Allah'ın isimleri

Vikipedi, özgür ansiklopedi
(Allah'ın 99 ismi sayfasından yönlendirildi)
Şuraya atla: kullan, ara

Allah’ın isimleri ya da Allah'ın 99 ismi (Arapça:اَلأَسْماَءُ الْحُسْنَى, El Esmâ ül Hüsnâ / En Güzel İsimler), İslam inancında Kur’an ve hadislerde Allah’a izâfe edilen fiil veya sıfatlardan türetilmiş veya doğrudan Allah'ı ifâde amacıyla kullanılmış olan isimlerdir.

İnanış[değiştir | kaynağı değiştir]

Ana maddeler: Allah, Kelam, Akait, ve İslam mitolojisi

İslam inancında belirli sayıda tekrar edilerek nazar ve büyü tedavilerinde veya duaların kabul edilmesi amacıyla kullanılır. Kuran'da rakam olarak yer almaz. İslam toplumunda Allah’ın isimleri bu 99 isimden ibaret değildir. Bunların dışında Şafi, Kafi, Hannan, Mennan, Hadi [1] (Farsça Hüda'dan), mehterde Hazret-i Yezdan, Yunus Emre şiirlerinde Çalab gibi isimler de Allah’ için kullanılırlar. İsimlerin bir kısmı Arapça dışından gelen Muarreb isimlerdir; Rab, Rahman, Hüda (Hadi isminin kaynağı), Aziz (Aziz ve Muiz isminin kaynağı) vb.[2]

Allah
Yaratıcının özel ismi kabul edilir ve diğer isimler O'na izafe edilir. "Allah gafurdur, rahimdir" denildiğinde bu isim-sıfatların fiilleri de O'na isnat edilirek "Allah rahmet etti" veya etsin şeklinde kullanılır.[3]

Kaynaklarda[değiştir | kaynağı değiştir]

Kur'anda değişik ayetlerde bu deyim kullanılır;

"En güzel isimler Allah’ındır. O’na o güzel isimleriyle dua edin ve O’nun isimleri hakkında gerçeği çarpıtanları bırakın." (Âraf-180)

"De ki: (Rabbinizi) ister Allah diye çağırın, ister Rahman diye çağırın. Hangisiyle çağırırsanız çağırın, nihayet en güzel isimler O’nundur." (İsra-110)

"Allah, kendisinden başka hiçbir ilâh bulunmayandır. En güzel isimler O’nundur." (Taha-8)

"O, yaratan, yoktan var eden, şekil veren Allah’tır. Güzel isimler O’nundur. Göklerdeki ve yerdeki her şey O’nu tesbih eder. O, mutlak güç sahibidir, hüküm ve hikmet sahibidir." (Haşr-24)

Hadislerde:

"Allah'ın 99 ismi vardır. Yüzden bir eksik. Kim bunları sayarsa cennete girer. O tektir, teki sever" [4]

Tirmizi 99 ismi yazmış, hadis için de "garibtir" demiştir. 99 ismin asıl metinde bulunmadığı, metne ravi tarafından eklendiği, yani hadisin müdrec olduğu görüşünde olanlar vardır. Esma-ül Hüsna ile ilgili yazılan eserlerin hemen hepsinde bu rivayet esas alınmış ve Müslümanlar arasında meşhur olmuştur.

Tercüme edilmesi, etimoloji ve mitolojik etkileşimler[değiştir | kaynağı değiştir]

Tercümelerde isimlerin bir Arapçada kullanılmayan ve kısmına zorlama olduğu hissi veren anlamlar verilirken bazı isimler de tenzih amacıyla birtakım değişiklikler yapılarak anlamlandırılır. Birinci guruba ahad, samed, rahman, aziz, ikinci guruba da celil, sabur, mütekebbir, mümin, dar gibi isimler örnek gösterilebilir. Örneğin mümin, ismi fail olduğu ve güvenen, inanan anlamına geldiği halde ismi mef'ul olarak güvenilen anlamı verilir. Aynı şekilde tevvab çokça dönen, pişman olan, tevbe eden anlamında olduğu halde, tevbeleri çokça kabul eden anlamı verilir.

Bu isimlerden bazıları insansı (antropomorfik) özellikler taşır: Müntakim (intikam alan), Mütekebbir (kibirlenen), Sabur (sabırlı) vb. İhlas suresinde geçen ve Allah’ı anlatmak için kullanılan Ahad, Samed kelimeleriyle diğer surelerde geçen Aziz (din), Rahman, Şafi gibi isimler ise İslam öncesi dönemde Ortadoğu ve komşuluklarında tapınılagelmekte olan bazı tanrılara verilmiş olan isimlerin aynısı veya yakın fonetiğe sahip olmaları[5] dolayısıyla tevhid inancı açısından eleştirilen isimlerdir.

Muazzez İlmiye Çığ bir örnekle bunun tek tanrıcılığa giden yolda gerçekleştirilen değişimlerden birisi olduğunu kaydeder. O’na göre çoktanrıcı olan Sümerler daha sonra bu tanrıların isimlerini Marduk üzerinde toplarlar ve Marduk’un 50 kadar ismi olur. İlmiye çığ aynı eğilimin Allah’ın isimleri konusunda da yaşandığını söyler ve bir araştırmacının Ahad ve Samed isimlerinin Allah’a atfedilmesi konusundaki analizini aktarır.[6]

İsimlerin listesi[değiştir | kaynağı değiştir]

No İsim Arapçası Açıklama
1 Allah الله "O'nun zat ve özel ismidir. Diğer bütün esma ve sıfatlar, bu ismin içinde toplanmıştır. Diğer bütün isimleri bu isminin fiilleri, sıfatları ve tecellileri ile ilgilidir."
2 Rahmân الرحمن "Dünyada bütün mahlûkata merhamet eden, şefkat gösteren, ihsan eden."
3 Rahîm الرحيم "Ahirette, sadece müminlere acıyan, merhamet eden."
4 Adil العدل "Adil, insaflı, her şeyi yerli yerinde yapan, her şeyi hak ve doğru olan."
5 Afüv العفو "Affedici."
6 Âhir الآخر "Varlığı sonrasız olan, varlığının zamansal sonu olmayan."
7 Alîm العليم "Her şeyi çok iyi bilen."
8 Aliyy العلي "Ulu, yüce, üstün olan."
9 Azîm العظيم "Büyüklük sahibi."
10 Azîz العزيز "Aziz, izzetli."
11 Bâis الباعث "Ölüleri yeniden yaratan."
12 Bâkî الباقي "Varlığının sonu olmayan, gelmeyen."
13 Bâri البارئ "Umum kainatla münasip, tertipli, bir kalıptan döker gibi güzel yaratan."
14 Basîr البصير "Gören."
15 Bâsit الباسط "Ferahlatan, genişleten."
16 Bâtın الباطن "Varlığı (zâtı) gizli olan, cisim olarak görünmeyen."
17 Bedî البديع "Örneksiz yaratan."
18 Berr البَرّ "İyilik yapan."
19 Câmi الجامع "Toparlayan."
20 Cebbâr الجبّار "Güç kullanan."
21 Celîl الجليل "Celalet ve celadet sahibi, azim, mertebesi yüksek."
22 Dâr الضار "Zarar veren."
23 Evvel الأوّل "Varlığı öncesiz olan, varlığının zamansal başı olmayan."
24 Fettâh الفتّاح "Açan, genişlik verici."
25 Gaffâr الغفّار "Günahları çokça bağışlayan, çokça örten."
26 Gafûr الغفور "Affeden."
27 Ganî الغني "Zengin."
28 Habîr الخبير "Her şeyden haberdâr olan."
29 Hâdî الهادي "Hidâyet verici."
30 Hâfıd الخافض "Perişan eden."
31 Hafîz الحفيظ "Koruyucu."
32 Hakem الحكم "Hakem."
33 Hakîm الحكيم "Her işi hikmetli olan."
34 Hakk الحقّ "Varlığı (zâtı) hiç değişmeden duran."
35 Hâlik الخالق "Yaratıcı."
36 Halîm الحليم "Yumuşak muâmele eden."
37 Hamîd الحميد "Övülen."
38 Hasîb الحسيب "Hesap gören."
39 Hayy الحيّ "Her zaman diri olan."
40 Kābid القابض "Sıkan, daraltan."
41 Kādir القادر "Kudretli."
42 Kahhâr القهّار "Kahreden."
43 Kaviyy القويّ "Kuvvetli."
44 Kayyûm القيّوم "Ayakta tutan."
45 Kebîr الكبير "Büyük."
46 Kerîm الكريم "Cömert."
47 Kuddüs القدّوس "Tertemiz."
48 Latîf اللطيف "İnce, letâfetli."
49 Mâcid الماجد "Şânlı."
50 Mâlik-ül Mülk مالك الملك "Mülkün gerçek ezeli ve ebedi sâhibi."
51 Mâni المانع "Engel olan."
52 Mecîd المجيد "Şerefli."
53 Melik الملك "Hükümdar."
54 Metîn المتين "Sağlam."
55 Mu'ahhir المؤخّر "Geride bırakan, erteleyen."
56 Mucîb المجيب "İcâbet eden."
57 Muğnî المغني "Zenginleştiren."
58 Muhsî المحسي "Sayan."
59 Muhyî المحيي "Canlandıran, dirilten."
60 Muîd المعيد "Döndüren."
61 Muiz المعز "İzzet veren."
62 Mukaddim المقدّم "Öne geçiren."
63 Mukît المقيت "Besleyen."
64 Muksit المقسط "Dürüst veya tasarruflu."
65 Muktedir المقتدر "İktidar sahibi."
66 Musavvir المصور "Tasarımlayan, şekillendiren."
67 Mübdî' المبدىء "Varlık veren."
68 Müheymin المهيْمن "Belirleyici."
69 Mü'min المؤمن "Güvenen."
70 Mümît المميت "Öldüren, can alan."
71 Müntakim المنتقم "İntikam alan."
72 Müteâli المتعالِ "Her şeyden yüce."
73 Mütekebbir المتكبّر "Bütün ihtişamın sahibi, Büyük ve büyüklenen."[7]
74 Müzil المذل "Zillet veren."
75 Nâfi النافع "Faydalandıran."
76 Nûr النور "Evreni nurlandıran."
77 Râfi الرافع "Yücelten."
78 Rakîb الرقيب "Kontrol ve gözetim altında bulunduran."
79 Ra'ûf الرؤوف "Esirgeyen."
80 Reşîd الرشيد "Doğru yola eriştiren."
81 Rezzâk الرزّاق "Rızıklandıran."
82 Sabûr الصبور "Sabırlı olan."
83 Samed الصمد "Her şey kendisine muhtaç olan, kendisi ise hiçbir şeye muhtaç olmayan."
84 Şehîd الشهيد "Şâhit."
85 Şekûr الشكور "Az şükredene dahi çok nimet veren."
86 Selām السلام "Esenlik kaynağı."
87 Semî السميع "İşiten."
88 Tevvâb التوّاب "Tövbelere kucak açan."
89 Vâcid الواجد "İcâd eyleyen, varlığı kendinden olan."
90 Vâhid الواحد "Eşi ve benzeri olmayan, zâtında tek olan."
91 Vâlî الوالي "Evreni ve evrende olan her şeyi yöneten."
92 Vâris الوارث "Bütün servetlerin gerçek sâhibi."
93 Vâsi الواسع "Bağışlaması bol ve rahmeti çok olan."
94 Vedûd الودود "Sevilen."
95 Vehhâb الوهّاب "Karşılıksız bolca veren."
96 Vekîl الوكيل "Vekil kılınan."
97 Velîyy الولي "Veli, dost."
98 Zâhir الظاهر "Yarattıklarıyla varlığı aşikâr olan."
99 Zülcelâl-i vel-İkrâm ذو الجلال والإكرام "Şanlı ve İkrâmlı."

[8]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]