Pelé

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Pelé
Pele by John Mathew Smith.jpg
Kişisel bilgileri
Tam adı Edson Arantes do Nascimento
Doğum tarihi 23 Ekim 1940 (1940-10-23) (82 yaşında)
Doğum yeri Três Corações, Brezilya
Boyu 1,73 m (5 ft 8 in)
Mevkii Forvet
Numarası 10
Altyapı kariyeri
1947-1956 Bauru AC
Profesyonel kariyeri*
Yıllar Takım Maç (Gol)
1956-1974 Santos 638 (619)
1975-1977 New York Cosmos 56 (31)
Toplam 694 (650)
Millî takım kariyeri
1957-1971  Brezilya 92 (77)
Başarıları
FIFA Dünya Kupası
 Brezilya adına
Erkekler Futbol
Altın 1958 İsveç Takım
Altın 1962 Şili Takım
Altın 1970 Meksika Takım
Copa América
Gümüş 1959 Arjantin Takım

* Yalnızca lig maçları ve gollerini içerir.


Edson Arantes do Nascimento (Portekizce telaffuz: [ˈɛtsõ (w)ɐˈɾɐ̃tʃiz du nɐsiˈmẽtu]; 23 Ekim 1940, Três Corações), veya bilinen adıyla Pelé (Portekizce telaffuz: [peˈlɛ]), forvet pozisyonunda oynamış Brezilyalı eski bir futbolcudur.[1] 1956'dan emekli olduğu 1977'e kadar, hazırlık maçları da dâhil olmak üzere oynadığı 1363 maçta attığı 1279 gol Guinness Dünya Rekorları'nda yer almaktadır.[2] Tüm zamanların en iyi futbolcularından biri olarak kabul edilen Pelé; Franz Beckenbauer, Alfredo Di Stéfano ve Karl-Heinz Rummenigge gibi futbolcuların yanı sıra FIFA tarafından da "en iyisi" olarak nitelendirilmiştir.[3][4] 2000'de Diego Maradona ile birlikte FIFA Yüzyılın Oyuncusu ödülünü kazanmıştır.

Pelé on beş yaşındayken Santos, on altı yaşındayken Brezilya millî futbol takımı için oynamaya başladı. On yedi yaşındayken 1958 Dünya Kupası finalinde attığı gol, onu bir Dünya Kupası finalinde gol atan en genç futbolcu yaptı. Brezilya 1962 Dünya Kupası'nda da şampiyon oldu ancak Pelé grup aşamasında sakatlandığı için turnuvanın geri kalanında oynayamadı. 1970 Dünya Kupası'nda dört gol yedi asistle oynayarak üçüncü şampiyonluğun merkezinde yer aldı. On dört yıllık millî takım kariyerinde üç Dünya Kupası (1958, 1962, 1970) kazandı ve tarihte bunu başarabilen tek futbolcu oldu.[5] 2022 itibarıyla, 92 maçta attığı 77 golle Brezilya'nın en golcü futbolcusudur.

Kulüp kariyerinin büyük çoğunluğu Santos'ta geçiren Pelé, orada toplamda yirmi beş kupa kazandı. 1962'de kulübe tarihinin ilk Libertadores kupasını kazandırdı, ardından 1963'te tekrar şampiyon oldu. Libertadores şampiyonu olarak oynadığı iki Kıtalararası Kupa finalinde (1962, 1963) sırasıyla Benfica ve Milan'a karşı oynadığı dört maçta dokuz gol attı; Santos iki finali de kazandı. Kariyerinin son iki yılını New York Cosmos'ta geçirdi ve giydiği on numaralı forma emekliye ayrıldı.[6]

1999 yılında Uluslararası Olimpiyat Komitesi tarafından "yüzyılın atleti" seçildi.[7] Time ise 20. yüzyılın en önemli 100 insanı arasına Pelé'yi de koydu.[8] Emekliliğinden sonra futbol elçisi olarak yer aldığı etkinliklerin yanı sıra UNICEF için çalıştı. Yoksulluğun azaltılması ve imkânı olmayan çocukların eğitime erişmesi için kendi vakfını kuran Pelé,[9] ayrıca 1995'ten 1998'e kadar Brezilya Spor Bakanı olarak görev aldı.[10]

Kulüp kariyeri[değiştir | kaynağı değiştir]

Pelé, 23 Ekim 1940'ta doğdu. Aile tarafından Pepe takma adıyla çağrılırdı ama kuzenleri ve küçük arkadaşları tarafından yaramaz anlamına gelen 'Peli lakabı takıldı, bu lakap zamanla Pelé oldu. 11 yaşında keşfedilene kadar ayakkabı parlatıyordu. 4 yıl sonra onu keşfeden De Brito, bir gün Santos'un yöneticilerine "Bu çocuk dünyanın en iyi futbolcusu olacak." dedi. Sonraki sezonda Pelé, ligin yıldız oyuncusu olunca bu sözün doğruluğunu ispatlamış oldu.

Bill Clinton ve Pelé, 1997

Kariyerine Brezilya Ligi'nin o zamanların en iyi takımlarından Santos'ta başlayıp ve yine ünlü bir kulüp olan Cosmos'ta bırakmıştır. Futbol tarihinde en çok gol kralı olan futbolcudur. Cosmos forması ile bir sezon boyunca ligde 52, kupada 12 gol kaydederek "en fazla gol atan gol kralı" olarak futbolu bırakmıştır.[11]

Dünya'nın gelmiş geçmiş en iyi futbolcularından biri olarak kabul görmektedir. 3 kere, FIFA Dünya Kupası'nı kazanan takımda yer almıştır.[12] İlk dünya şampiyonluğunu 1958 yılında yaşadı. Futbol kariyerinde 1281 gol atarak kırılması çok zor olan bir rekora imza atmıştır. Bununla beraber Pele, kariyeri boyunca 6 defa bir maçta beşer gol kaydederek ayrı bir başarıya daha imza atmıştır. 30 defa da bir maçta dörder gol kaydeden Pelé tam 92 maçta da hat-trick yapmıştır.

Nijerya Pelé'nin maçını izlemek için Biafra ile yaptığı savaşta 2 günlük ateşkes ilan edilmiştir.

Bir başka olayda Brezilya Ligi'nde oynanan bir maçta Pelé'nin oyundan atılması sonrası taraftarlar isyan etmiş ve hakemi zor durumda bırakmıştır. Bunun üzerine Pelé 15 dakika sonra oyuna tekrar dönmüştür. Bu olayda en dikkat çeken şey ise hakem hakkında hiçbir cezai işlem uygulanmaması hatta hakemin takdir edilmesidir.

2013 FIFA Ballon d'Or Prix d'Honneur ödülünü ilk kez alan oyuncudur.

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ "Britannica biyografi". 11 Temmuz 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 11 Ağustos 2018. 
  2. ^ "Most career goals (football)". Guinness World Records (İngilizce). 4 Ocak 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 20 Eylül 2022. 
  3. ^ "'The best ever, by some distance' - What they said about Pele | Goal.com". www.goal.com. 22 Eylül 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 20 Eylül 2022. 
  4. ^ "Welcome to FIFA.com News - Pele: The greatest of them all - FIFA.com". web.archive.org. 9 Ocak 2021. 9 Ocak 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 20 Eylül 2022. 
  5. ^ "Pelé: Most Wins of the FIFA World Cup by a player". Guinness World Records (İngilizce). 23 Ekim 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Eylül 2022. 
  6. ^ "Cosmos honor Pele by retiring number - almost 37 years after they already did". ESPN.com (İngilizce). 15 Temmuz 2013. 29 Kasım 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Eylül 2022. 
  7. ^ "Olympic committees tab Pele as the best". Deseret News (İngilizce). 18 Aralık 1999. 13 Ocak 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Eylül 2022. 
  8. ^ "TIME 100 Persons of The Century". Time (İngilizce). 6 Haziran 1999. ISSN 0040-781X. 22 Eylül 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Eylül 2022. 
  9. ^ "International Icon and Humanitarian Pelé Announces the Launch of His New Global Charitable Foundation". www.businesswire.com (İngilizce). 13 Eylül 2018. 2 Mart 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Eylül 2022. 
  10. ^ Staff, Guardian (25 Kasım 2001). "Pele slips from Brazil pedestal". the Guardian (İngilizce). 25 Ağustos 2013 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Eylül 2022. 
  11. ^ "Arşivlenmiş kopya". 11 Nisan 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 11 Nisan 2020. 
  12. ^ "FİFA Profil". 16 Haziran 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 11 Ağustos 2018. 

Ayrıca bakınız[değiştir | kaynağı değiştir]