Afrika at vebası

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Gezinti kısmına atla Arama kısmına atla
Afrika at vebası, vektörü olan culicoides cinsi sineklerle bulaşır.

Afrika at vebası çok bulaşıcı ve ölümcül bir hastalıktır. Çoğunlukla at, eşek ve katırlarda etkilidir, zebralar, filler ve köpekler hastalık belirtisi göstermeden hasta olurlar. Hastalık Vektörel bir hastalıktır

Tarihçe[değiştir | kaynağı değiştir]

Hastalık Afrika'nın güney yarımında görülür fakat geçmişte Fas, Ortadoğu, İspanya (1966 , 1987-1990 ) ve Portekiz'de (1989 ) salgınlar olmuştur.[1]

Epidemiyoloji[değiştir | kaynağı değiştir]

Hastalık etkeni Orbivirus gurubunun bir üyesi olan Afrika at vebası virüsüdür. Mavi dil hastalığı virüsüyle yakından ilişkilidir. 9 serotipi vardır ve bunların her biri hastalık yapabilir. Etken culicoides cinsi sineklerin kan emmeleri vasıtasıyla yayılır. Köpeklerin yedikleri enfekte at etlerinden hastalandığı bildirilmiştir.[2] Culicoides cinsi sineklerin uzun mesafeleri kat etmelerine ve geniş bir coğrafyaya yayılmalarına yardımcı olan rüzgar, sıcak ve nemli hava gibi iklimsel faktörler önemlidir. Küresel iklim değişiklikleri hastalığı Türkiye için de bir risk haline getirmiştir.

Semptomlar[değiştir | kaynağı değiştir]

Hastalık değişik formlarda başgösterebilir.

Akur form[değiştir | kaynağı değiştir]

Kuluçka süresi 3-5 gün arasındadır, yüksek ateş, konjunktivalarda kızarıklık, bol miktarda burun akıntısı, öksürük ve ciddi nefes darlığı görülür. Bir hafta içerisinde hastaların %90'ı ölür.

Kardiyak form[değiştir | kaynağı değiştir]

Kuluçka süresi 7 ila 14 gün arasında değişir, Kalp yetmezliğinin bir sonucu olarak gz kapakları, yuz, boyun, omuz ve deri altında ödemler meydana gelir. Hastaların %60'ı ölür.

Karışık form[değiştir | kaynağı değiştir]

Kuluçka süresi 5-7 gündür. Akur form ve kardiyak formdaki belirtileri birlikte gösterir. Kalp formu belirtilerinin ardından solunum sistemi belirtileri gösterir ve genellikler bir hafta içerisinde ölüm gerçekleşir.

At vebası ateşi[değiştir | kaynağı değiştir]

Sabah düşen, öğleden sonra ise yükselen dalgalı bir vücut sıcaklığı ile karakterizedir. Bu form ölüme yol açmaz.

Tedavi[değiştir | kaynağı değiştir]

Hastalığın spesifik bir tedavisi yoktur, çogu viral hastalıkta olduğu gibi hasta hayvanlara destekleyici tedavi ve ikincil enfeksiyonlara karşı koruyucu tedavi yapılır.

Mücadele[değiştir | kaynağı değiştir]

Afrika'da kullanılan canlı aşı mevcuttur ancak asıl mücadele hastalığı bulaştıran vektörlerle yapılır. Hasta hayvanlar sağlıklılardan ayrılır.[3]

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]

http://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2011/12/20111221-4.htm

http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/8001348 http://www.seyahatsagligi.gov.tr/page/oneriler/bocekler_hastaik_etmeni.aspx

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ http://www.aht.org.uk/cms-display/science_ahs.html
  2. ^ Van Sittert et al. 2013. Occurrence of African horse sickness in a domestic dog without apparent ingestion of horse meat. Journal of the South African Veterinary Association; Vol 84, No 1 (2013), 5 pages. doi: 10.4102/jsava.v84i1.948
  3. ^ http://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2011/12/20111221-4.htm