Hâkim (hukuk)

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Şuraya atla: kullan, ara

Hâkim günümüzde mahkemelerde davaları karara bağlayan, adalet dağıtan kişi, yargıç.

Tarihçe[değiştir | kaynağı değiştir]

Dünyada hâkimlik[değiştir | kaynağı değiştir]

Roma hukukunda[değiştir | kaynağı değiştir]

Cermen hukukunda[değiştir | kaynağı değiştir]

Anglo-Sakson hukukunda[değiştir | kaynağı değiştir]

İslam hukukunda[değiştir | kaynağı değiştir]

İslam hukuku ceza uygulamalarında asıl olarak şeriat hakimdir. Toplumda kişilere yönelik suçlarda diyet, had ve kısas cezaları öngörülmüştür. Geriye kalan diğer suçlarda ise siyaset cezaları ile tüm cezaların takdiri Sultan'a bırakılmıştır. Yagılamalarda esas kural koyucu ise Allah'tır. Ayrıca Kadı'lar Sultan'ın vekil ve yardımcısı olarak görev yapmaktaydılar. Vezir ve Vali'lerde ceza işlerinde Sultan adına çalışmaktaydılar.[1]

Diğer ülkeler hukukunda[değiştir | kaynağı değiştir]

Rusya hukukunda hâkimlik[değiştir | kaynağı değiştir]
Fransa hukukunda hâkimlik[değiştir | kaynağı değiştir]
Türkiye'de hâkimlik[değiştir | kaynağı değiştir]
Osmanlı devletinde hâkimlik[değiştir | kaynağı değiştir]
Cumhuriyet döneminde hâkimlik[değiştir | kaynağı değiştir]

Adli ve idari yargı olmak üzere iki ana kola ayrılan hakimlik mesleği, adli yargı bakımından sadece 4 yıllık lisans eğitimi veren Hukuk Fakültesi mezunları arasından Adalet Bakanlığı'nca ihtiyaca göre açılan sınavlarla seçilirler. İdari yargı hakimleri ise, başta Hukuk Fakültesi olmak üzere programlarında hukuk bilgisine yeterince yer veren Siyasal Bilgiler, İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi mezunları arasından sınavla seçilmektedir. Yüksek mahkemeler olan Yargıtay, Danıştay üyeleri kendi aralarında gizli oyla seçimle genel kurulunca seçilmektedir. Sayıştay da kendi araların da gizli oyla seçilirler. Anayasa Mahkemesi'nin hakim üyeleri ise Cumhurbaşkanı, iki asıl ve iki yedek</math> üyeyi Yargıtay, iki asıl ve bir yedek üyeyi Danıştay, birer asil üyeyi Askerî Yargıtay, Askerî Yüksek İdare Mahkemesi ve Sayıştay genel kurullarınca kendi Başkan ve üyeler arasında üye tam sayılarının salt çoğunluğu ile her boş yer için gösterecekleri üçer aday içinden; bir asil üyeyi ise Yükseköğretim Kurulunun kendi üyesi olmayan Yükseköğretim Kurumları öğretim üyeleri içinden göstereceği üç aday arasından; üç asil ve bir yedek üyeyi üst kademe yöneticileri ile avukatlar arasından seçer. Buna göre, Anayasa Mahkemesi üyelerini Anayasa Mahkemesi üyelerini her halükârda Cumhurbaşkanı seçmektedir. Ancak, 11 üyeden 8’i için birtakım makamlar (Yargıtay, Danıştay, Askerî Yargıtay, Askerî Yüksek İdare Mahkemesi, Sayıştay, Yükseköğretim Kurulu) cumhurbaşkanına üçer aday göstermekte, cumhurbaşkanı da bu adaylardan birisini Anayasa Mahkemesi üyesi olarak atamaktadır. Burada aday gösterme yetkisinin çok önemli bir yetki olduğu kendiliğinden ortaya çıkmaktadır. Cumhurbaşkanı, 11 üyeden 3’ünü ise belli şartları taşıyan kimseler arasından doğrudan doğruya kendisi seçmektedir.

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ Önder, M. (1968) (Türkçe). Savcıların teşkilat içindeki yeri ve görevleri. Ankara.