Kadmiyum

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Jump to navigation Jump to search

Kadmiyum (Cd)

H Periyodik tablo He
Li Be B C N O F Ne
Na Mg Al Si P S Cl Ar
K Ca Sc Ti V Cr Mn Fe Co Ni Cu Zn Ga Ge As Se Br Kr
Rb Sr Y Zr Nb Mo Tc Ru Rh Pd Ag Cd In Sn Sb Te I Xe
Cs Ba   Hf Ta W Re Os Ir Pt Au Hg Tl Pb Bi Po At Rn
Fr Ra   Rf Db Sg Bh Hs Mt Ds Rg Cn Uut Fl Uup Lv Uus Uuo  
  La Ce Pr Nd Pm Sm Eu Gd Tb Dy Ho Er Tm Yb Lu
  Ac Th Pa U Np Pu Am Cm Bk Cf Es Fm Md No Lr  


Temel özellikleri
Atom numarası 48
Element serisi Geçiş metalleri
Grup, periyot, blok 2, 4, d
Görünüş Metalik gri
Kadmiyum
Atom ağırlığı 112,411(2) g/mol
Elektron dizilimi Kr 5s2 4d10
Enerji seviyesi başına
Elektronlar
2, 8, 18, 18, 2
CAS kayıt numarası {{{CAS_kayıt_numarası}}}
Fiziksel Özellikleri
Maddenin hâli katı
Yoğunluk 8,65 g/cm³
Sıvı hâldeki yoğunluğu 7,996 g/cm³
Ergime noktası 594.22 °K
321,7 °C
Kaynama noktası 1040 K °K
767 °C
Ergime ısısı 6,21 kJ/mol
Buharlaşma ısısı 99,87 kJ/mol
Isı kapasitesi 26,020 J/(mol·K)
Atom özellikleri
Kristal yapısı Hacim merkezli kübik
Yükseltgenme seviyeleri 2, 3, 4, 6
Elektronegatifliği 1,83 Pauling ölçeği
İyonlaşma enerjisi 762,5 kJ/mol
Atom yarıçapı 140 pm
Atom yarıçapı (hes.) 156 pm
Kovalent yarıçapı 125 pm
Van der Waals yarıçapı ? pm
Diğer özellikleri
Elektrik direnci 96,1 nΩ·m (20°C'de)
Isıl iletkenlik 80,4 W/(m·K)
Isıl genleşme 11,8 µm/(m·K) (25°C'de)
Ses hızı 5120 m/s (20 °C'de)
Mohs sertliği 4,0
Vickers sertliği 608 MPa
Brinell sertliği 490 MPa
Kadmiyumun periyodik tablodaki yeri
Kadmiyum metali

Kadmiyum, kimyasal simgesi Cd olan, gümüş beyazlığında, elektrik, seramik, pil ve akü sanayisinde kullanılan yumuşakça, kanserojen, toksik bir ağır Metal element. Kadmiyum, çinko bileşikleriyle beraber doğada kadmiyum sülfür olarak bulunur. Çinko, kurşun ve bakırın yan ürünü olarak üretilir.

Üretimi[değiştir | kaynağı değiştir]

2001 yılında British Geological tarafından yapılan bir araştırmaya göre, Çin dünya kadmiyum üretimin altıda birini üreterek dünya birincisi konumundadır. Güney Kore ve Japonya diğer önemli üreticilerindendir.[1]

Kadmiyum çinko cevherlerinde yaygın bulunur ve çinko üretimi sırasında çoğunlukla izole edilir. Sülfidik çinko cevherinin % 1,4'ü kadarı kadmiyum içerir.[2] Çinko sülfit cevherleri oksijenin ile eritilir ve çinko sülfür okside dönüştürülür. Çinko metali, oksitin karbonla eritilmesiyle veya sülfürik asitte elektrolizle üretilir. Çinko eritildiğinde kadmiyum, vakumlu damıtma yoluyla çinko metalden izole edilir veya elektroliz çözeltisinden kadmiyum sülfat çökeltilir.

Kullanım Alanları[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Endüstride;
  • Elektrolizle kaplama ve galvanizleme proseslerinde,
  • Boya pigmenti ve plastiklerde,
  • Nikel-kadmiyum pillerinde,
  • Seramik ve cam yapımında kullanılır.
  • Nükleer santrallerde nötron tutucu olarak
  • Eski tüplü televizyonlarda sarı piksel olarak ve yeni Quantum LED TV'lerde kadmiyum sülfit olarak kullanılır.

Biyolojik Rolü[değiştir | kaynağı değiştir]

Kadmiyumun gelişmiş organizmalarda bilinen bir işlevi yoktur,[3] fakat bazı deniz diatomlarında kadmiyum bağlı karbonik anhidraz enzimi bulunmuştur.[4] Diatomlar çok düşük çinko konsantrasyonlarına sahip ortamlarda yaşarlar ve kadmiyum, normalde diğer anhidrazlarda çinko ile gerçekleştirilen işlevi yerine getirir. Bu X-ışını absorpsiyonu floresan spektroskopisi (XAFS) ile keşfedilmiştir.[4][5]

En yüksek kadmiyum konsantrasyonu insan böbreklerinden emilir ve ergenlik çağının sonuna kadar yaklaşık 30 mg kadmiyum solunur. Kadmiyumun insanlarda toksisitesi, potansiyel olarak kanser, kardiyovasküler hastalıklar ve osteoporoz risklerini etkileyebilecek ön araştırmalarla incelenmektedir.[6][7][8][9][10]

Ayrıca Bakınız[değiştir | kaynağı değiştir]

Kadmiyum zehirlenmesi

Itai itai sendromu

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ Hetherington, L. E. (2008). "Production of Cadmium". World Mineral Production 2002–06. British Geological Survey. s. 15. http://nora.nerc.ac.uk/3260/2/FINAL_WMP_2002_2006_COMPLETE_WEB.pdf. Erişim tarihi: 15 April 2012. 
  2. ^ Golberg, D. C. (1969). Trends in Usage of Cadmium: Report. US NRC/NAS/NAE. ss. 1–3. https://books.google.com/?id=okArAAAAYAAJ. 
  3. ^ Hogan, C. Michael (2010). Heavy metal. Encyclopedia of Earth. National Council for Science and the Environment. E. Monosson and C. Cleveland (eds.). Washington DC.
  4. ^ a b Lane, Todd W.; Saito, Mak A.; George, Graham N.; Pickering, Ingrid J.; Prince, Roger C.; Morel, François M. M. (2005). "A cadmium enzyme from a marine diatom". Nature 435 (42): 42. Bibcode 2005Natur.435...42L. DOI:10.1038/435042a. PMID 15875011. http://www.whoi.edu/cms/files/msaito/2005/5/LaneSaitoMorel_CdCA_Nature2005_2944.pdf. 
  5. ^ Lane, Todd W.; Morel, F. M. (2000). "A biological function for cadmium in marine diatoms". Proc. Natl. Acad. Sci. 97 (9): 4627–4631. Bibcode 2000PNAS...97.4627L. DOI:10.1073/pnas.090091397. PMC 18283. PMID 10781068. http://www.pnas.org/content/97/9/4627.full.pdf+html. 
  6. ^ Perry, HM Jr.; Thind, G. S.; Perry, E. F. (1976). "The biology of cadmium". The Medical clinics of North America 60 (4): 759–69. PMID 775217. 
  7. ^ Luevano, J; Damodaran, C (2014). "A Review of Molecular Events of Cadmium-Induced Carcinogenesis". Journal of Environmental Pathology, Toxicology and Oncology 33 (3): 183–194. DOI:10.1615/jenvironpatholtoxicoloncol.2014011075. PMC 4183964. PMID 25272057. http://www.pubmedcentral.nih.gov/articlerender.fcgi?tool=pmcentrez&artid=4183964. 
  8. ^ Rahim, F; Jalali, A; Tangestani, R (2013). "Breast cancer frequency and exposure to cadmium: A meta-analysis and systematic review". Asian Pacific Journal of Cancer Prevention 14 (7): 4283–7. DOI:10.7314/apjcp.2013.14.7.4283. PMID 23991990. http://journal.waocp.org/article_27945_d5fc7ccf25acb7c8169ba197aa4355ba.pdf. 
  9. ^ Tellez-Plaza, M; Jones, M. R.; Dominguez-Lucas, A; Guallar, E; Navas-Acien, A (2013). "Cadmium Exposure and Clinical Cardiovascular Disease: A Systematic Review". Current Atherosclerosis Reports 15 (10): 10.1007/s11883–013–0356–2. DOI:10.1007/s11883-013-0356-2. PMC 3858820. PMID 23955722. http://www.pubmedcentral.nih.gov/articlerender.fcgi?tool=pmcentrez&artid=3858820. 
  10. ^ James, K. A.; Meliker, J. R. (2013). "Environmental cadmium exposure and osteoporosis: A review". International Journal of Public Health 58 (5): 737–45. DOI:10.1007/s00038-013-0488-8. PMID 23877535.