At frengisi

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Gezinti kısmına atla Arama kısmına atla

At frengisi veya durin (tercüme farklarından dolayı kabuk hastalığı ya da örtü hastalığı da denilmektedir) (Fransızcaya, Arapca uyuz anlamına gelen darina'dan ve kirli anlamına gelen darin'den geçmiştir),[1] atların ve atgillerin diğer üyelerinin bir hastalığı. Hastalık etkeni parazitik protozoonların önemli bir cinsine ait olan ve bu cinsin cinsel yolla bulaşan tek üyesi olan Trypanosoma equiperdum'dur.[2] Dünya Hayvan Sağlığı Örgütü mevzuatına istinaden, Avrupada bu hastalık ihbarı mecburi bir hastalıktır.[3] Hastalığın klinik belirtilerinin tedavi edilebilmesine rağmen,[4] tedavisi yoktur.[5]

Parazit[değiştir | kaynağı değiştir]

Trypanosoma equiperdum, Trypanosoma ailesinin Trypanosoma evansi ve Trypanosoma brucei ile beraber bilinen üç türünden birisidir.[2] Trypanosoma equiperdum'un Trypanosoma evansi ile çok yakın bağlantılı olduğu keşfedilmiştir, yapılarının benzerliği nedeniyle mikroskop altında yapılan inceleme ayrımları için yeterli olmamaktadır.[6]

Tedavi[değiştir | kaynağı değiştir]

Etken konakta son derece dayanıklıdır ve hastalığnın aşısı yoktur. Hastalığın klinik belirtilerine yönelik tedavi için dört ana etken madde vardır: Suramin, Diminazen, Cymerlarsan ve Quinapyramin.[4][7] Tedavi sonrası nükslerin yaşanması olasıdır.[5] Bu hastalık her durumda ölümcül değildir ve kendiliğinden iyileşebilir, ölüm oranı görece yüksektir ve kayıtlarda mortalite oranı yüzde ellinin üzerindedir.[3]

Bu hastalığın tedavisi ya da aşı eksikliği at sektöründe temel problemlerdendir, özellikle gelişmekte olan ülkelerde at, eşek ve katırlar ulaşım ve taşıma işlerinde kullanılan kıymetli canlılardır.[8]  Durin, gelişmekte olan ülkelerde endemik bir sorun olarak kabul edilir, etkenin bulunma oranı dünyadaki atğil popülasyonunun yüzde altmışının üzerindedir.[9] DHSÖ'nün protokolüne göre seropozitif hayvanlar itlaf edilir.[3] Geçim kaynakları bu hayvanlar olan insanlar için bu durum iyi bir seçenek değildir. Bu yüzden, bu konuda bir koruma uygulaması ya da tedavi geliştirmek çok önemlidir.

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ "dourine". American Heritage Dictionary of the English Language: Fourth Edition. Bartleby.com. 2000. 22 Kasım 2008 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 13 Mayıs 2007. 
  2. ^ a b Gillingwater, K; Buscher P; Brun R (2207). "Establishment of a panel of reference Trypanosoma evansi and Trypanosoma equiperdum strains for drug screening". Vet Parasitology. Cilt 148, s. 114–121.  Tarih değerini gözden geçirin: |year= (yardım)
  3. ^ a b c 2012 Codes of Practice. "Dourine Extract" (PDF). Horserace Betting Levyboard. Erişim tarihi: 18 Mart 2012. 
  4. ^ a b Gillingwater, K.; Buscher P; Brun R (2007). "Establishment of a panel of reference Trypanosoma evansi and Trypanosoma equiperdum strains for drug screening". Vet Parasitology. Cilt 148, s. 114–121. 
  5. ^ a b Hagos, A.; Goddeeris BM; Yilkal K; ve diğerleri. (2010). "Efficacy of Cymerlarsan and Diminasan against Trypanosoma equiperdum infections in mice and horses". Vet Parasitology. Cilt 171, s. 200–206. 
  6. ^ Brun, R; Hecker H; Lun AR (1998). "Trypanosoma evansi and T. equiperdum: distribution, biology, treatment and phylogenetic relationship (a review)". Vet Parasitology. Cilt 79, s. 95–107. 
  7. ^ Merck Veterinary Manual. "Dourine". 4 Mart 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 20 Mart 2012. 
  8. ^ Brun, R.; Hecker H; Lun AR (1998). "Trypanosoma evansi and T. equiperdum: distribution, biology, treatment and phylogenetic relationship (a review)". Vet Parasitology. Cilt 79, s. 95–107. 
  9. ^ Hagos, A.; Goddeeris BM; Yilkal K; ve diğerleri. (2012). "Efficacy of Cymerlarsan and Diminasan against Trypanosoma equiperdum infections in mice and horses". Vet Parasitology. Cilt 171, s. 200–206. 

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]