VI. Charles

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Şuraya atla: kullan, ara
VI. Charles
VI. Charles portresi, (1412).
Carlo VI di Francia, Maestro di Boucicaut, codice Ms. Français 165 della Biblioteca Universitaria di Ginevra.jpg
Fransa Kralı
Hüküm süresi 16 Eylül 1380 – 21 Ekim 1422
Taç giymesi 4 Kasım 1380
Önce gelen V. Charles
Sonra gelen VII. Charles
Eş(leri) Isabeau de Bavaria
Çocukları İngiltere Kraliçesi Isabella
Brotanya Düşesi Joan
Poissy Başrahibesi Marie
Burgundi Düşesi Michelle
Guyenne Dükü Louis
Touraine Dükü John
İngiltere Kraliçesi Catherine
VII. Charles
Hanedan Valois Hanedanı
Babası V. Charles
Annesi Joan de Bourbon
Doğum 3 Aralık 1368(1368-12-03)
Paris, Fransa
Ölüm 21 Ekim 1422 (53 yaşında)
Paris, Fransa
Defin Saint-Denis Bazilikası, Paris
Dini Roman Katolik

VI. Charles (d. 3 Aralık 1368 – ö. 21 Ekim 1422), Sevilen (Fransızca: le Bien-Aimé) ya da Deli (Fransızca: le Fol) olarak adlandırılır,

Genç yaşamı ve ailesi[değiştir | kaynağı değiştir]

Vİ. Charles Fransa Kralı olduğu zaman 11 yaşında idi. Tam bu sırada Yüz Yıl Savaşı ortalarıydı ve savaş devam etmekte idi. Yetişkin olmadığı için devletin yönetimi dört amcasından oluşan bir naipler heyetinde verilmişti. Bu taht naipler heyeti üyeleri şunlardı: Cesur Filip (Fr: Philippe le Hardi,): Burgundi Dükü; Jean de Berry: Bery Dükü; I. Louis: Anju Dükü ve II. Louis: Burbon Dükü. Fransa 'da uygulanan Roma Katolik kilisesi hukukuna gore krallarin yetişkinlik yaşına erismesi 14 yaş olarak tesbit edilmişti. Fakat Naipler Heyeti bu kuralı uygulamadı ve ülkede iktidarı II. Charles 21 yasına gelincesye kadar ellerinde tuttular. VI. Charles ancak 21 yasında Fransa devleti yönetimini üzerine alabildi.

IV. Charles 17 yasında iken 17 Temmuz 1385'de İsebeau Baveryalı ile evlendi. İsabeau o zaman 14 yasına idi ama zamanının hukuk kurallarına göre evelenek için yetişgin yaşda idi. Kraliçe isabaeu'nun 12 çöccuğu oldu ama bunlardan çoğu yaşamadılar. isabeau'nın ilk çocuğu bir erkekti; Charles ismi verilmiş Veenois Dauphin (veliaht) unvanını almıştı ama 3 aylık iken oldu. 1392'de doğan beşinci çocuğu da erketi; Charles adı verildi ve Daupphin (veliaht) oldu ama 9 yasında oldu. Bu sırada İV. Charles delilik alemetleri gösterdi. Sekizinci bebeği 1397'de doğdu; Louis adı verilen bu erkek çocuk da 1401'de dauphin (veliaht) unvanı aldı ama 1415'da oldu. Dokuzuncu erkek bebek Louis 1397'de doğdu ve 1415'de dauphin (veliaht) unvanı aldı fakat 19 yasında 1497'de oldu. Onbirinci çocukları 1403'de doğdu ve Charles adını aldı ve 1317'de Dauphin unvanı aldı. Charles Paris'da Franssa sarayında büyütülmedi ama Provence'de Anjou Düşesi Yolande Aragonlu tarafından yetiştirldi. Babası Vİ. Charles 1322'de ölünce VII. Charels olarak Fransa Kralı oludu ama bu İngiltere ile büyük bir çatışma ve Fransa-İngiltere savaşı yarattı.

Naipler ve iktidarı eline alması[değiştir | kaynağı değiştir]

VI. Charles daha Fransa tahta çıkmadan babssi V. Charles yaşamakta ve kral olarak Fransa'yı yönetmete iken mali bakımdan büyük çabalar serfederek gayet temkinli bir mali siyaset uygularak devlet harcamalarını gayet sıkı olarak kontrol etmişti. Bunun için olup oğlu VI. Charles tahta geçtiğinde Fransa devlet hazinesi dolu idi. Fakat VI. Charles 21 yasında yetişginliğe geldiği kabul olununcaya kadar devletin başında bulunan amcalarındna oluşan naipler heyeti 10 yıl süre ile gayet savurgan bir devlet mali politikası izlediler. Yaptıkları savurgan harcamalar kendi şahsi düklük menfaatlerini gözetmekte idi ve çok kere bu harcamalar birbirine karşı olmakta ve hatta tam aksi yönlerde olmakta idi. Kraliyet devlet hazinesi azalıp erimeye başladı ve naiplerin savurgan harcamalarıni karşılamak için vergilerin artırılması ve hatta yeni vergilerin getirilmesi gerekti. Bu ülkede hoşnutsuzluk yarattı ve hatta birkaç yerel isyanın çıkmasına neden oldu.

1388'de Vİ. Charles naipler olan amcalarının görevlerin son verdi. Babasının eski mali sorunlar danışmanları olan (ve bir tür maymun olan "marmuset" alaylı adla anılan) eski devlet memurlarını devletin malı yönetimin başına getirdi. Bu devlet memurlarının gayet adil ve iyi yönetimi ile Fransa Krallığının mali ve ekonomik durumu gözle görülebilir şekilde iyileşmsye başladı. Bu nedenle VI. Charles'in halk arasında ismi Sevilen' oldu.

Akıl hastalığı[değiştir | kaynağı değiştir]

Fakat Ağustos 1392'de VI. Charles orduunun başında Paris'den batıda Brotenya'ya gitmekte iken VI. Charles birden delirme emareleri göstermeye başladı. Etrafında bulunan asiller ve şövalyelere kılıcı ile saldırmaya başladı. Kralın kardeşi olan I. Louis, Orleans Dükü kardeşinin bu delice saldırısından hayatını zor kurtardı. Fakat Vi Charles silahlı saldırısına devam ederek kendi maiyetinde bülunan dört şövalyeyi öldürdü. [1]

Bundan sonra Vİ. Charles nöbet nöbet delilik alemetleri göstermeye devam etti. Bu delilik nöbetleri daha sık ve daha uzun zaman devam eder oldu. Bu delilik nöbeti esnasında Vİ. Charles abuk sabuk kendikendine söylenerek kendinin camdan yapılmış olduğunu ve kırılabileceğini ifade etmekte idi >Birkaç nöbetinde karais ve çocuklarını tanımamıştıı. [1]. Bazan etrafındaki hizmetkalara saldırılarda bulunmaktaydı. Diğer nöbetlerde deliler kaldığı Paris konağın olan Hotel Saint-Pol koridorlarında uzun koşuya geçip yorgunluktan yere serilinceye kadar bu delice koşuya devam eti. Onun için bu konağın koridorlaru duvaralla ve kilitli kapılaralkla kaptıldı. kaldığı . Bu nöbetlerde düşmanlarının kendini olurmeye hazır olduklarını ve kendini onlardan savunmakta olduğunu bağırarak ssöylemekteydi. Bu delilik nöbetleri dışında kral Vİ. Charles gayet mantıklı ve akıllı konuşup davranıp hareket etmekte idi.[1] Tarihle ilgili olan modern doktorlar kralın bu delili alametlerine ait tarihsel kayıtları inceleyip kralın bu psikiyatrik rahatsızlığına bipolar bozukluk teşhisi koymuşlardır.

29 Ocak 1393 bir delilik sonucu Hotel Saint-Pol'da Bal de Ardent (Yananlar Balosu) adlı tertip edilen maskeli balo idi. Bu baloda kral ve maiyetindeki asiller ve saraylılar kıyafet değiştirip yağ çektirilmiş yanacak kumaşlardan vahşi adamlar gibi giyinip dans edip eğlenmeye koyuldular. Bu arada ışık vermek için kullanılan acıkta yanan meşalelerden sıçrayan veya bilerek yayılan alevler birkaç asıl ve saraylının çok ciddi olrak yanmasına ve dördünün de ölmesine neden oldu.

Yeni naipler heyeti ve iktidar çekişmeleri[değiştir | kaynağı değiştir]

Kral delilik nöbetleri dolayısıyla kendini devlet sorunlarına teksif edememekte ve kararlar alamamakta idi. Sonunda devletin en önemli soyluları, "krala en yakın akraba olan soylular" (Prince du şang) tarafından kurulan ve kraliçe İsabeau tarafından başkanlığı yapılan bir "naip danışmanlar heyeti" kuruldu. Bu heyet devletin yönetimini eline aldı. Bu naipler yönetim heyeti içinde önceleri Kralın ilk naipler heyeti içinde önemli olan; kraliçe üzerinde büyük etkisi olan kralın amcası olan (Burgundililer kliği başı olan) Burgundi Dükü Cesur Filip önemli rol oynadı. Sonra bu heyete önemli rol kraliçeyi çok etkileyen (Orleanslılar kliği başı olan) Orleans Dükü İ. Louis'e geçti. Burgundililer ve orleanslılar klikleri Fransa'da devlet idaresi için birbirleri ile mücadeleye giriştiler. Nisan 1404'de Burgundi Kontu Cesur Filip oldu ama yerinin oğlu ve varaisi olan yeni Burgundi kontu Korkuzuz Jean "Burgundililer kliği başkanı" olarak aldı ve klik çatışmaları daha şiddetli olaArak devam etti.

1407'de Orleanslılar kliğinin başı olan Orleans Dükü I. Louis Paris'de bir suikastlle öldürüldü. Burgundililer kliği başi olan Korkusuz Jean bu suikastı ne inkar etti ne de kabullendi. Ama şüpheler ve siyasi rekabet arttı. Orleanslılar kliği yeni Orleans Dükü Charles Orleans'li kayınpederi Armagnac Dükü VII. Bernard VII'dan Burgundililere karşı destek istedi. Bu 1407'den ta VI. Charles'in ölümünden sonra 1435'e kadar devam eden Armagnac-Burgundililer İç Savaşı'na neden oldu. Bu iç savaş Fransa-İngiltere savaşı devam ederken bile ortadan kalkmadı.

İngiltere ile savaş devam etmekte ve İngilizler Fransa'da ilerleyip hergün bir kısım Fransa;yı da ellrine geçirmekte idiler. Bu vahim durumda Fransa'nın en üst ailler grubunun iki k]ige ayrılıp bibirleri ile ölümcül mücadeleye girmesi birçöl Fransız soylu uygun gelmekte idi. Bunlaradn olan Burgundi kliği başı olan Korkusuz Jean kralın veliahtı ve varisi olan Dauphin Charles ile görüşmelere girişmek istedi. İki taraf bu görüşmelere başlamak için Montreau'da bulunan bir köprü üzerinde karşı karşıya geldiler. Bu görüşme oyapılmakta iken Dauphin'in bir takipçi şövalyesi Burgundililerin başı olan Korkusuz Jean'ı öldürüldü.

Yeni Burgundi Duku ve sarayda Burgundililer kliginin basi Korkusuz Jean'in oglu ve varisi olan Filip Iyi oldu.

Naipler Heyeti'nin aldığı önemli kararlar[değiştir | kaynağı değiştir]

Vİ. Charles'in karısı Kraliçe İsabeau başkanlığındaki Naipler Heyeti'nin idare donemione Fransa krallığı için önemli olan bazı politik tedbirler alindi.

Bunların başında Vİ. Charles'in devletin mali politikası idare etmek ve savvurgan harcamaları önlemek için devlein ıcine getirdi mali memurlral ilgilidir. Yeni naipler heyetui, eskisi gibi haraçamalarian bir kısıtlama getirilmesindne hoşlanmamakta bunların yükske soylu kişilerin bağımsızlıklarına bir gem vurma olduğunu kabul etmekte ve "Marmoset" adını verdikleri bu özel maliye memurlarından hiç hoşlanmamakta idiler. Fransa'da devlet gücünü ellerine tekrar geçirdikten sonra bu naipler heyeti "marmoset" lakabı verilmiş olan bu maliye memurlarının hepsini görevlerinden uzaklaştırdı. Böylece Vİ. Charles'in bir disiplin altına sokturduğu devlet maliyesi yine Naipler Heyeti'nde bulunan soyluların ellerine bırakmaktaydı.

17 Eylül 1394'de birdenbire Vİ. Charles bir ferman yayımlarak Yahudilerin Hristiyanlara karşı uzun zamandır işledikleri kötülükler, suçları ve bunların ortaya çıkardığı şikayetelri göz önüne alarak bundan belli bir zaman sonra hiçbir Yahudi'nin kendinin hükümdarı olan arazilerde yaşamaya hakkı olmadığı ilan etti. Bu fermanın karısının talebine göre hazırladığı bilinmektedir. Bu fermanın kuralları uıygulanması için Yahudilere Fransa'daki işlerini bitirmek için mehil müdddette tanınmakta idi. Yahudiler gayrimenkullerini satmayı ve borçlarını ödemeyi bu mehil dönem içinde tamalayacaklardı. Yahüdlere borçları olanların da borçlarını geri ödemek de verilen bu mehil müddet içinde son erdirilmesi ön görülmekte ve borç ödem bu mehil müdeti gerçerse Yahudilerin kefalet veya teminatlarını hemen paraya çevirme hakları olacaklardı. Yahudiler verilen mehil müddetten biraz dah sonra ülkenin sınırına özel emniyet memurları tarafından götürülmeleri ve ülkeden burada çıkartılmaları da öngörülmüştü. Bu müddet geçince Hristiyanaların Yahudilere hiçbir borcu olmadığı kabul edilecekti. Böylelikle Vİ. Charles Fransa'yı Yahudlklerden temizleme kararı almış ve uygulamamış olamaktaydı.

İngilizlerin istilası[değiştir | kaynağı değiştir]

VI. Charles'in hükümdarlık dönemi boyunca İngiletere ile Fransa arasında hcı durmadan bir açık savaş hali bulunmaktaydı. Buna Yüz Yıl Savaşı adı verilmekteydi.

Ölümü[değiştir | kaynağı değiştir]

VI. Charles 21 Ekim 1422'de Paris'de oldu. Mezarı Paris Sen Denis Bazilikası'nda karısı İsebeau Bevaryalı'nın mezarının yanındadır.


Karısı ve çocukları[değiştir | kaynağı değiştir]

Galleri[değiştir | kaynağı değiştir]


Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

Dış kaynaklar[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Guenée, Bernard ,(2004) La folie de Charles VI : roi Bien-Aimé, Paris: Perrin, "Pour l'histoire" Koleksiyonu ISBN 2-262-01994-0 (Fransızca).
  • Autrand, Françoise (1986),Charles VI : la folie du roi, Paris:Editions Fayard,‎ ISBN 978-2213017037 (Fransızca) On-line:[[1]]
  • Famiglietti, R.C., (1986) Royal Intrigue: Crisis at the Court of Charles VI, 1392–1420, New York: AMS Press, (İngilizce)
  • Famiglietti, R.C., (1992) Tales of the Marriage Bed from Medieval France (1300–1500), Providence; Picardy Press, (İngilizce)

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]


Önce gelen:
V. Charles
Fransa Kralı
(1380 - 1422)
Sonra gelen:
VII. Charles