Ubuntu (işletim sistemi)

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara
Ubuntu logo.svg
Ubuntu masaüstü.png
Ubuntu masaüstü
Web sayfası: www.ubuntu.com
Şirket/Geliştirici: Canonical Ltd. / Ubuntu Vakfı
IS Ailesi: Unix tipi (Debian GNU/Linux)
Kaynak Modeli: Açık kaynak
İlk yayınlanma: 20 Ekim 2004[1]
Son kararlı sürüm: 14.04 Trusty Tahr / 17 Nisan 2014 [2]
Desteklediği dil(ler): Çokdilli (55'ten fazla)
Güncelleme Yöntemi: APT (arayüz mevcut)
Paket Yöneticisi: dpkg
Desteklenen Platformlar: IA-32, x86-64, lpia, SPARC, PowerPC, ARM, IA-64
Çekirdek türü: Monolitik (Linux)
Varsayılan kullanıcı arayüzü: GNOME üzerine Unity kabuğu
Lisans: Başta GPL ve diğer özgür yazılım lisansları

Ubuntu, Linux tabanlı özgür ve ücretsiz bir işletim sistemidir. Ubuntu projesi, Linux ve özgür yazılımın, bilgisayar kullanıcılarının günlük yaşamının bir parçası haline gelmesi amacıyla başlatılmış[3] olup ilk kararlı sürümü Ekim 2004'te yayınlanmıştır. Ubuntu günümüzde 20 milyonu [4] aşkın kullanıcısıyla dünyanın en yaygın masaüstü Linux dağıtımı konumundadır.[5]

Ubuntu, herkesin özgürce kullanabildiği; yayınlamakta, kopyalamakta ve kodlarını değiştirip geliştirebilmekte özgür olduğu yazılımlardan oluşur. Bunların çoğunluğu GNU Genel Kamu Lisansı ile güvence altına alınmış, özgür yazılım / açık kaynak yazılımlardır.

Ubuntu Güney Afrika'lı girişimci Mark Shuttleworth'e ait Canonical Ltd.'nin sponsorluğunda geliştirilmektedir. Canonical, Ubuntu'yu bireysel ve kurumsal tüm kullanıcılara tamamen ücretsiz olarak sunmakta, teknik destek almak isteyen kuruluşlara destek vererek gelir elde etmeyi amaçlamaktadır. Canonical Ubuntu'yu açık kaynak kodlu ve özgür yazılım olarak sunduğu için, dünya çapında bu işletim sistemini kullanan ve geliştiren gönüllü kullanıcıları sayesinde, tüm bir işletim sistemini tek başına geliştirmek zorunda kalmaz. Tüm Linux katkıcılarının yaptığı geliştirmeler, onu temel alan Ubuntu'yu da doğrudan geliştirir.

Ubuntu, Canonical Ltd. ve Mark Shuttleworth tarafından finanse edilmektedir. Mark Shuttleworth, 8 Temmuz 2005'te, Ubuntu'nun uzun vadede geleceğinin korunması ve gelişiminin sürdürülebilmesi için Ubuntu Vakfı'nı kurmuştur ve başlangıç fonu olarak 10 milyon dolarlık bir bağışında bulunmuştur.[6][7]

Ubuntu'nun altı ayda bir yeni sürümünü yayınlanmaktadır. Canonical, iki yılda bir yayınlanan LTS (Uzun Süreli Destek; Long Term Support) sürümlerine, hem masaüstü için hem de sunucu ortamlarında 5 yıl boyunca güncelleme desteği sunmaktadır. Ara sürümler için ise 9 ay boyunca güvenlik yamaları, geliştirmeleri ve yazılım güncelleştirmeleri desteği sunulmaktadır.[8]

Canonical; Ubuntu Desktop, Ubuntu Server, Ubuntu Touch ve Ubuntu TV türevlerini resmi olarak geliştirmekte ve kullanıcılarını desteklemektedir. Ayrıca Ubuntu-benzeri Kubuntu, Ubuntu GNOME, Edubuntu, Xubuntu, Lubuntu, UbuntuKylin, Ubuntu Studio ve Mythbuntu türevlerinin de gelişimine katkı sunmaktadır.[9][10][11]

Ubuntu sözcüğü, Zulu dilinde "insanlık" anlamına gelir, aynı zamanda "başkalarına karşı merhametli, şefkatli, iyiliksever" olmak gibi insani değerlerin temel alındığı bir dünya görüşüdür. Buradan hareketle Ubuntu, İnsanlık için Linux (Linux For Human Beings) sloganını kullanır.

Tarihçe[değiştir | kaynağı değiştir]

Ubuntu Projesi'nin kurucusu Mark Shuttleworth

Linux, sunucu pazarında 2004 yılına kadar zaten geniş bir yer edinmişti ancak özgür yazılım, bilgisayar kullanıcıları için günlük yaşamın bir parçası haline gelememişti. Bu nedenle Mark Shuttleworth Linux tabanlı Debian projesinde çalışan geliştiricilerden küçük bir grup oluşturarak kullanımı kolay Ubuntu Linux masaüstü sistemini oluşturmuştur.[3]

Debian Linux dağıtımı temel alınarak yola çıkılan ilk Ubuntu sürümü, 20 Kasım 2004 tarihinde yayımlanmıştır. O zamandan beri her 6 ayda bir yeni sürüm yayımlanmaktadır.

MEPIS, Xandros, Linspire, Progeny ve Libranet gibi diğer Debian tabanlı işletim sistemlerinin aksine Ubuntu, Debian'ın felsefesine sadık kalmış ve özgür bir yazılım olarak yoluna devam etmiştir.

Ubuntu logosu ilk sürümden beri değişmemiştir. Elde çizilmiş ve şimdi ubuntu-title adlı bir yazı tipi olan bu logo, Andy Fitzsimon tarafından yapılmıştır. Logoda işlenen tema, insanlar arasındaki eşitliğe ve kardeşliğe dikkat çekmektedir. Ubuntu logosu, el ele tutuşmuş insanları temsil eder. Ubuntu 10.04 Lucid Lynx sürümüyle birlikte logo güncellenerek yeniden tasarlanmıştır.

Ubuntu paketlerinin çoğunluğu Debian tasarısının kararsız bölümünden derlenir. Ubuntu ve tüm resmi türevleri .deb paketleri ve APT/Synaptic tabanlı paket yöneticisi kullanır.

Ubuntu tasarısı, paketlerle ilgili bazı konularda Debian ile ortak çalışmaktadır. Ubuntu'ya yüklenen paketler Debian'ın kararlılık seviyesi için bir deneme ortamı yaratmaktadır.

Öte yandan Ubuntu ve Debian çok sayıda kişi tarafından yeterince beraber çalışmamakla suçlanmaktadır; zira Ubuntu .deb'leri ve Debian .deb'leri birbiriyle uyumlu değildir. Her ne kadar çok sayıda Debian geliştiricisi aynı zamanda Ubuntu'nun gelişimine yardım ediyor olsa da Debian'ın kurucusu Ian Murdock Ubuntu'nun ayrı bir proje olduğunu ve Debian ile yeterince ortak noktaya sahip olmadığını belirtmiştir.

Ubuntu, 11.04 (Natty Narwhal) sürümüne kadar GNOME ara yüzünü kullanmış, bu sürümle birlikte GNOME masaüstü ortamına, Ubuntu'ya özgü Unity kabuğu eklenmiştir. Ancak istenirse Ubuntu'de GNOME kullanılabilmektedir.

Özellikler[değiştir | kaynağı değiştir]

Ubuntu, başta Linux işletim sistemi çekirdeği olmak üzere, çok sayıda yazılım paketinden oluşmaktadır. Büyük çoğunluğu bir özgür yazılım lisansı altında dağıtılan bu bileşenler içinde tek istisna, bazı özel donanım sürücüleridir.[12] Ubuntu'da kullanılan ana lisans, GNU Genel Kamu Lisansı (GNU GPL) ile birlikte GNU Kısıtlı Genel Kamu Lisansı (GNU LGPL)'dır. Bu özgür lisanslar, yazılımın kullanıcısına ve yazılımın kodlarını kullanmak isteyen kimselere kopyalama, dağıtma, üzerinde çalışma, değiştirme, geliştirme gibi çeşitli hak ve özgürlükler vermektedir.

Ubuntu ile birlikte LibreOffice ofis seti, Mozilla Firefox İnternet tarayıcı, Mozilla Thunderbird e-posta istemcisi gibi yaygın kullanılan özgür yazılım araçlarının yanı sıra müzik çalar, video oynatıcı, sohbet iletişim aracı, CD/DVD yazdırıcı, PDF görüntüleyici, çeşitli hafif oyunlar (örneğin, sudoku ve satranç gibi) gibi geniş bir yazılım yelpazesi, yüklü olarak gelmektedir. Ayrıca "Ubuntu Yazılım Merkezi" üzerinden Ubuntu paket depolarında yer alan binlerce yazılım kolayca indirilip kullanılabilir. Ubuntu paket depolarındaki yazılımlar, çoğunlukla ücretsizdir. Ancak ücretli uygulamalar ve e-dergi gibi çeşitli ürünler de bulunabilir.

Ubuntu, 11.04 sürümüne kadar GNOME ara yüzünü kullanmış, bu sürümle birlikte GNOME masaüstü ortamına, Ubuntu'ya özgü Unity kabuğu eklenmiştir.

Ubuntu aynı zamanda Çalışan-Sistem (DVD/USB) özelliklidir. Yani Ubuntu bilgisayara kurulmadan, bilgisayarınızdaki mevcut işletim sistemine ve belgelere zarar vermeden doğrudan DVD ya da USB bellek üzerinden çalıştırılarak denenebilir. Böylece kullanıcılar Ubuntu'yu kurmadan Ubuntu'nun genel işleyişi hakkında fikir sahibi olabilirler ve donanım uyumluluklarını kontrol edebilirler.

Ayrıca Ubuntu'nun sistem kurulum aracı olan Ubiquity yükleyicisi, kullanıcının Çalışan-Sistem ortamını terk etmeden Ubuntu kurulumuna başlatıp tamamlamasına da imkan vermektedir.

UNIX ve Linux tabanlı sistemlerde bu sistemlerin mimarisinden kaynaklanan nedenlerle virüslerin bilgisayarlar arasında yayılması oldukça güçtür. Ubuntu da Linux mimarisini kullanarak bu korunaklı ortamı kullanıcılara aynen sunmaktadır.

Sistem gereksinimleri[değiştir | kaynağı değiştir]

En son sürüm Ubuntu resmi olarak Intel x86 ve AMD64 mimarilerinde Masaüstü çeşidiyle; Intel x86, AMD64 ve SPARC mimarilerinde ise Sunucu çeşidiyle yayımlanır.

Gerekli minimum sistem gereksinimlerini karşılayamayan eski bilgisayarlar için, resmi olarak tanınan Ubuntu türevlerinden Xubuntu ya da Lubuntu kullanılabilir. Bu türevleri, hafif bir masaüstü ortamı ile geldiklerinden dolayı oldukça düşük sistem kaynağı tüketirler.

Ubuntu'nun masaüstü, sunucu ve diğer sürümlerinin güncel sistem gereksinimi bilgileri Ubuntu'nun web sitesindeki System Requirements sayfasından öğrenilebilir.

Kurulum[değiştir | kaynağı değiştir]

Ubuntu, temel masaüstü kullanıcılarını hedefleyen bir işletim sistemi olması itibarıyla kurulum kolaylığına ayrıca önem vermektedir. Kurulum sırasında ihtiyaç duyulacak olan sabit disk yapısı, saat gurubu, kullanıcı adı ve şifresi gibi gerekli bilgileri kuruluma başlamadan önce girmenizi ister ve kurulum başladıktan sonra bitene kadar sizi oyalamaz. Böylece isterseniz kurulumu bir an önce başlattıktan sonra diğer ilgilenilmesi gereken işlerinize geri dönebilirsiniz.

Aynı bilgisayarda Windows ve Ubuntu'nun bir arada kullanılması da mümkündür. Aynı bilgisayara Windows ve Ubuntu kurulması durumunda bilgisayarın açılış ekranında, kullanıcıya hangi işletim sistemini açmak istediğini soran bir menü eklenir. Böylece kullanıcılar bilgisayarı her yeniden başlattığında bu menü üzerinden dilediği işletim sistemini seçip kullanabilir. Bu şekilde çift işletim sistemi kullanıldığında iki sistem aynı anda çalışmadığı için bilgisayarın çalışma performansına herhangi bir olumsuz etkisi olmaz.

Ubuntu kalıp dosyası, bir DVD'ya yazdırılarak DVD üzerinden kurulabileceği gibi bir DVD sürücüsü olmayan bilgisayarlar için, kurulum kalıp dosyası bir USB belleğe yazdırılarak USB bellek üzerinden de kurulum gerçekleştirilebilir.

Ubuntu'nun ücretsiz olarak nasıl indirileceği, bir DVD ya da USB belleğe nasıl yazdırılacağı ve bilgisayara nasıl kurulacağı konuları, Ubuntu Türkiye Wiki sayfalarında detaylı olarak yer almaktadır.

Ubuntu'da yazılım kurma[değiştir | kaynağı değiştir]

Ubuntu Yazılım Merkezi üzerinden 40.000 dolayında paket kurulabilir ve kaldırılabilir.

Ubuntu'da yazılımlar Windows'tan farklı olarak, *.exe değil, *.deb uzantılı paketler/dosyalar halinde sunulur.

Ubuntu'da yazılım kurma işlemi şu adımlarla gerçekleştirilir: Ubuntu Yazılım Merkezi'nde arama kutucuğu kullanılarak ya da arayüzde bulunan kategoriler (Örn. eğitim, grafik, internet gibi) arasında gezinerek ihtiyaç duyulan bir program bulunup tıklanır, ardından Yükle düğmesine tıklanarak indirme ve yükleme işleme işlemi başlatılmış olur. Seçilen paket (yani aslında *.deb uzantılı bir dosya) internetteki sunuculardan indirilir ve otomatik olarak bilgisayara kurulur. Ubuntu Yazılım Merkezi'nde bir paket seçildiği zaman onun çalışması için gerekli tüm diğer paketler/bağımlılıklar kendiliğinden seçilmektedir.

Ticari lisanslı yazılımlar[değiştir | kaynağı değiştir]

Ubuntu, özgür olmayan ticari ve kapalı kaynaklı bazı yazılımları doğrudan bünyesinde barındırmamaktadır.[12] Bunların bir kısmı aşağıda sıralanmıştır:

  • Bölge ayarı yapılmış DVD'leri çözebilen yazılımlar. Her ne kadar özgür libdvdcss kütüphanesi bu işlevi yerine getirebiliyorsa da kimi ülkelerde yasadışı sayıldığı için Ubuntu'yla hazır olarak gelmemektedir.
  • WMV ve MP3 gibi bazı ticari ses biçimlerinin çözücüleri.
  • Adobe Flash gibi çeşitli ticari tarayıcı eklentileri.
  • WinRAR vb. yazılımların sıkıştırdığı "rar" uzantılı dosyaları açmak için gerekli unrar paketi.
  • Microsoft TrueType yazıtipleri.

Lisans kısıtlamaları nedeniyle Ubuntu ile birlikte gelmeyen bu yazılımlar ve daha fazlası, Ubuntu Yazılım Merkezi üzerinden ubuntu-restricted-extras paketinin yüklenmesiyle kolayca edinilebilir.

Paket sınıflandırılması[değiştir | kaynağı değiştir]

Özgür yazılım Sahipli yazılım
Desteklenen Main (ana depo) Restricted
Desteklenmeyen Universe (evrensel) Multiverse

Ubuntu yazılım depoları, dört sınıfa ayrılmaktadır.

Main: Canonical tarafından destekli özgür yazılımları barındıran depodur. Ana depo niteliğindedir.

Universe: Ubuntu topluluğu tarafından bakılan özgür yazılımları barındıran depodur.

Restricted: Bazı donanımlar için gerekli kapalı kaynak sürücüleri barındıran paketler bu depoda yer almaktadır.

Multiverse: Telif haklarıyla veya yasal sorunlar nedeniyle kısıtlanmış olan yazılımlar bu depoda yer almaktadır.

Tüm bu depolar Ubuntu'nun resmi yazılım depoları olmakla birlikte "Main ve Restricted" depolarındaki yazılımlar Ubuntu tarafından desteklenirken "Universe ve Multiverse" depolarındaki yazılımlar Ubuntu tarafından desteklenmemektedir. Bir yazılımın "desteklenmiyor" olması o yazılımın "önerilmediği" anlamına gelmez. Bir yazılımın Ubuntu tarafından desteklenmiyor olması o yazılımın güncelleştirmelerinin resmi olarak Ubuntu tarafından, ancak Ubuntu toplulukları tarafından sunulabileceği ile ilgilidir.

Sürümler[değiştir | kaynağı değiştir]

Ubuntu'nun altı ayda bir yeni sürümünü yayınlanmaktadır, ayrıca Canonical, iki yılda bir yayınlanan ve LTS (Uzun Süreli Destek; Long Term Support) sürümlere, hem masaüstü için hem de sunucu ortamlarında 5 yıl boyunca güncelleme desteği sunmaktadır. Altı ayda bir yayınlanan ara sürümler için ise 9 ay boyunca güvenlik yamaları, geliştirmeleri ve yazılım güncelleştirmeleri desteği sunulmaktadır.[8]

Ubuntu'nun sürüm numaraları, çıktığı yıl ve ayı işaret eder. Örnek olarak Ubuntu 4.10, 2004 yılının 10'uncu ayında sunulmuştu.

Sürümün kod adları belirlenirken birinci sözcük sıfat, ikinci sözcük de bir hayvan adı olarak belirlenmektedir. Ayrıca sıfat ve isim aynı harfle başlamaktadır. Birkaç örnek: Hoary Hedgehog (Saygıdeğer Kirpi), Breezy Badger (Umursamaz Porsuk), Hardy Heron (Cüretkar Balıkçıl), Natty Narwhal (Zarif Denizgergedanı)

Sürüm no Kod adı Sürüm tarihi Son destek
tarihi
Özellikler ve bazı değişiklikler
4.10 Warthy Warthog

(Siğilli Domuz)

20 Ekim 2004 [1] 30 Nisan 2006 [13]
5.04 Hoary Hedgehog

(Saygıdeğer Kirpi)

8 Nisan 2005 [16] 31 Ekim 2006 [17]
  • Güncelleme Yöneticisi ve Güncelleme Uyarıcısı
  • Dizüstü bilgisayarlar için uyku ve bekleme modu desteği
  • İşlemciler için dinamik frekans ölçümü
  • Ubuntu donanım veritabanı
  • Kickstart kurulum desteği
  • USB'den kurulum desteği
  • UTF-8 öntanımlı
  • APT kimlik doğrulama[18][19]
5.10 Breezy Badger

(Umursamaz Porsuk)

13 Ekim 2005 [20][21] 13 Nisan 2007[22]
  • Grafiksel açılış ekranına geçildi (Usplash)
  • Basit "Ekle/Kaldır..." uygulama yükleme aracı
  • Serpentine CD yazma uygulaması
  • Akıllı bölüm yönetimi desteği
  • Hewlett-Packard yazıcı desteği
  • OEM yükleme desteği
  • Launchpad entegrasyonu [14][21]
6.06 LTS Dapper Drake

(Zarif Suna)

1 Haziran 2006 [23][24] Temmuz 2009 (masaüstü)
  • İlk LTS (Uzun Süreli Destek; Long Term Support) sürümü
  • Kurulum CD'si ile Çalışan CD sürümü tek bir CD'de birleştirildi
  • Ubiquity sayesinde Çalışan CD ortamı terkedilmeden kurulum yapabilme
  • Usplash kapanışlarda aktif hale getirildi
  • Kablosuz ve kablolu ağlar arasında kolay geçiş için Ağ Yöneticisi
  • Clearlooks temeline dayanan ve kahverengi yerine turuncu renkler içeren Tango tabanlı 'Humanlooks' teması
  • LAMP yükleme seçeneği
  • USB disklere yüklenebilme [14][24]
Temmuz 2011
(sunucu)
6.10 Edgy Eft

(Huysuz Semender)

26 Ekim 2006 [25][26] 25 Nisan 2008
  • Ubuntu 'Human' teması büyük ölçüde yenilendi
  • Upstart özelliği eklendi
  • Otomatik hata raporlama
  • Tomboy not alma uygulaması
  • F-spot resim yöneticisi[26]
7.04 Feisty Fawn

(Atılgan Karaca)

19 Nisan 2007 [27] Ekim 2008
  • Windows kullanıcılarının Ubuntu'ya geçişi için Göç Sihirbazı
  • Kernel tabanlı sanal makine desteği
  • Kapalı-kaynak çoklu ortam çözücüleri ve sürücüler için kolay kurulum
  • Compiz efektleri desteklenmeye başladı
  • Wi-Fi korunaklı(WPA) erişim desteği eklendi
  • PowerPC desteği kaldırıldı
  • Sudoku ve satranç oyunları eklendi
  • Baobab disk kullanım yöneticisi
  • GNOME Kontrol Merkezi[19]
7.10 Gutsy Gibbon

(Yürekli Jibon)

18 Ekim 2007 [28][29] Nisan 2009
  • NTFS desteği eklendi (okuma ve yazma)[14]
  • Compiz efektleri öntanımlı yüklü geliyor [30]
  • AppArmor güvenlik altyapısı[31]
  • Hızlı masaüstü arama[32]
  • Çabuk kullanıcı değişimi[32]
  • Mozilla Firefox eklentileri için geliştirilmiş destek Ubufox[33]
  • X.org için grafiksel yapılandırma aracı
  • PDF çıktısı da almayı sağlayan yeni bir yazıcı yönetimi aracı[33]
8.04 LTS Hardy Heron

(Cüretkar Balıkçıl)

24 Nisan 2008 [34] Nisan 2011
(masaüstü)
  • İkinci LTS (Uzun Süreli Destek; Long Term Support) sürümü[35][36]
  • Yenilenmiş tema ve görünüm, daha yüksek Tango uyumluluğu[37]
  • Tracker entegrasyonu[38]
  • Brasero CD/DVD yazma uygulaması
  • Transmission BitTorrent istemcisi ve Vinagre VNC istemcisi[39]
  • PulseAudio öntanımlı ses denetleyicisi[40]
Nisan 2013
(sunucu)
8.10 Intrepid Ibex

(Yılmaz Dağ Keçisi)

30 Ekim 2008 Nisan 2010
  • Çalışan USB oluşturma aracı eklendi
  • Dinamik Çekirdek Modülü desteği
  • Masaüstü teması yenilendi
  • Mobil İnternet bağlantısı kurma sihirbazı[14]
9.04 Jaunty Jackalope

(Neşeli Antilop Tavşanı)

23 Nisan 2009 Ekim 2010
  • X.Org server 1.6
  • Ext4 dosya sistemi desteği
  • Bulut depolama için Eucalyptus
  • Wacom Tablet desteği
9.10 Karmic Koala

(Karma Keseli Ayı)

29 Ekim 2009 Nisan 2011
  • Varsayılan olarak Ext4 dosya sistemine geçildi
  • Program ekleyip kaldırmak için Ubuntu Yazılım Merkezi
  • Ubuntu One bulut depolama hizmeti öntanımlı geliyor
  • GRUB 2 destekleniyor
  • Açılış süresini kısaltan Ubuntu'ya özgü Upstart yazılımı
  • Pidgin yerine Empathy sohbet ve iletişim aracı
  • Netbook bilgisayarlar için "Netbook Edition" sürümü
  • Sunucu sürümünde Ubuntu Enterprise Cloud (UEC)
  • Sunucu sürümü Amazon EC2'de yer alıyor
10.04 LTS Lucid Lynx

(Berrak Vaşak)

29 Nisan 2010 Nisan 2013
(masaüstü)
  • Üçüncü LTS (Uzun Süreli Destek; Long Term Support) sürümü
  • Pencere kontrol düğmeleri sola alındı
  • Usplash yerine Plymouth açılış ekranı
  • Gimp artık ön tanımlı yüklü gelmiyor
  • Pitivi video düzenleme uygulaması ön tanımlı geliyor
  • Sosyal ağları takip etmek için "Me Menu" ve Gwibber eklendi
  • Xsane yerine sade bir tarama yazılımına geçildi
Nisan 2015
(sunucu)
10.10 Maverick Meerkat[41]

(Asi Mirket)

10 Ekim 2010 Nisan 2012
  • Netbook sürümü bünyesinde Unity arayüzü sunulmaya başlandı
  • Varsayılan yazıtipleri Ubuntu Font ailesi olarak değiştirildi
  • Ubuntu Yazılım Merkezi geliştirildi
  • F-Spot yerine Shotwell fotoğraf yönetim aracı
  • Arkaplan duvar kağıtları Ubuntu topluluğu tarafından en beğenilen duvar kağıtları arasından seçildi
11.04 Natty Narwhal[42]

(Süslü Deniz Gergedanı)

28 Nisan 2011 Ekim 2012
  • Masaüstünde ön tanımlı olarak Unity arayüzüne geçildi
  • Netbook Edition sürümüne son verilerek özellikleri masaüstü sürümü ile birleştirildi
  • OpenOffice.org yerine LibreOffice ofis seti
  • Rhythmbox yerine Banshee müzik çalar uygulaması
  • OpenStack bulut bilişim altyapısı
11.10 Oneiric Ocelot[43]

(Cüce Leopar)

13 Ekim 2011 Nisan 2013
  • Ubuntu Yazılım Merkezi geliştirildi
  • 32-bit'lik paketlerin 64-bit'lik sistemlerde kullanılmasını sağlayan Çoklu mimari (Multiarch) desteği
  • Unity'de bazı geliştirmeler yapıldı
  • Evolution yerine Mozilla Thunderbird e-posta istemcisi
  • LightDM kullanıcı giriş ekranı yöneticisi
  • Deja Dup yedekleme aracı
  • Alt + Sekme geçişleri geliştiridi
12.04 LTS Precise Pangolin[44]

(Hassas Pangolin)

26 Nisan 2012 [45] Nisan 2017
  • LTS masaüstü sürümlerin desteklenme süresi 3 yıldan 5 yıla çıkarıldı
  • Unity'ye yeni özellikler eklendi, panel seçenekleri arttırıldı, HUD (akıllı arama) özelliği eklendi
  • Sistem Ayarlarına "Gizlilik" seçeneği eklendi
  • Banshee yerine tekrar Rhythmbox'a dönüldü
  • Performans iyileştirmeleri yapıldı, Ubuntu Yazılım Merkezi hafifledi
  • Çoklu monitör desteği geliştiridi
12.10 Quantal Quetzal[46]

(Tutarlı Kuetzal)

18 Ekim 2012 [45] Nisan 2014
  • Unity 2B kaldırıldı. 3B destekli olmayan donanımlarda Unity 3B hızlandırılmış masaüstünün çalışır hale getirilmesi sağlandı.
  • Ubuntu kalıp dosyası CD boyutuna sığmadığı için DVD olarak yayınlanmaya başlandı
  • OpenGL performans iyileştirmeleri
  • Web uygulamaları bütünleştirmesi
  • Unity seçke önizlemesi
  • Python 3
13.04 Raring Ringtail[47]

(Can Atan Halkalı Kuyruk)

25 Nisan 2013 [45] Ocak 2014 [48]
  • LTS olmayan sürümlerin desteklenme süresi 18 aydan 9 aya indirildi
  • Wubi’nin desteklenmesine son verildi
  • Unity 7
  • Seçke düğmesi, Ubuntu Yazılım Merkezi simgesi ve diğer birkaç simge değiştirildi
  • Yeni çıkış ekranı penceresi
  • LibreOffice 4.0
  • Nautilus 3.6.3
  • CUPS 1.6.2
13.10 Saucy Salamander
(Şımarık Semender)
17 Ekim 2013[2] Haziran 2014
  • Yeni "Smart Scopes" özelliği sayesinde; seçke menüsü üzerinden internette arama yapılabiliyor
  • Sistem çekmecesine klavye dili değiştirme düğmesi eklendi
  • 64bit sürümü, tavsiye edilen sürüm haline geldi
  • Ubuntu for phones 1.0 [14][49]
14.04 LTS Trusty Tahr
(Güvenilir Keçi)
17 Nisan 2014 [50] Nisan 2019
  • Beş yıl destekli LTS (Uzun Süreli Destek) sürüm
  • Ubuntu One kaldırıldı
  • Yüksek piksel yoğunluklu ekranlar için HiDPI desteği
  • Evrensel menüyü kapatabilme (pencere menü çubuklarını aktif hale getirebilme)
  • Canlı pencere boyutlandırma
14.10 Utopic Unicorn
(Ütopik At)
16 Ekim 2014 [51] Temmuz 2015
Gelecek sürüm
Renkler ve anlamları: Eski sürüm; desteklenmiyor Eski sürüm; hâlâ destekleniyor Güncel sürüm Gelecek sürüm

Ekran görüntüleri[değiştir | kaynağı değiştir]

Türevleri[değiştir | kaynağı değiştir]

Resmi olarak geliştirilen türevleri[değiştir | kaynağı değiştir]

Aşağıdaki Ubuntu türevleri Canonical Ltd. tarafından resmi olarak geliştirilmekte ve kullanıcılarına destek sunmaktadır.[9][10][11]

  • Ubuntu Desktop, masaüstü bilgisayarlar, dizüstü bilgisayarlar ve netbook bilgisayarlar kullanıcıları için tasarlanmıştır. "Ubuntu" denilince genellikle Ubuntu'nun standart sürümü olan "Ubuntu Desktop" kastedilir. Ubuntu Desktop, öntanımlı olarak Unity kullanıcı arayüzü ile gelir.
  • Ubuntu Server, sunucu bilgisayarlar için özelleştirilmiş türevidir. Diğer Ubuntu türevlerinde olduğu gibi ücretsiz olarak dağıtılmaktadır. Kullanıcıları, isterlerse belli bir ücret ödeyerek resmi danışmanlık ve teknik destek hizmetleri alabilirler.
  • Ubuntu Touch, akıllı telefonlar ve tabletler için tasarlanmış türevidir. Akıllı telefolara yönelik olan sürümü Ubuntu for phones, tabletlere yönelik sürümü ise Ubuntu for tablets ismi ile tanımlanır. İlk olarak 2 Ocak 2013'de Mark Shuttleworth tarafından duyurulmuş olup geliştirilme aşamasındadır.
  • Ubuntu TV, akıllı televizyonlar için tasarlanmış türevidir. Canonical tarafından 2012 Tüketici Elektroniği Fuarı'nda tanıtılarak sunulmuştur. Ubuntu TV ayrıca Android, iOS ve Ubuntu çalıştıran mobil cihazlar için popüler İnternet hizmetlerine erişim ve içerik akışı sağlamaktadır.

Resmi olarak tanınan türevleri[değiştir | kaynağı değiştir]

Ubuntu'nun geliştiricisi Canonical Ltd. aşağıda listelenen sürümleri ticari olarak desteklememekle birlikte bu türevleri tanıyarak gelişimine katkıda bulunmaktadır.[9][10][11] Bu türevleri kullanan kullanıcılar, ilgili topluluklardan destek alabilir.

  • Edubuntu, eğitim amaçlı olarak okul ortamına ve ev kullanıcılarına yönelik olarak geliştirilen türevidir.
  • Kubuntu, Ubuntu'nun KDE masaüstü ortamını kullanan türevidir.
  • Ubuntu GNOME, Ubuntu'nun öntanımlı gelen Unity masaüstü ortamı yerine GNOME masaüstü ortamını kullanan türevidir.[52]
  • Xubuntu, Ubuntu'nun öntanımlı gelen Unity masaüstü ortamı yerine Xfce masaüstü ortamı kullanan türevidir. Xfce masaüstü ortamı, kullanıcılara daha sade ve daha az sistem kaynağı tüketen bir ortam sunmaktadır.
  • Lubuntu, Ubuntu'nun LXDE masaüstü ortamını kullanan türevidir. Düşük sistem kaynağı tüketen, hafif bir masaüstü ortamı ile geldiğinden dolayı düşük sistem özelliklerine sahip eski bilgisayarlarda tercih edilebilir.
  • UbuntuKylin, Çin'e yönelik olarak geliştirilen türevidir. Canonical ile Çin Halk Cumhuriyeti Sanayi Bakanlığı arasında 2013 yılında yapılan anlaşma ile hayata geçmiştir.[53][54]
  • Ubuntu Studio, profesyonel video ve ses düzenleme işlerine yönelik olarak hazırlanan, yüksek çokluortam desteği sunan türevidir. İçinde gelişmiş grafik düzenleme yazılımları da barındırmaktadır. İçeridği bu yazılımların tümü birer özgür yazılımdır.
  • Mythbuntu, MythTV yayınlarını Ubuntu ile birleştirmeyi amaçlayan türevidir. Xfce masaüstü ortamını kullanır.

Kullanım oranı[değiştir | kaynağı değiştir]

Ubuntu resmi web sitesinde Ubuntu'nun 20 milyonu aşkın kullanıcıya sahip olduğu yazmaktadır.[4]

Alttaki kaynaklarda, Ubuntu'nun dünya çapında en yaygın kullanılan Linux dağıtımı olduğunu doğrulayan bazı istatistikler bulabilirsiniz:

Ayrıca bakınız[değiştir | kaynağı değiştir]

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ a b c "Ubuntu 4.10 announcement". Ubuntu E-posta listeleri. https://lists.ubuntu.com/archives/ubuntu-announce/2004-October/000003.html. 
  2. ^ a b "Ubuntu 14.04 Release Schedule". wikiubuntu.com. https://wiki.ubuntu.com/TrustyTahr/ReleaseSchedule. 
  3. ^ a b "About Ubuntu". Canonical. http://www.ubuntu.com/about/about-ubuntu/. 
  4. ^ a b "Canonical partners". Canonical. http://www.canonical.com/partners. 
  5. ^ "İşletim sistemleri pazar payı verileri". Clicky.com. http://clicky.com/marketshare/global/operating-systems/linux/. 
  6. ^ "Announcing Launch of ($10m) Ubuntu Foundation". Ubuntu E-posta listeleri. https://lists.ubuntu.com/archives/ubuntu-announce/2005-July/000025.html. 
  7. ^ "Ubuntu Foundation Announced". Canocical. http://www.ubuntu.com/news/UbuntuFoundation. 
  8. ^ a b "Ubuntu 13.04 Release Notes". Ubuntu Wiki. https://wiki.ubuntu.com/RaringRingtail/ReleaseNotes#Support_lifespan_reduced. 
  9. ^ a b c "http://releases.ubuntu.com". Canonical. http://releases.ubuntu.com/. 
  10. ^ a b c "DerivativeTeam". Ubuntu Wiki. https://wiki.ubuntu.com/DerivativeTeam/Derivatives. 
  11. ^ a b c "Ubuntu derivatives". Canonical. http://www.ubuntu.com/project/about-ubuntu/derivatives. 
  12. ^ a b "Ubuntu lisansı". Canonical. http://www.ubuntu.com/about/about-ubuntu/licensing. 
  13. ^ "Ubuntu 4.10 reaches end of life on 30 April 2006". 2006-03-28. https://lists.ubuntu.com/archives/ubuntu-announce/2006-March/000061.html. Erişim tarihi: 2007-09-25. 
  14. ^ a b c d e f "The History of Ubuntu (First 9 years)". OMG! Ubuntu!. http://www.omgubuntu.co.uk/2013/10/happy-birthday-ubuntu-worlds-popular-linux-distro-turns-9-years-old. Erişim tarihi: 2013-10-20. 
  15. ^ "ShipIt hizmeti kapatıldı". Canonical. http://www.ubuntu.com/shipit. Erişim tarihi: 2012-11-21. 
  16. ^ "5.04 Release Notes". 8 Nisan 2005. 30 Nisan 2008 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://web.archive.org/web/20080430232054/http://www.ubuntu.com/getubuntu/releasenotes/504. Erişim tarihi: 19 Ağustos 2008. 
  17. ^ "Ubuntu 5.04 reaches end-of-life on 31 October 2006". 2006-10-23. https://lists.ubuntu.com/archives/ubuntu-security-announce/2006-October/000418.html. Erişim tarihi: 2007-09-25. 
  18. ^ "Ubuntu 5.04 Released". Canonical. http://www.ubuntu.com/news/504Released. 
  19. ^ a b "The road to Jaunty: a look back at Ubuntu's history". Tux Radar. 23 Nisan 2009. http://www.tuxradar.com/content/road-jaunty-look-back-ubuntus-history. 
  20. ^ "Ubuntu 5.10 announcement". https://lists.ubuntu.com/archives/ubuntu-announce/2005-October/000038.html. Erişim tarihi: 2006-10-11. 
  21. ^ a b "Ubuntu 5.10 release notes". http://www.ubuntu.com/download/releasenotes/510. Erişim tarihi: 2006-12-21. 
  22. ^ "Ubuntu 5.10 reaches end-of-life on April 13th 2007". 2007-03-14. https://lists.ubuntu.com/archives/ubuntu-security-announce/2007-March/000504.html. Erişim tarihi: 2007-09-25. 
  23. ^ "Ubuntu 6.06 LTS announcement". http://www.ubuntu.com/news/606released. Erişim tarihi: 2006-12-21. 
  24. ^ a b "Ubuntu 6.06 LTS release notes". http://www.ubuntu.com/download/releasenotes/606. Erişim tarihi: 2006-12-21. 
  25. ^ "Ubuntu 6.10 announcement". http://www.ubuntu.com/news/610released. Erişim tarihi: 2006-10-26. 
  26. ^ a b "Ubuntu 6.10 sürüm notları". http://www.ubuntu.com/download/releasenotes/610. Erişim tarihi: 2006-12-21. 
  27. ^ "Ubuntu 7.04 announcement". https://wiki.ubuntu.com/FeistyFawn. Erişim tarihi: 2007-02-06. 
  28. ^ "GutsyReleaseSchedule". Ubuntu Wiki. https://wiki.ubuntu.com/GutsyReleaseSchedule. Erişim tarihi: 2007-04-12. 
  29. ^ "Introducing the Gutsy Gibbon". https://lists.ubuntu.com/archives/ubuntu-devel-announce/2007-April/000276.html. Erişim tarihi: 2007-05-06. 
  30. ^ http://www.ubuntu.com/testing/tribe2
  31. ^ http://www.ubuntu.com/testing/tribe3
  32. ^ a b http://www.ubuntu.com/testing/tribe4
  33. ^ a b http://www.ubuntu.com/testing/tribe5
  34. ^ "HardyReleaseSchedule". https://wiki.ubuntu.com/HardyReleaseSchedule. Erişim tarihi: 2007-09-25. 
  35. ^ "Ubuntu Weekly Newsletter: Issue 36". Ubuntu Wiki. https://wiki.ubuntu.com/UbuntuWeeklyNewsletter/Issue36#head-1999d566299f6428162eb2f60acf5d12ad93f5d9. 
  36. ^ "Ubuntu's new Linux sports debugging tool". news.com. http://news.com.com/2100-7344_3-6175365.html?part=rss&tag=2547-1_3-0-5&subj=news. 
  37. ^ "Hardy Heron Artwork". Ubuntu Wiki. https://wiki.ubuntu.com/Artwork/Incoming/Hardy. Erişim tarihi: 2007-10-19. 
  38. ^ "Ubuntu developer summit Boston". http://arstechnica.com/news.ars/post/20071101-ubuntu-developer-summit-lays-out-vision-for-strong-hardy-heron-release.html. 
  39. ^ "Accepted: ubuntu-meta 1.87 (source)". https://lists.ubuntu.com/archives/hardy-changes/2008-January/004677.html. Erişim tarihi: 2008-01-21. 
  40. ^ "Blueprint: "Fix the Linux audio mess once and for all"". http://blueprints.launchpad.net/ubuntu/+spec/cleanup-audio-jumble. Erişim tarihi: 2008-02-01. 
  41. ^ http://www.markshuttleworth.com/archives/336
  42. ^ http://www.markshuttleworth.com/archives/478
  43. ^ http://www.markshuttleworth.com/archives/646
  44. ^ http://www.markshuttleworth.com/archives/784
  45. ^ a b c "Ubuntu sürüm notları". Canonical. http://www.ubuntu.com/getubuntu/releasenotes. 
  46. ^ http://www.markshuttleworth.com/archives/1121
  47. ^ http://www.markshuttleworth.com/archives/1195
  48. ^ "Ubuntu To Halve Support Window for ‘Regular’ Releases". OMG! Ubuntu!. http://www.omgubuntu.co.uk/2013/03/ubuntu-to-halve-support-window-for-regular-releases. 
  49. ^ "Ubuntu 13.10 Release Notes". Ubuntu Wiki. https://wiki.ubuntu.com/SaucySalamander/ReleaseNotes. 
  50. ^ "Ubuntu 14.04 LTS Release Schedule Revealed". http://www.omgubuntu.co.uk/2013/08/ubuntu-14-04-lts-release-schedule. 
  51. ^ "Ubuntu 14.10 Release Schedule". http://www.omgubuntu.co.uk/2014/04/ubuntu-14-10-release-date?utm_source=feedburner&utm_medium=feed&utm_campaign=Feed%3A+d0od+%28OMG!+Ubuntu!%29. 
  52. ^ "Ubuntu Gnome Remix". OMG! Ubuntu!. http://www.omgubuntu.co.uk/2013/03/its-official-ubuntu-gnome-remix-joins-the-ubuntu-family. 
  53. ^ "Ubuntu to become the offical OS of China". OMG! Ubuntu!. http://www.omgubuntu.co.uk/2013/03/ubuntu-to-become-the-official-os-of-china. 
  54. ^ "Chinese government builds national OS around Ubuntu". 22 Mart 2013. http://www.zdnet.com/chinese-government-builds-national-os-around-ubuntu-7000012994/.