Çaldıran Muharebesi

Vikipedi, özgür ansiklopedi

Bu maddedeki veya maddenin bir bölümündeki bazı bilgilerin kaynağı belirtilmemiştir. Ayrıntılar için maddenin tartışma sayfasına lütfen bakınız. Maddeye uygun bir biçimde kaynak ekleyerek Vikipedi'ye katkıda bulunabilirsiniz.

Çaldıran Muharebesi
Tarih 23 Ağustos 1514 Bölge Çaldıran Sonuç Kesin Osmanlı zaferi
Taraflar
•  Safevi Devleti	•  Osmanlı Devleti
Kumandanlar
Şah İsmail	Yavuz Sultan Selim
Güçler
50.000 - 80,000[1][2]	60.000[3] - 200,000[1][2]
Kayıplar
yaklaşık 5,000[4]	2,000'den az

Çaldıran Muharebesi ya da Çaldıran Meydan Muharebesi, Osmanlı padişahı Yavuz Sultan Selim ile Safevi hükümdarı Şah İsmail arasında 23 Ağustos 1514’te, Van’ın 113 km kuzeyinde, bu günkü Çaldıran ilçesi sınırlarında yer alan Çaldıran Ovası'nda yapılan savaş. Savaş Yavuz Sultan Selim’in kesin zaferiyle sonuçlandı.

Safevi hükümdarı Şah İsmail’in Anadolu’daki Osmanlı yönetimden hoşnutsuz olarak Safevi devletine yakınlaşan Türkmenlere ve bunların liderlerine yönelik koruma politikası, Avrupa'da değil fakat doğuda rakip arayan ve kendine hedef olarak diğer iki devleti (Safevi ve Memlük) seçen Yavuz Sultan Selim açısından kabul edilemez bir durumdu. Osmanlı Devleti ile Safevi Devleti arasında bir savaş kaçınılmaz olmuştu.

Yavuz Sultan Selim 1512’de tahta çıktığında Safevilerin doğudaki etkisine son vermeyi istiyordu. Yavuz Sultan Selim hazırlıklarını tamamladıktan sonra büyük bir orduyla Mart 1514'te Edirne'den yola çıktı. Yavuz Sultan Selim ile Şah İsmail arasında ilginç bir mektup düellosunun yaşandığı sefer sırasında Yavuz Sultan Selim mektuplarını Farsça yazmış, Şah İsmail ise Türkçe yanıt vermiştir. Yavuz Sultan Selim’in Anadolu’dan geçerken Safevi yanlısı oldukları istihbarat raporlarınca belirlenen tahminen 40 bin Türkmeni öldürtmesi^{[kaynak belirtilmeli]}, daha sonra Anadolu’da Celali ayaklanmaları biçiminde ortaya çıkan huzursuzlukların önemli etkenlerinden biri oldu. Üç ay sonra Eleşkirt'e vardığında yine karşılarında Şah İsmail'i bulamayan Osmanlı askerleri arasında huzursuzluk başlamıştı. Yavuz, askerlerini yatıştırarak ilerlemeyi sürdürdü ve kaçmaktan usanan Şah İsmail komutasındaki Safevi ordusuyla Çaldıran Ovası'nda karşılaştı. Her iki ordu da yaklaşık 80-100 bin askerden oluşuyordu.

Burada yapılan meydan savaşı bir gün boyunca sürdü. Osmanlı ordusu, silah donanımı bakımıdan, özellikle de sahra topçusunun ateş gücü ve yeniçerilerinin tüfek kullanması açısından üstündü. Muharebe Osmanlı ordusunun kesin zaferiyle sonuçlandı. Şah İsmail çarpışmada yaralandı ve karısı başta olmak üzere hazinesini ve ordusunu bırakarak savaş alanından geri cekildi. Ardından Yavuz Sultan Selim, 6 Eylül 1514'te Safevilerin başkenti Tebriz'e girdi. Yavuz Sultan Selim kışı burada geçirmek istiyordu, ama yorgun ve eve dönmek isteyen yeniçeriler arasında huzursuzluk artınca İstanbul'a dönmek zorunda kaldı.

Çaldıran Muharebesi'nde yitirdikleri toprakları Safeviler savaşsız geri aldılar. Zaten bu savaşın amacı toprak almak değil, Safeviler'e bir göz dağı vermekti. Ama Osmanlılar bu savaşın sonunda, Dulkadiroğulları başta olmak üzere Doğu ve Güneydoğu Anadolu'daki beyliklerin egemenliğine son verdiler. Safevilerin Mısır'daki Memlûklarla bağlantılarını kestiler. Bu da Yavuz Sultan Selim'in Mısır seferini kolaylaştırdı. Osmanlılar ayrıca İpek Yolu'nun denetimi de ele geçirdiler.

[değiştir] Dipnotlar

1. ^ ^{a b} H.A.R. Gibb & H. Bowen, "Islamic society and the West", i/2, Oxford, 1957, p. 189
2. ^ ^{a b} Roger M. Savory, Encyclopaedia of Islam, "Safawids", Online Edition 2005.
3. ^ Keegan & Wheatcroft, Who's Who in Military History, Routledge, 1996. p. 268 "In 1515 Selim marched east with some 60,000 men; a proportion of these were skilled Janissaries, certainly the best infantry in Asia, and the sipahis, equally well-trained and disciplined cavalry. [...] The Azerbaijanian army, under Shah Ismail, was almost entirely composed of Turcoman tribal levies, a courageous but ill-disciplined cavalry army. Slightly inferior in numbers to the Turks, their charges broke against the Janissaries, who had taken up fixed positions behind rudimentary field works."
4. ^ Serefname II s. 158

g • t • d Önemli Türk Savaşları

Talas Muharebesi - Dandanakan Muharebesi - Malazgirt Muharebesi - Miryokefelon Muharebesi - Kösedağ Muharebesi - Ankara Muharebesi - İstanbul'un fethi - Otlukbeli Muharebesi Çaldıran Muharebesi - Mercidabık Muharebesi - Ridaniye Muharebesi - Mohaç Muharebesi - Belgrad'ın fethi - Preveze Deniz Muharebesi - İnebahtı Deniz Muharebesi I. Viyana Kuşatması - II. Viyana Kuşatması - Kutsal İttifak Savaşları - Navarin Deniz Muharebesi - Nizip Muharebesi - Kırım Savaşı - 93 Harbi - Trablusgarp Savaşı - Balkan Savaşları - I. Dünya Savaşı - Kurtuluş Savaşı - Kore Savaşı - Kıbrıs Barış Harekâtı Kalın harf: Harp (Savaş), normal harf: Muharebe (Çarpışma)

Savaş ile ilgili bu madde bir taslaktır. İçeriğini geliştirerek  Vikipedi'ye katkıda bulunabilirsiniz.