Arch Linux

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara
Arch Linux logosu
Arch-linux-screenshot.png
Arch Linux XFCE 4.11 masaüstü
Web sayfası: www.archlinux.org
Şirket/Geliştirici: Aaron Griffin ve ekibi
IS Ailesi: GNU/Linux
Kaynak Modeli: Açık kaynak
İlk yayınlanma: 11 Mart 2002
Son kararlı sürüm: Yuvarlanan sürüm / 01 Ekim 2014
Güncelleme Yöntemi: Pacman
Paket Yöneticisi: Pacman
Desteklenen Platformlar: i386, x86-64
Çekirdek türü: Monolitik çekirdek
Lisans: GNU Genel Kamu Lisansı

Arch Linux, belirli bir düzeyde GNU/Linux bilgisi olan kullanıcıları hedef seçmiş bağımsız geliştirilen bir topluluk dağıtımıdır.[1] İlk sürümü 2002 yılında yayınlanmıştır. Arch Linux ekibinin tasarım yaklaşımı basitlik, sadelik ve kod doğruluğu üzerinedir.[2] Ancak buradaki "basitlik" kelimesi, Arch geliştiricileri tarafından "gerekli olmayan eklentiler ve değişiklikler olmaksızın" anlamına gelmekte ve bu felsefe son kullanıcıdan ziyade geliştirici bakış açısını yansıtmaktadır.[2][3]

Kurulum[değiştir | kaynağı değiştir]

Arch Linux Türkiye tarafından hazırlanmış Kurulum Rehberi nden geniş bilgi edinilebilir.

Paket yönetimi[değiştir | kaynağı değiştir]

Pacman[değiştir | kaynağı değiştir]

Pacman paket yöneticisi Arch Linux' un en büyük özelliklerinden biridir. Tek bir ikili paket biçimi ile kullanımı kolay bir derleme sistemini birleştirmektedir. Pacman resmi Arch depolarından veya kişisel derlemelerden gelen paketler olup olmadığına bakmaksızın kolayca paketlerinizi yönetmenizi sağlar . Pacman paket listelerinizi ana sunucu ile eş zamanlı güncelleyerek sisteminizi güncel tutar. Bu sunucu/araç modeli ayrıca, tüm bağımlılıklarıyla birlikte paketleri yükleme ve kaldırmanıza imkân sunar. Pacman C programlama diliyle yazıldığı için hızlı, hafif ve beceriklidir. Hızlı çalışmasını sağlayan .tar.gz paket biçimini kullanır; Gzip' li arşivler, biraz daha büyük olsalar da Bzip arşivlerden daha hızlı açılırlar ve genellikle daha avantajlıdırlar.

ABS[değiştir | kaynağı değiştir]

ABS, Arch Derleme Sistemi' dir. ABS, uygulamaları kaynaktan derlemek ve paketlemek için oluşturulmuş 'ports-benzeri' bir sistemdir. Pacman ikili paket yönetimi için özelleştirilmiş bir Arch aracı iken ABS de kaynaktan pkg.tar.gz paketleri derlemek için özelleştirilmiş bir Arch aracıdır.

Ports-benzeri Sistem Ne Demektir? 'Ports' kaynak paketlerin indirilmesini, açılmasını, yamalanmasını, derlenmesini ve kurulmasını sağlayan bir *BSD sistemidir. Bir 'port' kullanıcının bilgisayarında yer alan ve kurulacak uygulamanın adını taşıyan, içinde uygulamanın indirilip derlenmesini ve kurulmasını sağlayan talimatları içeren birkaç yapım dosyası bulunan küçük bir dizindir. Sistem istenen uygulamayı, bu dizine ya da port' a girerek ve 'make' ve 'make install' komutlarını kullanarak indirir, derler ve kurar.

AUR[değiştir | kaynağı değiştir]

Arch Linux Kullanıcıları topluluk Havuzu (AUR) ana depolara katkı sağlamak amacıyla kullanılır.

Sürüm tarihçesi[değiştir | kaynağı değiştir]

Renk Anlamı
Sarı Eski Sürüm
Yeşil Güncel Sürüm
Mavi Gelecek Sürüm
Versiyon Kod Adı Tarih Notlar
0.1 Homer 2002-03-11 İlk sürüm sıfırdan inşa.
0.2 Vega 2002-04-17
0.3 Firefly 2002-08-07
0.4 Dragon 2002-12-18
0.5[4] Nova 2003-07-21 PAM, LVM, GRUB desteği.
0.6[5] Widget 2004-03-01 JFS ve XFS desteği eklendi.
0.7[6] Wombat 2005-01-24
0.8[7] Voodoo 2007-03-31
2007.05[8] Duke 2007-05-17 Pacman v3
2007.08[9] Don't Panic 2007-08-05
2008.06[10] Overlord 2008-06-24 USB bellek sürümleri yayınlandı.
2009.02[11] 2009.02 2009-02-16 AIF eklendi. ext4 desteği getirildi.
2009.08[12] 2009.08 2009-08-10 Pacman 3.3, daha iyi bir tarih / saat ayarı
2010.05[13] 2010.05 2010-05-17 isohybrid destekli ilk CD kalıbı, ikili arch kalıbı, sadece isolinux kullanımı ve pxe desteği.
2011.08.19[14] 2011.08.19 2011-08-19 Linux 3.0.3-1, syslinux bootloader desteği, btrfs ve nilfs2 deneysel dosya sistemi desteği.
2012.08.04[15] 2012.08.04 2012-08-04 Linux Kernel 3.4.7, ve paket güncellemelerini içerir. Grub Legacy 0.9 yerine Grub2.0 bulunmaktadır. "/root/install.txt" içerisinde kurulum talimatı bulunuyor. Kabuk için GRML yapılandırmalı ZSH kullanılmış. "pacstrap, arch-chroot, pacman ve pek çok araç" için otomatik tamamlama özelliği mevcut. "network" deamon" u öntanımlı olarak etkinleştirilmiş. DHCP destekleniyorsa ağ bağlantısı otomatik algılanıyor. Sonraki dağıtım ise 2012 Eylül ayında çıkacak diye bildiriliyor.
2012.09.07 2012.09.07 2012-09-07 Arch linux yeni kurulum medyası ( 2012.09.07 ) Pierre Schmitz tarafından duyuruldu. Linux 3.5.3 çekirdegi üzerine yapılandırılan bu sürümde çeşitli paketleri güncellemenin yanında komut dosyası önyükleme parametresi tekrar çalıştırılabilir durumda. Aynı zamanda sistem kurtarmada kullanabileceginiz Arch linux hakkında geniş bilgiye buradan ulaşabilirsiniz.
2012.10.06 2012.10.06 2012.10.06 2012.10.06 Kurulum Ortamı, systemd' i sunar. Arch Linux Yükleme Ortamının Ekim sürümü indirilebilir durumda ve yeni kurulumlar ya da sistem kurtarmak için kullanılabilir. Çok sayıda güncellenmiş paketler içeren bu yeni kurulum ortamında şu değişiklikler göze çarpıyor:
  • Canlı Sistem önyüklenirken systemd kullanılmaktadır.
  • initscripts bundan sonra live/çalışan sistemde yer almayacak fakat önceden yapılmış kurulumlarda varsayılan olarak kullanılmaktadır. Bu durumun yakın gelecekte değişmesi muhtemeldir.
  • EFI önyüklemesi ve kurulumu sadeleştirildi.
  • EFI sistemlerde menüyü göstermek için gummiboot kullanıldı.
  • Şu yeni paketler çalışan/canlı sistem ile kullanılabilir durumda: ethtool, fsarchiver, gummiboot-efi, mc, partclone, partimage, refind-efi, rfkill, sudo, testdisk, wget, xl2tpd

.....detaylı bilgiye EN-Buradan ve TR-Buradan ulaşabilirsiniz.

2012.11.01 2012.11.01 2012.11.01 Kurulum ve kurtarma kalıbının en son sürümüne indirme sayfasından ulaşabilirsiniz.

2012.11.01 ISO kalıbında bazı küçük hatalar giderilerek birkaç paket çıkarılmış ve yenileri eklenmiştir.

  • 3.6.x Linux çekirdeğini içeren güncel kurulum kalıbıdır.
  • Ağ üzerinden önyükleme yaparken copytoram=n tercihiyle imaj dosyasının RAM üzerine kopyalanmaması sağlanabilir. Bu çok güvenilir bir seçenek olmayacak ancak düşük bellek sistemler için yararlı bir seçenektir.
  • Önyükleme yaparken cowfile_size parametresi kullanılabilir. Detaylar için README dosyasını okuyabilirsiniz.
2012.12.01 2012.12.01 2012.12.01 Kurulum ve kurtarma kalıbının en son sürümüne indirme sayfasından ulaşabilirsiniz.

Son sürüm aşağıdakileri içerir:

   İyileştirilmiş fstab oluşturucu ile arch-install-scripts 9
   linux 3.6.8
   systemd 196
   Her zamanki gibi güncel core paketleri

Bir sonraki sürümün yaklaşık bir ay sonra (Ocak 2013) yayımlanması planlanıyor.

2013.03.01 2013.03.01 2013.03.01 Kurulum ve kurtarma kalıbının en son sürümüne indirme sayfasından ulaşabilirsiniz.

Güncel Kurulum Kalıbı Aşağıdakileri İçerir:

   Güncel Kurulum Kalıbı: 2013.03.01
   Kernel Sürümü: 3.7.9
   Kalıp (iso) boyutu: 501.0 MB
   Her zamanki gibi güncel core paketleri
2014.02.01 2014.02.01 2014.02.01 Kurulum ve kurtarma kalıbının en son sürümüne indirme sayfasından ulaşabilirsiniz.

Sürüm hakkında kısa bilgi:

   Güncel Kurulum Kalıbı: 2014.02.01
   Kernel Sürümü: 3.12.9
   Kalıp (iso) boyutu: 539.0 MB
   Güncellenmiş paketler ve sürücüler

Arch Linux yuvarlanan sürümdür. Kurulu sisteminizin güncele ulaşması için: sudo pacman -Syyu komutunu kullanmalısınız.

2014.10.01 2014.10.01 2014.10.01 Kurulum ve kurtarma kalıbının en son sürümüne indirme sayfasından ulaşabilirsiniz.

Sürüm hakkında kısa bilgi:

   Güncel Kurulum Kalıbı: 2014.10.01
   Kernel Sürümü: 3.16.3
   Kalıp (iso) boyutu: 572.0 MB
   Güncellenmiş paketler ve sürücüler

Arch Linux yuvarlanan sürümdür. Kurulu sisteminizin güncele ulaşması için: sudo pacman -Syyu komutunu kullanmalısınız.

Arch tabanlı GNU/Linux dağıtımları[değiştir | kaynağı değiştir]

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ "Arch Linux nedir?". ArchLinux Wiki. http://archtr.org/wiki/index.php/Arch_Linux. Erişim tarihi: 12.10.2014. 
  2. ^ a b "Arch Tarzı". ArchLinux Wiki. http://archtr.org/wiki/index.php/Arch_Tarz%C4%B1. 
  3. ^ Dağıtımlar Kılavuzu (2004)
  4. ^ Judd Vinet (2003-07-21) Arch Linux 0.5 Released.
  5. ^ Judd Vinet (2004-03-01) Arch Linux 0.6 Released.
  6. ^ Judd Vinet (2005-01-24) Arch Linux 0.7 (Wombat) Released!
  7. ^ Tobias Powalowski (2007-03-31) 0.8 Voodoo ISOs finally released!
  8. ^ Tobias Powalowski (2007-05-17) 2007.05 Duke ISOs released.
  9. ^ Tobias Powalowski (2007-08-05) 2007.08 Don't Panic ISOs released.
  10. ^ Simo Leone (2008-06-24) 2008.06 Overlord ISOs released.
  11. ^ Aaron Griffin (2009-02-16) 2009.02 ISO Release.
  12. ^ Dieter Plaetinck (2009-08-10) 2009.08 ISO Release.
  13. ^ Dieter Plaetinck (2010-05-17) 2010.05 snapshots. Less is more..
  14. ^ Dieter Plaetinck (2011-08-19) 2010.05 snapshots. Less is more..
  15. ^ Dieter Plaetinck (2012-08-04) 2010.05 snapshots. Less is more..