Dukak

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Dukak Temür Yalıg
Bey, Subaşı
Selçuk Bey
Ölüm y. 924
Defin bilinmiyor
Hanedan Oğuz Yabguluğu
Babası Kerequchi
Dini Sünni İslam

Dukak, (Arapçaدوقاق دمور یالیق ve TürkmenceDukak beg veya Dukak Demir; kişi adı: Dukak Temür Yalıg) Oğuz Yabguluğu'nun Oğuz beyi ve subaşısıydı. Selçuklu Hanedanı'nın kurucusu Selçuk Bey'in babasıdır. Türk-Pers devleti Büyük Selçuklu İmparatorluğu'nun kurucusu Tuğrul'un da büyük dedesidir. "Dukak Temür Yalıg" Eski Türkçe'de "demir yay" veya "demir yaylı" anlamına gelmektedir.[1]Oğuz Yabguluğu'nda nüfuz sahibi bir devlet adamı ve asker olarak öne çıkan Dukak, bu işlerdeki becerileri nedeniyle "demir yaylı" lakabıyla bilinmekteydi. Ok ve yayın Oğuz kültüründe egemenlik alameti olmasından yola çıkan araştırmacılar Dukak'ın lakabını da göz önüne alarak sıradan bir devlet adamı değil, subaşı olduğunu düşünmektedirler. Hazar bozkırlarında yaşayan Türklerin, Dukak'a demir yay anlamına gelen Temir Yalığ dedikleri de bilinmektedir. İsabetli kararları ve akla uygun öğütleri ve cesareti ve ataklığıyla ünlüdür. Hazarların yabgu olarak bilinen hanları, halkı için önemli olan her konuyla ilgili ona danışmadan emir vermez. Bir gün tesadüfen yabgu, hiçbir suçu olmayan bir grup Türk'e zarar vermek istemişti. Dukak bunu duyunca, kızgınlıkla hana gitmiş ve ona öfkeyle bağırmıştı. Çok sert konuşmuş ve han da buna kızmıştı. [Yabgu] Dukak'a kılıç çekmiş, sağa sola sallarken, kılıç Dukak'a isabet etmiş, kan akmaya başlamıştı. Dukak ateş püskürerek, yabguya elindeki gürzü [amûd] fırlatmış ve kafası yarılan [yabgu] attan düşmüştü.[2]

Büyük Selçuklu İmparatorluğu'nun kurucusu olan Tuğrul'un büyük büyükbabası olan Dukak, Selçuklu soyunun da büyük atası sayılmaktadır.

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ Turan, Refik. Selçuklu Tarihi El Kitabı. Grafik Yayınları. s. 27. ISBN 978-605-4692-05-7. OCLC 865494927. 
  2. ^ SEDGHI, NASER; TARIFCI, SINAN (13 Mart 2020). "The Actors in the Field of Historiography of the Competition between the Seljuqs and the Buyids: Ibn Hassūl and Abū Ishāk al-Sābī". Türk Kültürü ve HACI BEKTAŞ VELİ Araştırma Dergisi. 93: 241-266. doi:10.34189/hbv.93.010. ISSN 1306-8253.