Sırpça

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Gezinti kısmına atla Arama kısmına atla
Sırpça
Telaffuz srpski
Bölge Balkanlar
Etnik köken Sırplar
Konuşan sayısı 9.262.890  (2002)[1]
Dil aileleri
Yazı sistemi Kiril alfabesi (Sırp Kiril alfabesi)
Latin (Hırvat alfabesi)
Resmî durumu
Resmî dil  Sırbistan
 Bosna-Hersek
Bölgesel  Çek Cumhuriyeti[2][3]
 Hırvatistan
 Karadağ
 Macaristan
 Kuzey Makedonya[4][5]
 Romanya
 Slovakya[6]
 Yunanistan (Aynoroz'da)
Dil kodları
ISO 639-1 sr
ISO 639-2 srp
ISO 639-3 srp
Map of Serbian language - official or recognized.PNG
  Sırpça'nın resmi dil olduğu yerler.
  Sırpça'nın bölgesel resmi dil olduğu yerler.

Sırpça (Sırp Kiril: српски језик, Latin: srpski jezik) Slav dillerinin güney grubuna ait, çoğunlukla Sırplar tarafından konuşulan dil.[7] Hırvatça, Karadağca ve Boşnakça'nın da dahil olduğu Sırp-Hırvat dili'nin standart bir formu olarak kabul edilmektedir.[8][9] Sırpça, Sırbistan'ın ve Kosova'nın resmî dilidir. Ayrıca Bosna-Hersek'in 3 resmî dilinden biridir. Dil aynı zamanda Karadağ, Hırvatistan, Makedonya, Romanya, Slovakya ve Çekya'da azınlık dili olarak tanınmaktadır.[10] Yaklaşık 10 milyon Sırp tarafından konuşulmaktadır.

Dilsel özellikler[değiştir | kaynağı değiştir]

Alfabe[değiştir | kaynağı değiştir]

Sırpça hem Latin alfabesi (латиница, latinica) hem de Kiril alfabesi (ћирилица, ćirilica) kullanılarak yazılmaktadır. 19. yüzyılda Kiril alfabesi Sırpçaya uyarlanırken, her ses için bir harf oluşturulmuştur. Bu yüzden Türkçe gibi Sırpça da yazıldığı gibi okunan ve okunduğu gibi yazılan bir dil olmaktadır. Otoriteler her ne kadar iki alfabeyi de tarih boyunca resmi olarak kabul etmiş olsada tarihsel nedenler öne sürülerekten 2006 yılında Sırbistan Kiril alfabesini tek resmi alfabesi olarak kabul etmeye başlamıştır. Bu yasa sadece resmi evrakları ve devlet konuşmalarını kapsadığı ve günlük dil veya medya, ticaret ve yayın dilleri üzerinde bir hükmü bulunmadığı için Latin alfabesi özellikle özel yayın organları ve sokak levhalarının yazımında yaygınca kullanılmaktadır.[11]

2014 yılında gerçekleştirilmiş bir anket Sırp halkının 47%'sinin Latin alfabesini, 36%'sının ise Kiril alfabesini tercih ettiğini ortaya koymuştur.[12]

Kiril alfabesi[değiştir | kaynağı değiştir]
А а Б б В в Г г Д д Ђ ђ Е е Ж ж З з И и Ј ј К к Л л Љ  љ  М м
 A a B b V v G g D d Đ đ  E e Ž ž Z z  I i J j K k L l Lj lj M m
Latin alfabesi[değiştir | kaynağı değiştir]
Н н Њ  њ  О о П п Р р С с Т т Ћ ћ У у Ф ф Х х Ц ц Ч ч Џ  џ  Ш ш
 N n Nj Nj O o P p R r S s  T t Ć ć U u  F f H h C c Č č Dž dž  Š š

Şiveler[değiştir | kaynağı değiştir]

Sırpça'nın iki büyük şivesi vardır:

Shtokavian: Standart lehçedir.

Torlakian: İkinci büyük diyalektdir. Sırbistan, Kosova, Makedonya başta olmak üzere diğer Balkan ülkelerinde konuşulur.

Osmanlı Türkçesi ile etkileşim[değiştir | kaynağı değiştir]

Sırpça'nın Sırp-Hırvatça içindeki coğrafi dağılımı (2006)

Sırp-Hırvatçada Osmanlı Türkçesi kökenli yaklaşık 1190 sözcük bulunmaktadır.[13] Aşağıdaki tablo bu kelimelere örnekler içermektedir.

Türkçe Sırpça Türkçe Sırpça Türkçe Sırpça Türkçe Sırpça
yastık jastuk yorgan jorgan böbrek bubreg bakır bakar
börek burek kapı kapija kaldırım kaldrma bayrak barjak
alet alat kalay kalaj çelik čelik kayısı kajsija
dut dud çekiç čekić badem badem tepsi tepsija
çakal šakal sandık sanduk oda odaja köprü ćuprija

Sırpça kelime ve cümle kalıpları[değiştir | kaynağı değiştir]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ http://www.ethnologue.com/language/srp
  2. ^ "Minority Rights Group International : Czech Republic : Czech Republic Overview". Minorityrights.org. 14 Mart 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2012-10-24. 
  3. ^ "Národnostní menšiny v České republice a jejich jazyky" (PDF) (Czech). Government of Czech Republic. s. 2. 15 Mart 2016 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Podle čl. 3 odst. 2 Statutu Rady je jejich počet 12 a jsou uživateli těchto menšinových jazyků: [...], srbština a ukrajinština  Bilinmeyen parametre |trans_title= görmezden gelindi (yardım)
  4. ^ "Minority Rights Group International : Macedonia : Macedonia Overview". Minorityrights.org. 14 Mart 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2012-10-24. 
  5. ^ Ec.Europa.eu
  6. ^ B92.net
  7. ^ Václav Blažek, "On the Internal Classification of Indo-European Languages: Survey" retrieved 20 Oct 2010 2012-04-20 tarihinde WebCite sitesinde arşivlendi, pp. 15–16.
  8. ^ David Dalby, Linguasphere (1999/2000, Linguasphere Observatory), pg. 445, 53-AAA-g, "Srpski+Hrvatski, Serbo-Croatian".
  9. ^ Benjamin W. Fortson IV, Indo-European Language and Culture: An Introduction, 2nd ed. (2010, Blackwell), p. 431, "Because of their mutual intelligibility, Serbian, Croatian, and Bosnian are usually thought of as constituting one language called Serbo-Croatian."
  10. ^ Montenegro Census 2011 data, Montstat, "Archived copy" (PDF). 2011-07-27 tarihinde kaynağından Arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 2011-07-12. 
  11. ^ "The Constitution". The Constitutional Court of the Republic of Serbia. Archived from the original on 2011-07-23. Retrieved 2010-12-06.
  12. ^ "Ivan Klajn: Ćirilica će postati arhaično pismo". b92.net. 11 October 2017 tarihinde kaynağından Arşivlendi. Erişim tarihi: 27 April 2018. 
  13. ^ https://en.wiktionary.org/wiki/Category:Serbo-Croatian_terms_derived_from_Ottoman_Turkish

Ayrıca bakınız[değiştir | kaynağı değiştir]

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]