Feyzullah Hocayev

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Gezinti kısmına atla Arama kısmına atla
Feyzullah Ubeydullayeviç Hocayev
Rusça: Файзулла́ Губайдулла́евич Ходжа́ев
Persçe: فیض‌الله خواجه
Emblem of the Bukharan People's Soviet Republic.svg Buhara Sovyet Halk Cumhuriyeti Başkanı
Görev süresi
2 Eylül 1920 - 27 Ekim 1924
Yerine geldiği Yok (Makam oluşturuldu)
Yerine gelen Yok (Makam feshedildi)
Emblem of the Uzbek SSR (1931).svg Özbekistan SSC Halk Komiserliği Konseyi Başkanı
Görev süresi
27 Ekim 1924 - 17 Haziran 1937
Yerine geldiği Yok (Makam oluşturuldu)
Yerine gelen Kerimov Abdullah Kerimoviç
Coat of arms of the Soviet Union (1923–1936).svg SSCB adına Özbekistan SSC Merkez Yürütme Komitesi Başkanı
Görev süresi
21 Mayıs 1925 - 17 Haziran 1937
Yerine geldiği Yok (Makam oluşturuldu)
Yerine gelen Yok (Makam Merkez Yürütme Komitesi'nden Yüksek Sovyet'e dönüştürüldü)
Kişisel bilgiler
Doğum 1896
Buhara, Buhara Emirliği, Rus İmparatorluğu
Ölüm 13 Mart 1938
Moskova, Rusya SFSC, Sovyetler Birliği
Partisi PCUS Emblema.svg Tüm-Birlik Komünist Partisi/Bolşevik
Genç Buharalılar
Mesleği Siyasetçi
Ödülleri Order of the Red Star Bukhara Soviet Republic, 1 degree.png
Order of Lenin Ribbon Bar.svgOrder of Red Banner ribbon bar.pngOrder of Red Banner ribbon bar.png

Feyzullah Ubeydullayeviç Hocayev (Rusça: Файзулла́ Губайдулла́евич Ходжа́ев, Farsça: فیض‌الله خواجه d. Buhara 1896- 13 Mart 1938 Moskova) Buharalı politikacı.

Hayatı[değiştir | kaynağı değiştir]

Erken dönemler[değiştir | kaynağı değiştir]

Özbek bir ailenin çocuğu olarak Buhara Emirliği döneminde Buhara'da doğdu. 1907 yılında babası tarafından Moskova'ya gönderildi. 1916'da Pan-Türkist Cedid hareketine katıldı ve babasının desteğiyle Genç Buharalılar Partisi'ni kurdu. 1917'deki Büyük Ekim Sosyalist Devrimi'ni bir şans olarak görüp hareketiyle birlikte Bolşevikler'e katılıp Taşkent Sovyeti'ne girdiler. Buhara Emirliği'ni 1917'de güç kullanarak devirmeye çalışsalar da bu girişim başarısız olunca Hocayev Taşkent'ten kaçtı ve bir daha ancak Eylül 1920'de Kızıl Ordu'nun Buhara'yı bombalayıp ele geçirmesiyle geri dönebildi.

İktidar yılları[değiştir | kaynağı değiştir]

Haziran-Ağustos 1920'de Rusya Komünist Partisi (Bolşevik)'ne katılmasıyla Eylül 1920'de Buhara Sovyet Halk Cumhuriyeti'nin başına getirildi. Bu dönemde Basmacı Ayaklanması lideri Enver Paşa tarafından suikastten kurtuldu. Sovyet Orta Asyası'nın tekrar şekillenmesi üzerine Hocayev, yeni oluşturulan Özbek Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti'ne girdi ve 1923-1924 arasında Özbek milliyetçilerinin temizlenmesinden sonra 5 Kasım 1924 tarihinde Özbek SSC'nin Devrimci Komitesi'nin başkanı oldu. 17 Ocak 1925 tarihinde Halk Komiserliği Konseyi'nin başkanı oldu. 21 Mayıs 1925 tarihinde Özbekistan SSC Merkezi Yürütme Komitesi başkanı oldu ve Özbekistan SSC, resmen SSCB'nin federal bir parçası haline geldi.

Çöküşü[değiştir | kaynağı değiştir]

Politik temizleme dalgaları Hocayev'i de vurdu. Özbekistan Komünist Partisi 7. Kongresi'nde parti Hocayev'i halk düşmanı ilan etti. 17 Haziran 1937 tarihinde bütün mevkilerden alınıp 9 Temmuz 1937 tarihinde tutuklandı. Mart 1938'de Anti-Sovyet Sağcılar ve Troçkistler Bloğu Davası'nda Sağcılık ve Troçkistlik suçlamalarından Moskova'da yargılandı. Yargılama sonucu 13 Mart 1938 tarihinde idam edildi.

Mirası[değiştir | kaynağı değiştir]

Resmi olarak 1966 yılında onuru iade edilen Hocayev, modern Özbekistan'ın en tartışılan kişilerinden oldu. Kimilerine göre vatanını Sovyetlere satmış bir hain, kimilerine göre ise Türkistan'ın özgürlüğü ve modernleşmesi için mücadele vermiş ama kontrolü dışındaki güçlerce durdurulmuş bir idealist olarak görülmüştür.