlatılır. Tora'da adının Efraim kabilesinden Nun oğlu Hoşea olduğu ve Musa'nın ona Yeşu olarak hitap ettiği yazılıdır.[1] İsrailoğulları Mısır'dan çıkmadan evvel Mısır'da doğdu.

Musa tarafından Kenan topraklarını araştırmak üzere gönderilen on iki casustan biriydi.[2] Musa'nın ölümünden sonra Kenan topraklarını fethedip toprakları on iki kabile arasında bölüştürdü. Bu anlatılanların hangi yıllarda gerçekleştiği akademik tartışmalar arasındadır. Tora kronolojisine göre Yeşu MÖ 1450 - MÖ 1370 yılları arasında veya Bronz çağının sonlarına doğru yaşamıştır fakat Yeşu kitabında 110 yaşında öldüğü anlatılır.[3]

Şiilik'te Yeşu'nun imam olduğuna inanılır.

İsim[değiştir | kaynağı değiştir]

Yeşu veya Yuşa İbranice Yehoşua (İbranice: יהושע‎)'dan gelir ve "Tanrı kurtuluştur" demektir; İbranice: ישע‎ "kurtuluş" kökünden türemiştir.[4][5] Genelde şin (İbranice: ש‎) harfinden evvel vav (İbranice: ו‎) harfi yoktur bu da kelimenin Hoşea (İbranice: הוֹשֵׁעַ‎) olarak okunmasına sebeptir.[6]

Tanah'ın Yunanca tercümelerinde Yehoşua ismi "Ἰησοῦς" (Iēsoūs/Jesus) İsa olarak geçer.[7][8]

Kenan topraklarının fethi[değiştir | kaynağı değiştir]

"İsrail'in çocukları Ürdün'ü geçerken" Gustave Doré (ö. 1883)

Musa'nın varisi Yeşu Mısır'dan çıkışta büyük rol oynadı. Musa Sina Dağı'na çıkıp On Emir'i aldığı zaman ona eşlik etti.[9] Musa tarafından Kenan topraklarına gönderilen on iki casus'tan biriydi.[10] Sadece o ve Kalev olumlu bilgiler verdi ve ödül olarak vaad edilmiş topraklara casuslardan sadece bu ikisi girebildi.[11]

Mısır'dan çıkışta İsrailoğullarının yaptığı ilk savaş olan Refidim'de Amalekliler'le yapılan savaşın kumandanı Yeşu bu savaştan zaferle ayrıldı.[12]

Yeşu kitabında Musa'nın ardılı olarak kendisini seçtiği anlatılır.[13] Kitabın ilk bölümünde Yeşu'nun Kenan'ı fethettiği dönem yazılıdır.

Aynı Kızıl Deniz'in Musa'ya açıldığı gibi Şeria nehri de ortadan ikiye ayrıldı. Nehri geçtikten sonraki ilk çatışma Eriha Savaşı'ydı. Gibon'da Yeşu Eriha'yı yıkıp batıda küçük bir kent olan Ay kentine ilerledi. Fakat Ahan Eriha'dan elde ettiği ganimeti Tanrı'ya adamayıp cebine attığı için Tanrı bütün İsrailoğullarını cezalandırdı ve Yeşu 36 kayıp vererek Ay kentindeki savaşı kaybetti. Tanrı'nın güvenini kazanmak için Ahan, ailesi ve hayvanlarıyla birlikte taşlanarak öldürüldü ve Ay kentine yapılan ikinci seferde zafere ulaşıldı.

İsrailoğulları Kudüs, Hevron, Yarmut, Lakiş ve Eglon'un Amorit krallarından oluşan ittifakla yüzleşti. Yeşu Tanrı'ya, güneşi durdurması ve ayın çıkmasını engellemesi için yakardı çünkü gün ışığında savaşı bitirecekti. Bu, İsrailoğulları için önemli bir olaydır çünkü "Ne bundan önce, ne de sonra Rab'bin bir insanın dileğini işittiği o günkü gibi bir gün olmamıştır. Çünkü Rab İsrail'den yana savaştı."[14] Bundan sonra Yeşu birçok zafer kazanıp Kenan topraklarının çoğunu eline geçirdi.

Ölümü[değiştir | kaynağı değiştir]

Kifl Hares'te Yeşu'nun mezarlığı, Nisan 2007

Rabinik edebiyatta sadık, mütevazi, müstahak ve bilge bir kişi olarak resmedilen Yeşu "kocamış, yaşı hayli ilerlemişti."[15] İhtiyarları bir araya toplayıp onlara yerel halkla birlik olmamalarını çünkü bunun halkı Tanrı'dan uzaklaştırabileceğini anlattı.[16][17] Kısa bir süre sonra 110 yaşında ibrani takvimine göre 26 Nisan'da öldü ve Efraim'in Gaaş Dağı'ndaki Timnath Serah'ta gömüldü.[18] Bu yerin bugün Kifl Hares olduğu düşünülür. Türkiye'de ise İstanbul'un Anadolu yakasındaki Yuşa Tepesi'nde gömüldüğüne ve Üsküdar'da Aziz Mahmud Hüdai, Sarıyer'de Telli Baba ve Beşiktaş'ta Yahya Efendi ile birlikte Boğaz'ın dört bekçisinden biri olduğuna inanılır.[kaynak belirtilmeli]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ Sayılar 13:16
  2. ^ Sayılar 13:1-16
  3. ^ Yeşu 24:29
  4. ^ A Hebrew and English Lexicon of the Old Testament Francis Brown, with S.R. Driver and C.A. Briggs, based on the lexicon of William Gesenius. Oxford: Clarendon Press. p. 221 & 446
  5. ^ Fausset's Bible Dictionary
  6. ^ Joshua, New Bible Dictionary, second edition. 1987. Douglas JD, Hillyer N, eds., Tyndale House Publishers, Inc., Wheaton, IL, USA ISBN 0-8423-4667-8
  7. ^ cf Numbers 13:16 LXX καὶ ὲπωνὸμασεν Μωυσῆς τὸν Αὐσῆ υἱὸν Ναυῆ Ἰησοῦν (and Moses named Hosea, son of Nun, Jesus)
  8. ^ The High Priest Jesus in Zechariah 3 LXX
  9. ^ Çıkış 32:17
  10. ^ Sayılar 13:16-17
  11. ^ Sayılar 14:23-24
  12. ^ Çıkış 17:8-16
  13. ^ Yeşu 1:1-9
  14. ^ Yeşu 10:14
  15. ^ Yeşu 23:1-2
  16. ^ Yeşu 23:7-8
  17. ^ Yeşu 23:12-13
  18. ^ Yeşu 24:29-30

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]

Yeşu
Önce gelen
Musa
İsrail hakimi Sonra gelen
Otniel