Zaho

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Şuraya atla: kullan, ara

Koordinatlar: 37°09′42″N, 42°41′00″E

Zaho
Zaxo زاخۆ
Delal Köprüsü
Delal Köprüsü
Zaho
Zaho
Zaho'nun Irak'daki konumu
Koordinatlar: 37°09′42″K 42°41′00″D / 37.16167°K 42.6833333°D / 37.16167; 42.6833333
Ülke Irak Irak
Özerk bölge Irak Kürdistanı Kürdistan
İl Duhok ili
Nüfus
 - Toplam 350.000

Zaho (Arapça: زاخو Zakhu, Kürtçe: Zaxo; زاخۆ), Irak'ın kuzey bölgesinde yer alan Kürdistan Bölgesel Yönetimi'ne bağlı bir şehirdir.

Zaho şehrin nüfusu yaklaşık 350,000'dir. Nüfusun çoğunluğunu Kürtler oluşturmaktadır. Zaho, Türkiye sınırına en yakın Irak şehiri'dir. Habur Sınır Kapısı ve Musul yolunun üstünde ve bütün ticaret trafiği Zaho'dan geçmektedir. Habur Çayı şehri ikiye ayırır. Zaho bölgesi Sindi aşiretinin kontrolündedir. Bu aşiretin reisi Abdi Ağa'nın oğlu Süleyman Ağa'dır (Dr. Süleyman). Bölgenin konumu çok stratejik olup bir tarafı Suriye bir tarafı Türkiye ile çevrilidir. Zaho ticaret ve ekonomi şehri olmasına karşın gelişememiştir.

2010 Temmuz ayında Zaho Üniversitesi açıldı. Üniversite, Kürdistan Bölgesinin sahip olduğu 11 kamu üniversitelerinden biridir.

2007 yılında, Irak savaşının bir sonucu olarak Zaho bölgesinde 10.000 kişinin yerinden olmuş olduğunu bildirildi.[1]

1991 yılında Zaho, Saddam Hüseyin tarafından katledilen Iraklı Kürtleri korumak için yapılan Huzur Harekatı'nda, İngiliz ve Amerikalılar tarafından kurulan güvenli bölge merkezi oldu. Şehrin sakinlerinin çoğu dağlara kaçmış, Amerikan kuvvetleri bölgeye geldiğinde Zaho'yu bir hayalet şehir olarak nitelendirdiler.[2] Amerikan ordusu, 1996 yılında Zaho askeri üssünü kapattı. 2008 yılında Türk ordusunun 1990'lı yıllarda Irak hükümeti ile yapılan bir anlaşma çerçevesinde, Zaho ilçesinde ki dört üssü koruduğu bildirildi.[3]

iklim[değiştir | kaynağı değiştir]

Zaho'un kuzey bölümlerinde karasal iklimin soğuk ve kar yağışlı kışları, güneyinde ise sıcak ve kurak yazları görülebilir. Zaho'un kuzeyi dağlık olduğu için Karasal iklim hakimdir, güneyi ise genellikle düzlüklerden oluştuğu için sıcak iklim hakimdir.

Bitki örtüsü[değiştir | kaynağı değiştir]

Zaho'nun iklim şartları, topografik ve dağlık yapısı nedeniyle, ilde bitki örtüsü olarak bozkır ve orman bulunur. Şehrin kuzeyindeki dağlık bölgede kavak, Söğüt ve Meşe ağaçları bulunur.

Ekonomi[değiştir | kaynağı değiştir]

Zaho'nun ekonomisini tarım, turizm, alışveriş ve petrol ihracatı oluşturmaktadır.

Kültür[değiştir | kaynağı değiştir]

Zaho, Kürdistan ve Mezopotamya kültürü İslam dini ve geleneksel Kürt kültürü etrafında biçimlenmiştir. Buna karşın, Zaho şehri çeşitlilikler içinde yüksek bir kozmopolit toplum ve canlı bir kültüre sahiptir. İslam etkisi Kürt ve Arap kültürünün mimari, müzik, giyim, mutfak ve yaşam tarzında görülebilmektedir.

Zaho mutfağı[değiştir | kaynağı değiştir]

Ana madde: Irak mutfağı

Kürt ve Arap mutfağı oldukça tutulmakta olup kentin her yerinde döner lokantalarından Zaho otellerinin lüks lokantalarına kadar her yerde bulunabilmektedir. Hızlı yiyecekler, Arap, Kürt ve Batı mutfakları da oldukça popüler olup geniş miktarda bulunabilmektedir. Kürt mutfağı Araplarla binlerce yıllık etkileşimle günümüze gelmiş gayet zengin ve farklı bir mutfaktır. Mutfağın temel malzemeleri kuzu eti, yöresel baharatlar, pirinç ve bulgurdur. Bu nedenle Kürt mutfağı ağır yemeklerden oluşur. Mutfağın temel bileşenleri Kebaplar, lahmacunlar, etli yemekler ve hamurlu tatlılar olup dünyanın her yerinde tanınmakta ve tercih edilmektedir. Fast-Food tarzı Batı kültürünün de arttığı bu devirlerde, fast-food'la yarışabilir hızlı hazırlanabilen bir mutfaktır.

Giyim ve kurallar[değiştir | kaynağı değiştir]

Zaho'da insanların birçoğu yöresel Kürt kıyafeti ve Arap elbisesi olan kandura giyerler. Bu giyim biçimleri, Zaho'nun çok sıcak ve nemli veya çok soğuk olan iklimine göre değişmektedir.

Spor[değiştir | kaynağı değiştir]

Zakho Football Club (Zaho FC) 1987 yılında kurulan, Kürdistan Bölgesel Yönetimi'nde bir spor kulübüdür. Spor kulübü, sadece en iyi 16 Irak futbol kulübünün oynadığı Irak Premier Lig'te oynamaktadır. Zakho FC'nin 6000 koltuk kapasitesi olan kendi stadyumu bulunmaktadır.

Zakho Basketbol Kulübü (Zaho SC), Kürdistan Bölgesel Yönetimi'nin Zaho merkezli bir takımıdır. 2011 yılında Zaho SC, Erbil'de Duhok SC takımını yenerek Kürdistan Basketbol Süper Kupasını kazandı.[4]

Kültür[değiştir | kaynağı değiştir]

Delal Köprüsü[değiştir | kaynağı değiştir]

Delal Köprüsü, Zaho'nun en ünlü yerlerinden biri ve aynı zamanda şehrin simgelerinden biridir.

Eğitim[değiştir | kaynağı değiştir]

Üniversiteler[değiştir | kaynağı değiştir]

Zaho Üniversitesi, Zaho şehrinde bulunan Kürdistan Bölgesel Yönetimi'nin üniversitelerinden biridir

Görüntüler[değiştir | kaynağı değiştir]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ "GOVERNORATE ASSESSMENT REPORT: DAHUK GOVERNORATE". UNHCR. September 2007. http://www.unhcr.org/refworld/pdfid/471f4c9ba.pdf. Erişim tarihi: 2009-09-06. 
  2. ^ Cavanaugh, John P. (1992). "Operation Provide Comfort: a model for future operations". School of advanced military studies, Fort Leavenworth, Kansas. http://www.dtic.mil/cgi-bin/GetTRDoc?AD=ADA254123&Location=U2&doc=GetTRDoc.pdf. Erişim tarihi: 2009-09-06. 
  3. ^ "Iraqi Kurdish Paper Says Turkish Military Bases Inside Kurdistan Region". iStockAnalyst. 2008-08-01. http://www.istockanalyst.com/article/viewiStockNews/articleid/2462785. Erişim tarihi: 2009-09-06. 
  4. ^ "Zakho wins Kurdistan basketball Super Cup," Kurdish Globe, retrieved 2014-01-30