Franklin D. Roosevelt

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Şuraya atla: kullan, ara
Franklin Delano Roosevelt
32. Amerika Birleşik Devletleri Başkanı
Görev süresi
4 Mart 1933 - 12 Nisan 1945
Başkan Yardımcısı
Yerine geldiği Herbert Hoover
Yerine gelen Harry S Truman
New York Valisi
Görev süresi
1 Ocak 1929 - 31 Aralık 1932
Vekil Herbert H. Lehman
Yerine geldiği Al Smith
Yerine gelen Herbert H. Lehman
Amerika Birleşik Devletleri Donanma Bakan Yardımcısı
Görev süresi
17 Mart 1913 - 26 Ağustos 1920
Başkan Woodrow Wilson
Yerine geldiği Beekman Winthrop
Yerine gelen Gordon Woodbury
Kişisel bilgiler
Doğum Franklin Delano Roosevelt
30 Ocak 1882(1882-01-30)
Hyde Park, New York
Ölüm 12 Nisan 1945 (63 yaşında)
Warm Springs, Georgia
Partisi Demokratik
Eşi Eleanor Roosevelt
Çocukları Anna
James
Franklin (I)
Elliott
Franklin (II)
John
Bitirdiği okul Harvard Üniversitesi
Columbia Üniversitesi
İmzası

Franklin Delano Roosevelt (d. 30 Ocak 1882 – ö. 12 Nisan 1945), Amerika Birleşik Devletleri'nin 32. başkanı olup en uzun süreyle görevde kalmış olan başkanıdır. ABD halkı tarafından kısaca isminin baş harfleri olan FDR şeklinde anılır. Başkanlığa 4 kez seçilmiştir. ABD tarihinde Roosevelt'in dışında 2 kezden fazla seçilmiş olan hiçbir başkan yoktur.[1] Daha sonraları ABD yasaları değiştirildiği için yürürlükteki yasalara göre bundan sonra da hiçbir başkanın 2 kezden fazla seçilmesi mümkün değildir. Roosevelt hakkında en çok eser yazılan ilk 100 kişi listesinde 20. sırada yer almaktadır.

Franklin D. Roosevelt ABD'nin New York eyaletinin çok eski ve zengin bir ailesi olan Roosevelt ailesinin bir üyesi olarak dünyaya geldi. Roosevelt ailesi daha 17. yüzyılda Kuzey Amerika'da henüz İngiliz kolonileri kurulmamış iken Hollanda'dan gelerek New York bölgesinde yerleşmiş bir ailedir. ABD'nin 26. Başkanı olan Theodore Roosevelt de aynı ailedendir ve Theodore Roosevelt, Franklin D. Roosevelt'in eşi (aynı zamanda kuzeni olan) Eleanor Roosevelt'in amcasıdır. Roosevelt I. Dünya Savaşı sırasında Deniz Kuvvetlerinin çeşitli kademelerinde sivil olarak görev yaptı. 1920 yılında ABD Başkan Yardımcılığına adaylığını koydu ama seçimi kazanamadı.

1921 yılında Franklin Roosevelt o dönemde çok büyük salgın halinde olan çocuk felcine yakalandı. Hastalığı yenmesine karşılık bacaklarına gelen felç yüzünden yaşamının geri kalan bölümünde bir daha yürüyemedi. ABD tarihinde fiziki sınırlı olan tek başkandır. Tekerlekli sandalyesiz bir yerden bir yere gidemiyordu ama ayağa kalkması ve ayakta durup konuşma yapması mümkün oluyordu. 1928 yılında New York eyaletine vali seçilmeyi başardı. 4 yıl valilik yaptıktan sonra da 1932 seçimlerinde ABD'nin 32. Başkanı olarak seçildi.

Roosevelt işbaşına geldiğinde ABD 1929'dan beri Büyük Buhran adı verilen tarihinin en büyük ekonomik çöküntüsü yaşamaktaydı. Nüfusun % 25'i işsizdi. 2 milyon Amerikalı evsiz barksız kalmıştı. Roosevelt Yeni Düzen (New Deal) adıyla anılan bir yeniden yapılanma programı geliştirdi ve ABD ekonomisi zamanla tekrar rayına oturup, hızla büyümeye başladı.[kaynak belirtilmeli]

Roosevelt Giuseppe Zangara tarafından 15 Şubat 1933 tarihinde suikast girişimine uğradı, fakat saldırıdan yara almadan kurtuldu. Olayda yayında bulunan Chicago belediye başkanı Anton Cermak'ı yaralanmış ve aldığı yaraların etkisiyle 6 Mart 1933'te ölmüştür.[2] Cermak Roosevelt'e "Senin yerine ben vuruldum, buna sevinçliyim" demiştir.[3]

1939 yılında II. Dünya Savaşı patlak verdiğinde Roosevelt'in başkanlığındaki ABD önce tarafsız kaldı. Ancak Japonya'nın Büyük Okyanusda ABD'ye ait olan Pearl Harbor limanına saldırmasıyla ABD II. Dünya Savaşı'na dahil oldu. Franklin Roosevelt savaşın hemen hemen tamamında Amerika Birleşik Devletleri Başkanı olarak görev yaptı. Müttefik devletlerle Almanya, İtalya ve Japonya'ya karşı liderlik etti. 1945'te savaşın son yılında müttefiklerin üstünlük sağlamaya başladığı bir dönemde aniden hastalanarak görevi başında öldü. Yerini o zamanki başkan yardımcısı olan Harry S. Truman aldı.

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ "FDR reelected a record third time". The History Channel. 9 Nisan 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://web.archive.org/web/20160409222139/http://www.history.com/this-day-in-history/fdr-reelected-a-record-third-time. 
  2. ^ Boertlein, John (2010). "A Little Luck for the President-Elect". Presidential Confidential: Sex, Scandal, Murder and Mayhem in the Oval Office, Clerisy Press, s. 48–49. ISBN 978-1-57860-361-9.
  3. ^ McCann, Joseph T. (2006). "The Case of Giuseppe Zangara". Terrorism on American Soil: A Concise History of Plots and Perpetrators from the Famous to the Forgotten. Boulder: Sentient Publications, s. 70, ISBN 978-1-59181-049-0.


Siyasi görevi
Önce gelen
Beekman Winthrop
Amerika Birleşik Devletleri Donanma Bakan Yardımcısı
1913–1920
Sonra gelen
Gordon Woodbury
Önce gelen
Al Smith
New York Valisi
1929–1932
Sonra gelen
Herbert H. Lehman
Önce gelen
Herbert Hoover
Amerika Birleşik Devletleri Başkanı
1933–1945
Sonra gelen
Harry S. Truman
Parti siyasi görevi
Önce gelen
Thomas R. Marshall
Amerika Birleşik Devletleri Başkan Yardımcısı Adayı
Demokratik

1920
Sonra gelen
Charles W. Bryan
Önce gelen
Al Smith
New York Vali Adayı
Demokratik

1928, 1930
Sonra gelen
Herbert H. Lehman
Amerika Birleşik Devletleri Başkan Adayı
Demokratik

1932, 1936, 1940, 1944
Sonra gelen
Harry S. Truman