Türkân Şoray
| Türkân Şoray | |
|---|---|
 |
|
| Genel bilgiler | |
| Doğum | 28 Haziran 1945 Eyüp, İstanbul, Türkiye |
| Uyruk |  Türkiye |
| Evlilik(ler)i | Cihan Ünal (1983-1987) |
| Çocukları | Yağmur Ünal |
| Meslek(ler) | Oyuncu, Senarist, Yönetmen |
| Etkin yıllar | 1960-günümüz |
| Altın Portakal Ödülleri | |
| En İyi Kadın Oyuncu 1964 Acı Hayat 1968 Vesikalı Yarim 1987 Hayallerim, Aşkım ve Sen 1994 Bir Aşk Uğruna 1996 Yaşam Boyu Onur Ödülü |
|
| Ödüller | |
|
1973 Mahpus |
|
Türkân Şoray, (d. 28 Haziran 1945, İstanbul), Türk oyuncu, senarist ve yönetmen. Türk sinemasında Sultan lakabıyla anılmaktadır.
1960'larda sinema ile tanışmış, ilk sinema ödülü 1964 Antalya Altın Portakal Film Festivali'nde "Acı Hayat" filmiyle en başarılı kadın oyuncu ödülünü olmuştur. Dünyanın en çok film çeviren kadın oyuncusudur.[1] Şoray, 12 Mart 2010 tarihinde Unesco Türkiye iyi niyet elçisi seçilmiş ve "Sevgiyle yapılamayacak bir şey yoktur diye düşünüyorum. Gücü sevgiyle birleştirirsek, birçok sorunun üstesinden gelebiliriz" demiştir.[2] Ayrıca Şoray'ın kendi adını taşıyan bir ilkokul vardır.
Hülya Koçyiğit, Filiz Akın ve Fatma Girik'le birlikte, Türk sinemasının bir dönemine damgasını vurmuş dört önemli kadın oyuncudan biri kabul edilir. Bu dörtlü içerisinde, yönetmenlik yapan tek sinema oyuncusudur. Başrolünde kendisine eşlik eden Kadir İnanır ile oynadığı 1972 yapımlı Dönüş[3], 1976 yapımlı Bodrum Hakimi, 1973 yapımlı Azap'ın tek başına yönetmenliğini ve 1981 yapımlı Yılanı Öldürseler filminin Şerif Gören ile birlikte yapmıştır.
Konu başlıkları |
Özel Hayatı [değiştir]
 |
Bu alt başlığın geliştirilmesi gerekiyor. |
İstanbul'un Eyüp ilçesinde doğan Türkân Şoray memur bir ailenin ilk çocuğudur. Nazan ve Figen adında iki kızkardeşi daha olan Şoray'ın babası vefat etmişti. Annesi Meliha Şoray (1927-1984)'ın desteğiyle sinemaya adım atan Şoray, 1962 yılında Galatasaray eski Asbaşkanı Rüçhan Adlı (1923-1995) ile 20 yıl bir birliktelik yaşadı. Bu süre içinde birkaç defa ayrılıp barışan çift, Rüçhan Adlı'nın eşinden bir türlü boşanamaması yüzünden yollarını ayırdı. Türkan Şoray, 1995 Ağustos'unda hastaneye kaldırılan Adlı'yı son anlarına kadar yalnız bırakmadı. Tiyatro oyuncusu Cihan Ünal ile 1983'te evlenmiş 1987'de ayrılmış ve bu evlilikten Yağmur adlı bir kızları olmuştur.
Sinema Kariyeri [değiştir]
Yeşilçam [değiştir]
|
Bu alt başlığın geliştirilmesi gerekiyor. |
Oturdukları Karagümrük'teki ev sahiplerinin kızı olan sinema oyuncusu Emel Yıldız ile bir film setine giden Türkan Şoray, Türker İnanoğlu'nun teşviki ile Yeşilçam'a adım atar. Emel Yıldız'ın yerine Şoray'ın da kariyerinin başlangıcı anlamına gelen 1960 yılı yapımlı "Köyde Bir Kız Sevdim" filminde başrol oynar.
Fatih Kız Lisesi ortaokulu bölümünde okurken[4], Karagümrük'teki ev sahiplerinin kızı olan sinema oyuncusu Emel Yıldız daha sonra "Panter Emel" olarak tanınmış, Yıldız ile bir film setine giden Türkân Şoray, Türker İnanoğlu'nun teşviki ile Yeşilçam'a adım atar. Emel Yıldız'ın yerine Şoray'ın da kariyerinin ilk sinema filmi olan 1960 yılı yapımlı "Köyde Bir Kız Sevdim" filminde Baki Tamer ile başrol oynamıştır.
Türkân Şoray sinemaya başlamasıyla ilgili anısını şöyle anlatır: "Sinemaya girmeden önce mahallemize bir film seti geldi. Filmin bir setini mahallemizde çekeceklerdi. Başrol oyuncusu kadını gördüğümde 'ne kadar güzel bir kadın' dedim. Bu kadın Muhterem Nur'du. Öyle şaşkın bir şekilde bakınırken yanıma bir adam geldi ve 'Sen de filmlerde oynamak ister misin?' diye sordu. Korktum ve hemen eve kaçtım. Bu adamın da daha sonra Memduh Ün olduğunu öğrendim. O zaman film setinden kaçmıştım ama daha sonra film setleri hayatım oldu." der.[5]
Şoray'a ilk Altın Portakal ödülü getiren 1964 yapımlı yönetmenliğini Metin Erksan'nın yaptığı başrollerinde Şoray ve Ekrem Bora'nın yer aldığı Acı Hayat filmi Manikürcü Nermin’i canladıran oyuncu için kariyerinde önemli basamak olmuştur.[6]
Başrolde bir eşe sahip oyuncuların başarılı olduğu[7] filmlerde Şoray'a onlarca erkek sinema aktristi eşlik etmiştir. Klasikleşmiş birkaç Şoray filminde de eleştirmen Agah Özgüç'ün değimiyle[8] Seyirciyi aldatmak, daha fazla para kazanmak için yayınlanmamış ancak seyirciye yayınlanmış gibi afişi basılmıştır. Şoray'ın Ediz Hun'la oynadığı 1980 yapımı Tabancamın Sapını Gülle Donatacağım adlı filmin afişinde Türkân Şoray ve Kemal Sunal olmasına karşın Ediz Hun ve Türkân Şoray'ın oynadığı ‘Güllü Geliyor Güllü’ filmi vardır. Kemal Sunal ise sadece figürandır. Sonrasında Kemal Sunal'ın popüler oluşuyla aynı film başka adla, başka afişle tekrar yayınlanmıştır. İlginç olaylardan biride Keşanlı Ali filmi olup görüntü yönetmeninin adı olan Ali, film afişinde Keşanlı’nın altına büyük harflerle yazıldığından ‘Keşanlı Ali’ olarak adlandırılıyor.
Şoray'ın ilginç sinema deneyimlerinden biri kendisi ile Filiz Akın'ın Günahkâr Kadın filminde biraraya getiren Ülkü Erakalın'dan henüz 17 yaşındayken bir film çekimi sırasında yediği tokat olmuştur.[9]
90'lı yıllarla birlikte, televizyon dizileri çalışmalarına da ağırlık vermeye başlamıştır. Yaptığı bu çalışmalardan en çok ses getiren ve uzun ömürlü olanları, başrollerini Şener Şen'le paylaştığı İkinci Bahar ve Haluk Bilginer ile paylaştığı Tatlı Hayat olmuştur.
Bugüne kadar 203 filmde rol almıştır. Türkân Şoray ilk televizyon programı olan ve NTV'de yayınlanan konuklarıyla birlikte kendi sinema kariyerinin konuşulduğu televizyon programı Sinema Benim Aşkım'ı[10] sunmuştur.[11] Şoray programında sinema oyuncuları ile sinema kariyerini anlatmaktadır.[12]
Filmografi [değiştir]
Ödülleri [değiştir]
- 1964: 1964 Antalya Altın Portakal Film Festivali, En İyi Kadın Oyuncu Ödülü, Acı Hayat
- 1968: 1968 Antalya Altın Portakal Film Festivali, En İyi Kadın Oyuncu Ödülü, Vesikalı Yarim[13]
- 1973: 5. Altın Koza Film Festivali - En başarılı kadın oyuncu, Mahpus
- 1973: Moskova Film Festivali (Rusya) - Özel Ödül, Dönüş
- 1978: Taşkent Film Festivali - Uluslararası Aytmatov Kulübü Geleneksel Ödülü, Selvi Boylum, Al Yazmalım
- 1987: 1987 Antalya Altın Portakal Film Festivali - En iyi kadın oyuncu, Hayallerim, Aşkın ve Sen
- 1990: 2. İzmir Film Festivali - Altın Artemis Onur Ödülü
- 1991: Türkiye Cumhuriyeti Devlet Sanatçısı ünvanı[14]
- 1992: 8. Bastia Akdeniz Sinemaları Festivali - En iyi kadın oyuncu, Soğuktu Ve Yağmur Çiseliyordu
- 1994: 6. Ankara Uluslararası Film Festivali - Emek Ödülü
- 1994: 1994 Antalya Altın Portakal Film Festivali - En iyi kadın oyuncu, Bir Aşk Uğruna
- 1996: 15. Uluslararası İstanbul Film Festivali - Sinema Onur Ödülü
- 1999: Roma Film Festivali - Büyük Ödül
- 1999: 2. Uçan Süpürge Kadın Filmleri Festivali - Kadın Yönetmen Ödülü
- 2000: Marmara Üniversitesi İletişim Fakültesi - Zirvedekiler 2000 Ödülü
- 2001: Akademi İstanbul - Yılın En Başarılı Sanatçısı Ödülü
Tv Programları [değiştir]
- Sinema Benim Aşkım (2010-2011)
Dış bağlantılar [değiştir]
- IMDb'de Türkân Şoray (İngilizce)
Kaynakça [değiştir]
- ^ Dünyanın En Çok Film Çeviren Kadın Oyuncusu Yayın tarihi: 21 Ekim 2006
- ^ Şoray 'UNICEF- İyi Niyet Elçisi' oldu Yeni Şafak. 2 Ağustos 2010 tarihinde erişilmiştir.
- ^ http://www.bunubil.com/genelkultur/detay.php?detayno=ds0u348977
- ^ Türkân Şoray'ın Kaleminden Orta Doğu Teknik Üniversitesi. Erişim tarihi: 17 Mart 2010, 15:23
- ^ Türkân Şoray nasıl oyuncu oldu
- ^ Türkân Şoray’la anılar Zaman, Yayın tarihi: 15 Aralık 2012
- ^ Yeşilçam’ın Lanetli Kadınları Erişim tarihi: 2 Ocak 2013
- ^ Yeşilçam tarihi sözlüğe giriyor Yayıncı: Akşam, Yayın tarihi: 29 Temmuz 2012, Pazar
- ^ Film Karelerine Gizlenmiş Anılar Keşfe Çıkacak Yayın tarihi: 25 Aralık 2012
- ^ Şoray ilk televizyon programına başlıyor
- ^ Sinema benim aşkım Hürriyet gazetesi haberi
- ^ Ediz Hun ve Filiz Akın 'Sinema Benim Aşkım'da
- ^ [1] Altın Portakal Ödülü Sahipleri
- ^ "1991 Yılında Seçilen Devlet Sanatçıları". T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı. http://guzelsanatlar.kulturturizm.gov.tr/Genel/BelgeGoster.aspx?F6E10F8892433CFF63F3FD91FC2A1E7D1084D1ED2B222F12. Erişim tarihi: 18 Nisan 2010.
|
|||||
|
||||||||
|
||||||||
| Ödüller
|
||
|---|---|---|
| Altın Portakal | ||
| Önce gelen Fatma Girik (1967 - Sürtüğün Kızı) Müjde Ar |
En İyi Kadın Oyuncu Acı Hayat 1964 Vesikalı Yarim 1968 Hayallerim, Aşkım ve Sen 1987 Bir Aşk Uğruna 1994 |
Sonra gelen Fatma Girik (1965 - Keşanlı Ali Destanı) Hülya Koçyiğit |
