Hepatit A

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Gezinti kısmına atla Arama kısmına atla
Hepatit A
Jaundice eye.jpg
Hepatit A’nın sebep olduğu bir sarılık vakası
Sınıflandırma ve dış kaynaklar
Uzmanlık Enfeksiyon hastalıkları
ICD-10 B[1]
ICD-9 070.0, 070.1
OMIM 5757
MedlinePlus 000278
eMedicine med/991 ped/977
Patient UK Hepatit A
MeSH D006506

Hepatit A, hepatit A virüsünün (HAV) karaciğerde yol açtığı akut bir bulaşıcı hastalıktır.[1] Çoğu vakada, özellikle küçüklerde çok az belirti verir ya da hiç vermez.[2] Hastalığın bulaşması ile belirtilerin ortaya çıkması arasındaki süre iki ila altı haftadır.[3] Hastalık belirti verdiğinde bu belirtiler tipik olarak sekiz hafta devam eder. Bu belirtiler arasında bulantı, kusma, ishal, sarılık, ateş ve karın ağrısı sayılabilir.[2] Hastaların yaklaşık %10–15’inde hastalığın bulaşmasını izleyen altı ay içerisinde belirtilerin tekrarlandığı görülür.[2] Akut karaciğer yetmezliği nadiren görülür ve daha çok yaşlılarda rastlanır.[2]

Sebepleri[değiştir | kaynağı değiştir]

Genellikle hastalık virüsünü içeren dışkının bulaştığı gıdanın yenilmesi ya da suyun içilmesi ile yayılır.[2] Yeterince pişirilmemiş kabuklu deniz ürünleri görece yaygın bir hastalık sebebidir.[4] Hastalığın bulaştığı kişiyle yakın temas yoluyla da yayılabilir.[2] Çocuklara hastalık bulaştığında çoğunlukla belirti görülmemekle birlikte başkalarına bulaştırabilirler.[2] Tek bir bulaşmadan sonra ömür boyu bağışıklık kazanılır.[5] Hastalığın belirtileri diğer bir dizi hastalığa benzediğinden, teşhisi için kan testi gereklidir.[2] Bilinen beş hepatit virüsünden birisidir: A, B, C, D ve E.

Korunma ve Tedavi[değiştir | kaynağı değiştir]

Hepatit A aşısı korunmada etkindir.[2][6] Bazı ülkelerde çocuklar için ve daha önce aşılanmamış yüksek risk grubundaki kişiler için rutin olarak önerilir.[2][7] Etkisinin ömür boyu sürdüğü düşünülmektedir.[2] Diğer korunma önlemleri arasında ellerin yıkanması ve yemeğin düzgün pişirilmesi sayılabilir.[2] Özel bir tedavisi olmamakla birlikte, ihtiyaca göre istirahat ve bulantı ile kusmaya yönelik ilaç tedavisi önerilir.[2] Enfeksiyonlar genellikle tamamen ortadan kaybolur ve kalıcı bir karaciğer hastalığına yol açmaz.[2] Eğer akut karaciğer yetmezliği ortaya çıkarsa tedavisi karaciğer naklidir.[2]

Epidemiyoloji[değiştir | kaynağı değiştir]

Her yıl dünya genelinde, belirti veren 1,5 milyon vaka ortaya çıkar [2] ve toplam vaka sayısı muhtemelen onlarca milyondur.[8] Dünyanın hıfzıssıhha önlemleri zayıf olan ve yeterli temiz suya sahip olmayan bölgelerinde daha yaygındır.[7] Gelişmekte olan ülkelerde 10 yaşından küçük çocukların yaklaşık %90’ı hastalık virüsünü kapmış ve dolayısıyla erişkinlik döneminden önce bağışıklık kazanmışlardır.[7] Çocukların küçük yaşta hastalıkla karşılaşmadığı ve yaygın aşılamanın yapılmadığı orta seviyedeki gelişmiş ülkelerde sıklıkla salgın şeklinde ortaya çıkar.[7] 2010 yılında akut hepatit A hastalığından dolayı 102.000 kişi ölmüştür.[9] Virüs kaynaklı hepatite dair farkındalık oluşturmak için her sene 28 Temmuz günü Dünya Hepatit Günü olarak ilan edilmiştir.[7]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ Ryan KJ, Ray CG (editors) (2004). Sherris Medical Microbiology (4th bas.). McGraw Hill. ss. 541–4. ISBN 0-8385-8529-9. 
  2. ^ a b c d e f g h i j k l m n o p Matheny, SC; Kingery, JE (1 December 2012). "Hepatitis A". Am Fam Physician. Cilt. 86 no. 11: 1027–34; quiz 1010–2. PMID 23198670. 
  3. ^ Connor BA (2005). "Hepatitis A vaccine in the last-minute traveler". Am. J. Med. Cilt. 118 no. Suppl 10A: 58S–62S. doi:10.1016/j.amjmed.2005.07.018. PMID 16271543. 
  4. ^ Bellou, M.; Kokkinos, P.; Vantarakis, A. (March 2013). "Shellfish-borne viral outbreaks: a systematic review". Food Environ Virol. Cilt. 5 no. 1: 13–23. doi:10.1007/s12560-012-9097-6. PMID 23412719. 
  5. ^ The Encyclopedia of Hepatitis and Other Liver Diseases. Infobase. 2006. s. 105. ISBN 9780816069903. 
  6. ^ Irving, GJ.; Holden, J.; Yang, R.; Pope, D. (2012). "Hepatitis A immunisation in persons not previously exposed to hepatitis A". Cochrane Database Syst Rev. Cilt. 7: CD009051. doi:10.1002/14651858.CD009051.pub2. PMID 22786522. 
  7. ^ a b c d e "Hepatitis A Fact sheet N°328". World Health Organization. July 2013. 26 Haziran 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 20 February 2014. 
  8. ^ Wasley, A; Fiore, A; Bell, BP (2006). "Hepatitis A in the era of vaccination". Epidemiol Rev. Cilt. 28: 101–11. doi:10.1093/epirev/mxj012. PMID 16775039. 
  9. ^ Lozano, R (Dec 15, 2012). "Global and regional mortality from 235 causes of death for 20 age groups in 1990 and 2010: a systematic analysis for the Global Burden of Disease Study 2010". Lancet. Cilt. 380 no. 9859: 2095–128. doi:10.1016/S0140-6736(12)61728-0. PMID 23245604.