Mozilla Firefox

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara
Mozilla Firefox
Mozilla Firefox IconMozilla Firefox wordmark
Windows üzerinde Firefox
Firefox 29.0 on Windows 8.png
Geliştiren(ler) Mozilla
Güncel sürüm 33.1.1 [1]
(14 Kasım 2014)
Önizleme sürümü 33 Beta 9[1]
(3 Ekim 2014)
İşletim sistemi Windows, OS X, Linux, Android
Programlama dili C/C++, JavaScript[2]
CSS,[3]XUL, XBL
Yazılım türü Web tarayıcı
Lisans MPL, GPL, LGPL
Resmî sitesi mozilla.org/tr/firefox/fx/

Mozilla Firefox ya da kısaca Firefox, Mozilla Vakfı tarafından geliştirilen özgür bir ağ tarayıcısıdır, eski Mozilla Suite'in yeniden tasarlanmasıyla, Netscape - Gecko tabanlı olarak, XUL kullanıcı arayüz dili ile hazırlanmıştır. Günümüzde İnternet kullanıcılarının yaklaşık olarak %20'si Firefox kullanmaktadır.[4] Özellikle Endonezya, Almanya ve Polonya'da büyük başarı elde etmiş olup bu ülkelerde kullanım oranları sırasıyla %57,[5]  %45,[6] ve %44[7] düzeyindedir.

Firefox'un 31. sürümü PC Mag tarafından yapılan değerlendirmeyi Internet Explorer, Google Chrome ve Apple Safari'yi geride bırakarak 1. sırada tamamlamıştır.[8]

Mozilla Firefox, Windows, Linux, Mac OS X, Android gibi yaygın işletim sistemlerini destekler.

Tarihçesi[değiştir | kaynağı değiştir]

Firefox projesi: bünyesinde tarayıcı, e-posta istemcisi ve HTML düzenleyici, IRC sohbet eklentisisi özelliklerine sahip olan Mozilla Suite'in deneysel bir kolu olarak geliştirilmeye başlanmıştır. Netscape’in ticari kaygılarla sponsorluk anlaşmaları yapması nedeniyle yeni bir tarayıcı projesinin başlatılmasına ihtiyaç duyulmuştur.[9] 3 Nisan 2003'te Mozilla'da, projenin odak noktasının Mozilla Suite'ten Firefox ve Thunderbird'e kaydırılması kararı alınmıştır.[10]

Firefox'un Eylül 2002'de yayınlanan 0.1 nolu ilk resmi sürümünde adı Phoenix'dir.[11] Ancak BIOS üreticisi “Phoenix Technologies” ile yaşanan sorunlar nedeniyle Mayıs 2003'te yayınlanan 0.6 nolu sürümünde adı Firebird olarak değiştirilmiştir.[12] Ancak bu seferde, daha önceleri yayınlanmış olan Firebird isimli veritabanı yazılımı nedeniyle ismin tekrar değiştirilmesine karar verilmiştir. Tarayıcının Şubat 2004'te yayınlanan 0.8 nolu sürümünden itibaren “Mozilla Firefox” (ya da kısaca "Firefox") adı kullanılmaya başlanmıştır.[13][14][15]

İlk sürümler ve çıkış tarihleri
Phoenix 0.1.png
Phoenix 0.1 sürümünden bir görüntü
Tarayıcı adı Sürüm Kod adı Yayınlanma

tarihi

Phoenix 0.1 Pescadero 2002-09-23
Firebird 0.6 Glendale 2003-05-17
Firefox 0.8 Royal Oak 2004-02-09
1.0 Phoenix 2004-11-09

Özellikleri[değiştir | kaynağı değiştir]

Firefox'un özellikleri hakkında detaylı bilgi almak için web sitesindeki özellikler sayfasını inceleyebilirsiniz.

  • Zengin eklenti desteği. İhtiyaçlarınıza yönelik çeşitli eklentiler yükleyerek Firefox'a ilave özellikler katabilirsiniz.
  • Persona temaları ve diğer temalar ile görünümünü değiştirebilme.
  • Yer imleri, kurulu eklentiler ve parolalar için senkronizasyon desteği (masaüstü ve mobil dahil)
  • Yer imlerini etiketlenebilir. Konum çubuğu üzerinde yer imlerinde arama yapılabilir.
  • Özelleştirilebilir arayüz: Firefox üzerindeki düğmeler, alanlar ve çubukların yerleri değiştirilebilir, çıkarılabilir, yeni düğmeler eklenebilir.
  • Gizli tarama: Bu özellik açıldığında gezintiler ile ilgili hiçbir kayıt tutulmaz.
  • Dahili PDF okuyucusu. Firefox bünyesinde geliştirilen PDF okuyucusu sayesinde Adobe Reader vb. bir ek uygulama gerekmeksizin tarayıcı penceresi üzerinden PDF dosyaları okunabilir.[16]
  • Oturum kurtarma: Firefox beklenmeyen bir şekilde kapanırsa o sırada açık olan sekmelerinizin yanı sıra girmiş olduğunuz metinler ve süren indirmeler geri getirilir.
  • Çökme koruması; Flash, QuickTime veya Microsoft Silverlight gibi yan uygulamalarından biri çöktüğünde Firefox'un geri kalan kısımları etkilenmez.
  • İndirme yöneticisi; indirme işlemine ara verebilme, sıfırdan başlatabilme
  • Dahili yazım denetimi (Henüz Türkçe desteği yok)
  • RSS beslemesi okuyucu
  • Eski yan uygulama tespiti: Flash, Java, Adobe Acrobat gibi yan uygulamaların güncel olup olmadıkları denetlenebilir.
  • Web gelişticileri için web konsolu, inceleme, hata ayıklama, karalama defteri, stil editörü gibi araçlar.

Kullanımı[değiştir | kaynağı değiştir]

Android'de Firefox 14
  • Firefox'un kullanımı, kisişelleştirilmesi ve püf noktaları ile ilgili olarak Mozilla'nın resmi destek sayfası üzerinden geniş bilgi edinilebilir.
  • Mozilla Firefox, farklı amaçlara yönelik binlerce eklenti desteğine sahiptir. Bu eklentilere https://addons.mozilla.org adresinden ulaşabilir.
  • Bir sayfayı yenilemek için diğer tarayıcılarda olduğu gibi F5 tuşunu kullanabilir ancak bu, Firefox önbelleğini tamamen yenilemez. Sayfayı önbellekle (cache) beraber yenilmek için Ctrl + F5 kullanılmalıdır.
  • Firefox'da adres çubuğundan girilerek ulaşılabilen gizli bazı sayfalar bulunmaktadır:[17]
about: — Firefox hakkında bilgi
about:buildconfig — Kullanılan araçlar ve parametreler
about:cache — Hafıza ve disk belleği hakkında bilgi
about:cache?device=memory — Hafıza belleği bilgileri
about:cache?device=disk — Disk belleği bilgileri
about:config — Gelişmiş kullanıcı ayarları (prefs.js) için grafik arayüz
about:credits — Mozilla Projesi'ne katkıda bulunanların listesi
about:license — Lisans sözleşmesi
about:plugins — Kurulmuş yan uygulamalar ve bunlar hakkında bilgiler
about:mozilla — Mozilla Kitabından özlü sözler
about:robots — Robotlar hakkında ayrıntılı bilgiler

Kazandığı ödüller ve başarılar[değiştir | kaynağı değiştir]

2004
  • Forbes.com Firefox'u en iyi tarayıcı ilân etti.[18]
2005
  • PC World Product of the Year ve 100 Best Products of 2005 [19]
  • CNET Editörün seçimi[20]
  • UK Usability Professionals' Association Best Software Award[21]
  • PC Magazine Editörün seçimi ödülü.[22]
2006
  • CNET Editörün seçimi[23]
  • PC World's 100 Best Products of 2006[24]
2007
  • Webware Webware 100 winner[25]
  • PC World 100 Best Products of 2007[26]
2008
  • CNET, Safari, Chrome, Firefox, ve Internet Explorer'ı karşılaştırdı; performans, güvenlik ve özellikleri ile Firefox en iyi tarayıcı seçildi.[27]
  • PC Magazine Editörün seçimi[28]
  • PC World, 100 Best Products of 2008 [29]
  • Webware 100 winner[30]
2009
  • LinuxQuestions.org Members Choice Awards[31]
2010
  • CNET Top 10 Mac Downloads[32]
2011
  • CNET Editörün seçimi[33]
2012

Gelişmeler[değiştir | kaynağı değiştir]

Mozilla Firefox, 3.0 sürümü için bir rekor denemesi yaptı. Guiness rekoru denemesi 8 milyonu aşan indirmeyle başarılı oldu. 17 Haziran 2008'deki İndirme Günü ile ilk 24 saat içinde 8.000.000'dan fazla indirilme sayısına ulaşan Firefox bununla bir günde en çok indirilen yazılım unvanının sahibi oldu.[35]

Tom's Hardware sitesinin Haziran 2013'te gerçekleştirdiği testlerde Firefox'un 22. sürümü, pazardaki popüler tarayıcılar arasında "en hızlı tarayıcı" ve "en başarılı tarayıcı" ünvanını ele geçirdi.[36]

Firefox'un Ağustos 2013'te çıkan mobil sürümüyle mobil tarayıcıya Türkçe dil seçeneği eklendi.[37]

Firefox'un 31. sürümü PC Mag tarafından yapılan 21 Ağustos 2014'te değerlendirmede Internet Explorer, Google Chrome ve Apple Safari'yi geride bırakarak 1. sırada tamamladı.[38]

Ayrıca bakınız[değiştir | kaynağı değiştir]

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ a b ftp://ftp.mozilla.org/pub/firefox/releases/
  2. ^ http://www.rietta.com/firefox/Tutorial/backend.html
  3. ^ http://userstyles.org/styles/browse/app
  4. ^ http://gs.statcounter.com/#browser-ww-monthly-200807-201307
  5. ^ "Browsers in Indonesia". StatCounter Global Stats. StatCounter. http://gs.statcounter.com/#browser-ID-monthly-201302-201307. Erişim tarihi: August 11, 2013. 
  6. ^ "Top 5 Browsers in Germany". StatCounter Global Stats. StatCounter. http://gs.statcounter.com/#browser-DE-monthly-201302-201307. Erişim tarihi: August 11, 2013. 
  7. ^ "Web browsers – groups". StatCounter Global Stats. StatCounter. http://gs.statcounter.com/#browser-PL-monthly-201302-201307. Erişim tarihi: August 11, 2013. 
  8. ^ http://www.pcmag.com/article2/0,2817,2349494,00.asp
  9. ^ Where Did Firefox Come From?
  10. ^ www-archive.mozilla.org
  11. ^ www.mozilla.org - release notes
  12. ^ www.mozilla.org - release notes
  13. ^ archive.mozilla.org
  14. ^ Mozilla browser becomes Firebird
  15. ^ “Mozilla's Firebird gets wings clipped” CNET incelemesi
  16. ^ "Firefox, kesintisiz web gezintisi için PDF okuyucusunu sunar"
  17. ^ "PardusWiki’de Firefox maddesi". 16 Ağustos 2012 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://web.archive.org/web/20120816040600/http://tr.pardus-wiki.org/Mozilla_Firefox. 
  18. ^ Hesseldahl, Arik (September 29, 2004). "Better Browser Now The Best". Forbes. http://www.forbes.com/2004/09/29/cx_ah_0929tentech.html. Erişim tarihi: October 17, 2006. 
  19. ^ The Editors of PC World (June 1, 2005). "The 100 Best Products of 2005". PC World. http://www.pcworld.com/article/120763/the_100_best_products_of_2005.html. Erişim tarihi: January 24, 2007. 
  20. ^ "Firefox 1.5, CNET editors' review". c|net. http://reviews.cnet.com/security-utility-services/firefox-1-5/4505-9241_7-31516411.html?tag=prod. Erişim tarihi: October 22, 2007. 
  21. ^ "First UK UPA Awards commend Firefox, Flickr, Google, Apple, John Lewis and BA". http://usabilitynews.bcs.org/content/conWebDoc/47878. Erişim tarihi: October 22, 2007. 
  22. ^ Sarrel, Matthew. "Firefox 1.0.3". PC Magazine. http://www.pcmag.com/article2/0,2817,1815875,00.asp. Erişim tarihi: October 22, 2007. 
  23. ^ "Firefox 2 CNET Editor's Review". c|net. http://reviews.cnet.com/browsers/firefox-2/4505-3514_7-32126746.html. Erişim tarihi: October 22, 2007. 
  24. ^ "The 100 Best Products of 2006". PC World. http://www.pcworld.com/article/125706-13/the_100_best_products_of_2006.html. Erişim tarihi: October 22, 2007. 
  25. ^ "Webware 100 Award Winner Firefox". http://www.webware.com/8301-13546_109-9729691-29.html. Erişim tarihi: October 22, 2007. 
  26. ^ "The 100 Best Products of 2007". http://www.pcworld.com/article/131935-5/the_100_best_products_of_2007.html. Erişim tarihi: October 22, 2007. 
  27. ^ "Prizefight: Battle of the browsers". CNET. October 30, 2008. http://download.cnet.com/8301-2007_4-10079338-12.html. Erişim tarihi: December 19, 2009. 
  28. ^ Michael Muchmore (June 17, 2008). "Firefox 3 – At A Glance". Reviews by PC Magazine (PCMag.com). http://www.pcmag.com/article2/0,2817,2317294,00.asp. Erişim tarihi: December 19, 2009. 
  29. ^ "The 100 Best Products of 2008 – numbers 21 through 30". http://www.pcworld.com/article/146161-4/the_100_best_products_of_2008.html. Erişim tarihi: April 13, 2009. 
  30. ^ "Webware 100 Award Winner Firefox". http://www.webware.com/8301-13546_109-9913314-29.html. Erişim tarihi: April 25, 2008. 
  31. ^ "Browser of the Year". LinuxQuestions.org. February 8, 2009. http://www.linuxquestions.org/questions/2008-linuxquestions-org-members-choice-awards-83/browser-of-the-year-695619/. Erişim tarihi: May 10, 2012. 
  32. ^ "Top 10 Mac downloads of 2010". CNET. December 20, 2010. http://download.cnet.com/8301-2007_4-20026094-12.html. Erişim tarihi: May 10, 2012. 
  33. ^ "Mozilla Firefox CNET Reviews". http://download.cnet.com/mozilla-firefox/. Erişim tarihi: May 10, 2012. 
  34. ^ "Two Champions are crowned". Toms Hardware. February 21, 2012. http://www.tomshardware.com/reviews/chrome-17-firefox-10-ubuntu,3129-18.html. Erişim tarihi: March 28, 2012. 
  35. ^ "Firefox Lider!". http://www.pcworld.com.tr/firefox-lider-haberrss_7210.html?utm_source=feedburner&utm_medium=feed&utm_campaign=Feed%3A+pcworldcomtr+%28PC+World+T%C3%BCrkiye+RSS%29&utm_content=Google+Reader. Erişim tarihi: 2011-06-01. 
  36. ^ http://www.tomshardware.com/reviews/chrome-27-firefox-21-opera-next,3534-12.html
  37. ^ https://blog.mozilla.org/blog/2013/08/06/firefox-for-android-makes-mobile-browsing-faster-easier/
  38. ^ http://www.pcmag.com/article2/0,2817,2349494,00.asp
Mozilla Tasarıları (proje) •
Tarayıcıyla ilgili tasarılar CaminoFirefoxMinimoSeaMonkey
Diğer Tasarılar BugzillaChatZillaLightningPenelopeSunbirdThunderbird
Eski Tasarılar Mozilla SuiteTakvim Tasarısı
Altyapı GeckoNeckoXBLXPCOMXPConnectXPInstallXULXULRunner
Bileşenler ComposerNSPRRhinoSpiderMonkeyTamarinVenkman