Beşpınarlar, Şenkaya

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara
Beşpınarlar
—  Köy  —
Erzurum in Turkey.svg
Ülke Türkiye Türkiye
Coğrafi bölge Doğu Anadolu Bölgesi
İl Erzurum
İlçe Şenkaya
Nüfus (2000)[1]
 - Toplam 342
Zaman dilimi DAZD (+2)
 - Yaz (YSU) DAYZD (+3)
İl alan kodu 442
İl plaka kodu 25
Posta kodu 25370
İnternet sitesi: [2]

Beşpınarlar, Erzurum ilinin Şenkaya ilçesine bağlı bir köydür.

Tarihçe[değiştir | kaynağı değiştir]

Köyün eski adı Vağaver'dir. Köy 1939 yılı arazi kayıtlarına göre livana (Artvin)'e idari yönden bağlı iken sonradan sırası ile Oltu ve Şenkaya ilçelerine bağlanmıştır. 1960'lı yıllara kadar köy, Vağaver olarak adlandirilmakta iken sonradan adi Beşpınarlar olarak değiştirilmiştir. Köy Ermeniler tarafindan Vağaver (Վագավեր) Ruslar tarafından (Вагавер), Rumlar tarafindan ise Vafia (Βαφειά) olarak adlandırılmıştır.[kaynak belirtilmeli]

Bugün köyde yaşayan Alevi-Türkmen ahali köye sonradan yerleşmiştir. Bu ahali 1500'lü yılların ikinci yarısında Tunceli Pertek'ten gelmiştir. Vağaver Köyü halkı Zahuran (Zakhuralı) Aşireti'ne mensuptur. Bu aşiret 1518, 1523, 1541 tarihlerinde Büyük Zahranlı ve Küçük Zahranlı olmak üzere iki parça olarak Pertek'in Zahranlu adındaki iki köyü ile yine Pertek'in Duhan ekinliğinde kayıtlıdır. Aşiret, 1566 tarihinden itibaren burada kayıtlı değildir.

Kültür[değiştir | kaynağı değiştir]

Köy halkı Türkmen ve Alevi'dir. Bugün Gürcistan`in Tsalka bölgesinde, köyden ve yakin köylerden gelenlerin çocuklari ve torunlari göc ettikleri köylerin ayni isimleri ile adlandirilmiş köylerde veya mahallelerde yaşamakta (Vağaver, Iğnaki, Muşeğ vb ) Rum ortodoks dinine mensup olmalarina rağmen halen yörenin şivesi ile Türkçe konuşmaktadirlar. 1924 nüfus mübadelesi ile Yunanistan'a giden Rum ahali ise Girit'in Chania vilayetinin Iraklion beldesine yerlestirilmis olup bu ahali de hali hazirda gencler de dahil Erzurum sivesinin kuzey Erzurum-Kars agzi ile akici bir sekilde Türkce konuşmaktadırlar.

1917 devrimiyle tercih hakkını kullanarak, Rusyaya gitmeyip yörede yaşantılarını sürdürmeyi tercih eden Malakanlar ise 1940`li yillara kadar köy ve cevresinde varliklarini devam ettirmiş daha cok hayvancılık, el sanatları ve degirmencilik ile uğraşmıştır.

Dil[değiştir | kaynağı değiştir]

Köyün tarihinden ve cografyasindan kaynaklanan zengin bir cok kültürlü yapisi vardir. Köyün sivesi genel olarak Erzurum agzi ile benzer olmakla birlikte "ts" "dz" ciftsessizlerinin kullanilmasi ve azeri lehcesinde ve Erzurum sivesinde yogun kullanilan acik "e" sesinin olmamasi ile genel Erzurum agzindan ayrilarak daha cok Güneydogu Karadeniz sivesine benzerlik gösterir. Örnegin "gece" yerine "dzedze", "ne yapacagim" yerine "n'edetsam" "kücük" yerine "tsütsük" kullanimi tipiktir. Kelime zenginligi bakimindan da günlük dilde rusca, ermenice ve rumca kökenli pek cok kelime kullanilir.

Örnek olarak:

  • Sinor (Rumca Sinor'dan): Sinir,hat
  • Ahlad (Rumca axladi'den): Armut
  • Tamas (Rumca damaskinon'dan): Erik
  • Zirza (Rumca Zirza'dan): Kapi mentesesi
  • Andra (Rumca Ander'den): Lanet olasi. Ör:Andra kalasin!
  • Kekeç (Rumca Kakats'dan):Kekeme
  • Gazgal(Rumca Kazgal'dan) : Uzun boylu bicimsiz insan tipi
  • Kofo (Rumca Kofos'dan): Sagir, ici bos
  • Gıllan(Rumca Kulunga'dan): Yuvarlanmak
  • Guzzik (Ermenice'den): Kambur
  • Poşa (Ermenice Posha'dan): çingene kadın
  • Tanko (Ermenice Tango'dan) : Afilli, sosyetik
  • Bedira (Ermenice Bedra'dan ): Kova, büyük kap
  • Haguz (Ermenice Agos'dan): tarlada acilan sulama arki
  • Haşıl (Ermenice Hashil'dan) : bir tür yemek

Yemekler[değiştir | kaynağı değiştir]

Köyde hamur işi yemekleri ağırlıkta olup, hengel, kesmeli aş, mıhlama, pağaç içi, kabı kendinden, haşıl ve ayran corbasi gibi yemekler yapılmaktadır. Ayrıca hamur türü yağlı ekmekler olarak: katmer, kete, pişi, mafiş, lokma gibi yiyecekler yapılmaktadır.

Coğrafya[değiştir | kaynağı değiştir]

Erzurum iline 225 km, Şenkaya ilçesine 54 km uzaklıktadır. 20 km. uzunluğunda Gamruk kanyonu köy sınırları içerisinde bulunur.

İklim[değiştir | kaynağı değiştir]

Köyün iklimi, karasal iklimi etki alanı içerisindedir. Her ne kadar karasal iklim özelliği taşısada geniş orman bitkisi alanına sahip olan köy, aynı zamanda Doğu Karadeniz bölgesi sınırları içerisinde yer alır. Bundan dolayı kışları ılıman, yazlarıda yağışlı geçer. Orman bitki örtüsü, iklimi yumuşatmaktadır. Her ne kadar Erzurum ili sınırları içerisinde yer alsada; Erzurum, Kars, Ağrı, Ardahan gibi illerde görülen karasal iklim tipinden ap ayrı bir özelliğe sahiptir, Beşpınarlar köyü. Özellikle Çoruh vadisinde görülen Akdeniz iklim özelliği de bazen görülmektedir. Oltu çayı vadisinin devamı; Beşpınarlar köyü sınırları içerisinde bulunan GAMIRIK kanyonuyla son bulur. Bu vadinin içerisinde, Akdeniz ikliminde yetişen bitki örtüsünün aynısı yetişmektedir. [kaynak belirtilmeli]

Nüfus[değiştir | kaynağı değiştir]

Yıllara göre köy nüfus verileri
2007 335
2000 342
1997 372

Ekonomi[değiştir | kaynağı değiştir]

Köyün ekonomisi tarım, hayvancılık ve orman ürünleri'ne dayalıdır. Köy bir orman köyü olduğundan nüfusun % 75 'i orman işçiliğinden geçimini sağlamaktadır. Geçim kaynakları sınırlı olduğundan, köy çok sayıda göç vermiştir. Kars, Ankara ve İzmir'de çok sayıda Vağeverli yaşamaktadır.[kaynak belirtilmeli]

Ulaşım[değiştir | kaynağı değiştir]

Erzurum merkezden kuzeye doğru; Artvin ve Ardahan illerine giden karayoluyla Narman, Oltu ilçelerine uğradıktan sonra, Ardahan-Göle ilçesi karayolu üzerinde bulunan Akşar nahiyesinden geçerek 5 km ileriden sağa dönülerek sırasıyla: Yeşildemet, Yazılı ve Yürekli köylerini geçtikten sonra Beşpınarlar köyü karşınıza çıkacaktır.

Muhtarlık[değiştir | kaynağı değiştir]

Yerleşim yerinin köy tüzel kişiliği alması ile birlikte köyün tüzel kişiliğini temsil etmesi için köy muhtarlık seçimleri de yapılmaktadır.

Altyapı bilgileri[değiştir | kaynağı değiştir]

Köyde, ilköğretim okulu vardır ancak kullanılamamasının yanı sıra taşımalı eğitimden yararlanılmaktadır. Köyün içme suyu şebekesi yoktur ancak kanalizasyon şebekesi vardır. Ptt şubesi ve ptt acentesi yoktur. Sağlık ocağı vardır ancak sağlık evi yoktur. Köye ulaşımı sağlayan yol asfalt olup köyde elektrik ve sabit telefon vardır.

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]