2020 Beyaz Rusya devlet başkanlığı seçimi

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Gezinti kısmına atla Arama kısmına atla
2020 Beyaz Rusya devlet başkanlığı seçimi
Beyaz Rusya
← 2015 9 Ağustos 2020 Bir sonraki →
Katılım %84.17[1]

  Президент Республики Беларусь Александр Лукашенко.jpg Sviatlana Cichanowskaja Vitebsk 01.jpg
Parti Bağımsız Bağımsız
İttifak Belaya Rus Hayat için Ülke
Aldığı oy 4.661.075 588.622
Oran %80.10 %10.12

Önceki Devlet Başkanı

Aleksandr Lukaşenko
Bağımsız

Seçilen Devlet Başkanı

Aleksandr Lukaşenko (tartışmalı)
Bağımsız

Şu madde dizisinin bir parçasıdır:
Beyaz Rusya
devlet yapısı

Beyaz Rusya'da 9 Ağustos 2020 Pazar günü devlet başkanlığı seçimleri yapıldı. Erken oylama 4 Ağustos'ta başladı ve 8 Ağustos'a kadar sürdü.[2]

Başkan, beş yıl süreyle görev yapmak üzere doğrudan seçildi. Görevdeki Aleksandr Lukaşenko, görevde altıncı dönemi için yeniden seçildi ve resmi sonuçlara göre, %80 oy aldı. Lukaşenko, 1994'ten beri her başkanlık seçimini kazandı,[3] ilki hariç hepsi uluslararası gözlemciler tarafından ne özgür ne de adil olarak karşılanmadı. Muhalefet adayı Svyatlana Tsihanouskaya, en az %60 oyla ilk turda kesin bir zafer kazandığını iddia etti ve Lukaşenko'yu müzakerelere başlamaya çağırdı. Bu arada, kampanya ekibi resmi sonuçlara karşı "uzun süreli protestolar" düzenlemeye hazır olduklarını belirtti.[4]

Bütün muhalefet adayları, sonuçların geçersiz kılınması çağrısında bulunan Beyaz Rusya Merkez Seçim Komisyonu'na (MSK) temyiz başvurusunda bulundular.[5] Seçimler, yaygın seçim hilesi iddialarıyla gölgelendi.[6][7] Avrupa Birliği, Birleşik Krallık ve Kanada dahil olmak üzere birçok ülke ve uluslararası kuruluş seçim sonucunu kabul etmedi. Avrupa Birliği, "şiddet, baskı ve seçim hilesinden" sorumlu olduğu kabul edilen Beyaz Rusyalı yetkililere yaptırımlar uyguladı.[8]

Arka plan[değiştir | kaynağı değiştir]

8 Mayıs 2020'de Beyaz Rusya Ulusal Meclisi, devlet başkanlığı seçimi için 9 Ağustos tarihini belirledi.[9] Görevdeki Cumhurbaşkanı Aleksandr Lukaşenko, 1994'te yapılan ilk devlet başkanlığı seçimlerinden bu yana ülkeye liderlik ediyor ve Batı tarafından kısa süre sonra iktidarın birleştirilmesinin ardından otoriter bir diktatörlüğün lideri olarak tanımlanıyor.[10] Muhalefet aktivistleri genellikle hükümet tarafından baskı görüyor veya gözaltına alınıyor. Lukaşenko'ya yakın olan isimler ise ülkenin tüm siyasi alanlarında bulunmaktalar.[11]

Seçim sistemi[değiştir | kaynağı değiştir]

Beyaz Rusya Devlet Başkanı iki aşamalı sistem kullanılarak seçilir. Hiçbir aday oyların %50'sinden fazlasını alamazsa, en iyi iki adayla ikinci tur yapılır.

İki turlu sistem yürürlükte olmasına rağmen, 1994'ten beri ikinci tura ihtiyaç duyulmadı. Önceki dört seçimde Lukaşenko, ilk turda %77 veya daha fazla oy alarak her defasında yeniden devlet başkanı seçildi. 1994'ten bu yana hiçbir seçim, uluslararası şeffaflık ve adalet standartlarını karşılamadı.[12]

Adaylar[değiştir | kaynağı değiştir]

Kayıtlı adaylar[değiştir | kaynağı değiştir]

Aşağıdaki aday listesi, 21 Temmuz 2020 devlet başkanlığı seçimi için MSK tarafından tescil edilmiş adayları içermektedir.[13][14] Başkanlığa aday olarak kaydolmak için adayın, en az 100.000 kişiden oluşan bir girişim seçmen grubuna sahip olması gerekir.[15]

2020 Beyaz Rusya devlet başkanlığı seçimi için kayıtlı adaylar
Aday Meslek Başvuru tarihi
Lukaşenko, AleksandrAleksandr Lukaşenko[12] Görevdeki Beyaz Rusya Devlet Başkanı 17 Kasım 2019[16]
Çeraçen, SyarheySyarhey Çeraçen Beyaz Rusya Sosyal Demokrat Meclisi Başkanı 11 Ocak 2020[17]
Kanapatskaya, HannaHanna Kanapatskaya Parlamento üyesi (2016-2019) 12 Mayıs 2020[18]
Dmitriyeu, AndreyAndrey Dmitriyeu "Gerçeği Söyle" siyasi hareketinin eş başkanı 8 Mayıs 2020[19]
Tsihanouskaya, SvyatlanaSvyatlana Tsihanouskaya Beyaz Rus YouTuber ve aktivist Syarhey Tsihanouski'nin eşi 15 Mayıs 2020[20]

Reddedilen adaylar[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Viktar Babarıka - OJSC Belgazprombank eski Yönetim Kurulu Başkanı[21]
    • 14 Temmuz'da MSK, sunduğu gelir ve mal beyanındaki tutarsızlık iddiası nedeniyle Babarıka'nın kaydını oy birliğiyle reddetti.[22]
  • Valeri Tsapkala - Belarus Yüksek Teknoloji Parkı'nın kurucusu ve eski yöneticisi (2005–2017)[23]
    • 30 Haziran'da MSK, Tsapkala'nın yalnızca 75.249 geçerli imza topladığını duyurdu (160.000'den gönderdiği). Bu, başkanlığa aday olmak için gereken 100.000'in imzanın altındaydı.[24][25] 24 Temmuz'da tutuklanmaktan korkan Tsapkala, iki çocuğuyla birlikte Rusya'ya kaçtı.[26]
  • Syarhey Tsihanouski - siyasi ve ticari YouTube blog yazarı[12]
    • Aleksandr Lukaşenko, Tsihanouski'nin bir polis memuruna karşı savaştığını ve yetkililerin ikinci evinde 900.000 dolar bulduğunu söylemeden önce Grodno'da bir provokasyondan sonra hapse atıldı. Ceza verilirken Tsihanouski, yetkililer tarafından bulunan parayla ilgili hiçbir fikrinin olmadığını belirtti. Lukaşenko, Tsihanouski'nin emrini verdikten sonra yetkililer tarafından gözaltına alındığını da doğruladı.[27]
  • Yuri Hantseviç - çiftçi ve blog yazarı[28]
  • Yuri Hubareviç - "Özgürlük İçin" hareketinin başı
  • Volha Kavalkova - Belarus Hristiyan Demokrasisinin kurulması için organizasyon komitesinin eş başkanı
  • Mikalay Kazlou - Beyaz Rusya Birleşik Sivil Partisi'nin başkan vekili
  • Natallya Kisel - bireysel girişimci
  • Uladzimir Nyapomnyaşçıh - emekli
  • Ales Taboliç - müzisyen, folk-metal grubu Znich'in solisti

Geri çekilen adaylar[değiştir | kaynağı değiştir]

Zaman çizelgesi[değiştir | kaynağı değiştir]

Mayıs

  • 5 Mayıs - Beyaz Rusya Temsilciler Meclisi, seçim tarihini belirledi.[30][31]
  • 15 Mayıs - Aday olarak kayıt olmak için toplam 55 aday başvurdu. Bu bağımsız Beyaz Rusya için bir rekor olarak kayda geçti.[32]
  • 20 Mayıs - MSK,15, 19 ve 20 Mayıs tarihlerinde toplam 15 grup kaydetti.[33]
  • 22 Mayıs - Seçim komisyonları kuruldu.[34]
  • 29 Mayıs - Syarhey Tsihanouski, Grodno'da kendisinin ve inisiyatif grubundan dokuz aktivistin gözaltına alındığı bir grev yaptı.[35]

Haziran

  • 5 Haziran - Seçim kampanyasının ilk grevi yapıldı ve görevdeki başkan Aleksandr Lukaşenko'nun aday gösterilmesi için imzalar toplandı.
  • 10 Haziran - Lukaşenko, MSK'ye seçim kampanyası sırasında gerekli desteğin sağlanması talimatını verdi.
  • 11 Haziran - Mali Soruşturma Departmanı, Belgazprombank'ın (Viktar Babarıka başkanlığındaki) bazı çalışanlarına karşı ceza davası açtı; Bankada aramalar yapıldı ve 15 kişi gözaltına alındı.
  • 17 Haziran - Viktar Babarıka'nın genel merkezde tutulan özel bir banka hesabı bloke edildi ve 100.000'den fazla Beyaz Rusya rublesi ($45.000) donduruldu.
  • 18 Haziran - Hem Viktar hem de Eduard Babarıka sabah erken saatlerde gözaltına alındı. O akşam Minsk'te “Dayanışma Hareketi” gerçekleşti. Yakub Kolas Meydanı'ndan Bağımsızlık Meydanı'na, 3 kilometreden fazla uzanan bir insan zincirinde birkaç bin kişi sıralandı. Eylem, geçen arabaların alkışları ve korna sesleri ile yüksek sesle onaylandı. Etkinlik altı saatten fazla sürdü ve gece yarısından sonra sona erdi.
  • 19 Haziran - Yuri Hubareviç ve Aleksandr Taboliç, ülkenin pek çok şehrinde (Minsk, Homel, Mogilyov, Orşa, Pinsk, vb.) mesai saatlerinden sonra devlet başkanlığı yarışından çekildi, ardından bir sonraki "Dayanışma Eylemleri" yapıldı. Bazı yerlerde gözaltılar oldu ve Brest ve Molodechno'da çevik kuvvet polisi ile çatışmalar yaşandı. İçişleri Bakanlığı'na göre 270 vatandaş gözaltına alındı. Akşam, Babarıka'nın kampanyasının liderlerinden biri, cumhuriyetçi bir referandum düzenleme ve 1994 Anayasasının geri dönüşü önerisini yayınladı.
  • 30 Haziran - MSK, beş başkan adayının reddedildiği bir toplantı yaptı. Bunlar arasında, gerekli 100.000'den yalnızca 75.000 imzaya sahip olan Tsapkala da vardı. Tsapkala'nın imzalarının çoğu MSK tarafından reddedildi.

Temmuz

  • 14 Temmuz - MSK, gelir ve mal beyannamesindeki tutarsızlıklar ve yabancı bir örgütün seçim kampanyasına katılımı nedeniyle Babarıka'yı cumhurbaşkanlığı seçimine kaydetmeyi reddetti. Beyaz Rusya'nın Minsk dahil birçok şehrinde protesto eylemleri düzenlendi, 250'den fazla kişi gözaltına alındı, altı çevik kuvvet polisi yaralandı ve 4'ü hastaneye kaldırıldı.
  • 15 Temmuz - Vatandaşlar, Babarıka ve Tsapkala'nın kayıtlarının reddedilmesi üzerine şikayette bulunmak için MSK binasına doğru uzun kuyruklar oluşturdu. Hat bir kilometreden fazla uzundu. Ayrıca bazı kişiler polis tarafından gözaltına alındı.
  • 16 Temmuz
    • Svyatlana Tsihanouskaya, Babarıka ve Tsapkala'nın seçim merkezleri birleşerek, oylama süreci üzerinde genel kontrole ihtiyaç duyulduğunu ve kazanırlarsa yeni seçimler düzenlediğini ileri sürdü.
    • Avrupa Güvenlik ve İşbirliği Teşkilatı temsilcisi, Beyaz Rusya Dışişleri Bakanlığı'nın zamanında resmi bir davet göndermemesi nedeniyle (seçimlerden bir aydan az bir süre kala 15 Temmuz'da gönderildi), gözlemcilerin yaklaşan seçimlerde hazır bulunmayacağını söyledi.
  • 19 Temmuz - Bangalore Meydanı'ndaki Vitsebsk ve Minsk şehirlerindeki ilk toplantı Tsihanouskaya seçmenleriyle yapıldı. Çeşitli tahminlere göre bu toplantılara toplam 7.000 ila 8.000 kişi katıldı.
  • 21 Temmuz - Aday Tsihanouskaya, Hanna Kanapatskaya, Syarhey Çeraçen ve Andrey Dmitriyeu ulusal televizyon kanalı “Belarus 1”e çıktılar.
  • 30 Temmuz
    • MSK, başkan adaylarını topladı. 29 Temmuz gecesi 33 Rus vatandaşının gözaltına alındığı, ayrıca güvenlik önlemlerinin güçlendirildiği ve Rusya'dan gelebilecek olası provokasyon uyarılarında bulundukları bildirildi.
    • Aday Svyatlana Tsihanouskaya, eyalet çapında televizyonda tartışmayı reddetti ve Aleksandr Lukaşenko'ya bire bir tartışma teklif etti.
    • Adaylar Syarhey Çeraçen, Andrey Dmitriyeu ve Aleh Haydukeviç, ulusal düzeyde televizyonda yayınlanan tartışmalara katıldı.
    • Minsk'te Halkların Dostluk Parkı'nda aday Svyatlana Tsihanouskaya'nın izinli mitingi düzenlendi. İnsan hakları aktivistlerine göre, 63.000-70.000 kişi toplandı,[36][37] ancak Beyaz Rusya İçişleri Bakanlığı'ndan yapılan bir açıklamada, olayda kurulan metal arama kontrol noktalarından yalnızca 18.250 kişinin geçtiğinin kaydedildiği iddia edildi.[38]

Ağustos

  • 2 Ağustos - Tsihanouskaya ve ekibi, Baranaviçı'yi ve Brest'i ziyaret etti. Pinsk'te planlanan bir miting gerçekleşmedi, çünkü seçim öncesi mitingler için tahsis edilen tek alan Lukaşenko'nun sırdaşı tarafından 8 Ağustos'a kadar her gün 08.00 - 22.00 saatleri arasında rezerve edilmişti.
  • 4 Ağustos - Slutsk ve Salihorsk'ta (Minsk Bölgesi) yerel yönetim komiteleri, seçmen toplantıları için izin verilen tek mekânın acil onarımını yapma bahanesiyle Tsihanouskaya ve ekibiyle olan toplantıları son dakikada iptal etti. Çevik kuvvet polisi her iki şehre de gönderildi. Bazı insanları gözaltına almaya başladı ve benzer bahanelerle, Lepel ve Polotsk'ta (Vitsebsk Voblastı) Dmitriyeu ile önceden kararlaştırılan toplantılar da iptal edildi.
  • 5-6 Ağustos
    • Minsk Şehri Yürütme Kurulu, 6 Ağustos'ta Tsihanouskaya'nın 6 Ağustos'ta yapılması planlanan bir toplantı/konser yapılamayacağını ve Minsk'teki Halkların Dostluk Parkı'nda Demiryolu Birlikleri Günü şerefine bir tatil yapılacağından bunun mümkün olmadığını duyurdu. Seçim öncesi mitinglere izin verilen Minsk'te kalan beş bölge de seçimlerle ilgili olmayan etkinlikler için 8 Ağustos'a kadar günlük olarak rezerve edildi. Rus, Ukraynalı ve Belarus pop yıldızlarının katılımıyla büyük çaplı tatil konserleri, şehir yürütme komitelerinin resmi internet sitelerinde duyuruldu. Beyaz Rusya'nın çeşitli şehirlerindeki ana mekanlarda, devlet başkanlığı seçimlerinde ana oylama gününden bir gün önce 8 Ağustos'ta ücretsiz konserler planlandı. Rusya Özgür Seçimler Vakfı'nın özel bir grubu, Bağımsız Devletler Topluluğu'nun uluslararası seçimler gözlemi temsilcisi olarak Minsk'e geldi.
    • Tsihanouskaya'nın mitingi, Bangalore Meydanı'na birkaç yüz metre uzaklıkta bulunan Kievsky Meydanı'na taşındı.
  • 7 Ağustos
    • Mahkeme teknisyenleri Kirill Galanov ve Vladislav Sokolovski'yi holiganlık ve polise itaatsizlik nedeniyle 10 günlük idari tutuklamaya atadı.
    • Tsihanouskaya, ortakları Mariya Kalesnikava ve Veranika Tsapkala ile birlikte Beyaz Rusya halkına seslendi. Dayanışma için bisiklet yolculuğu, 7 Ağustos'ta Minsk'te gerçekleşti.
    • Minsk'te gözaltına alınan iki müzisyene destek olmak üzere bisiklete binmek de dahil olmak üzere dayanışma eylemleri düzenlendi. Bu gözaltı acımasız kabul edildi ve güvenlik güçleri tarafından gerçekleştirildi. 8 Ağustos itibarıyla birkaç kişi gözaltına alındı, gözaltına alınanların bir kısmı ambulans çağırılarak şiddet ile sonuçlandı. "Şimdiki Zaman" TV kanalının gazetecileri de gözaltına alındı. Ülkeden sınır dışı edildiler ve girişleri 10 yıl engellendi.
  • 8 Ağustos
    • MSK, erken oylamanın dört günündeki katılımın %32.24'e ulaştığını açıkladı.
    • Akşam, Mariya Kalesnikava gözaltına alındı. Ancak bir süre sonra yetkililer yanlışlıkla gözaltına alındığını belirtti ve serbest bırakıldı. Tsihanouskaya'nın kampanyasının başkanı Mariya Moroz da gözaltına alındı ​​ve Minsk'te suçlular için bir tecrit merkezine yerleştirildi.

Kampanyalar[değiştir | kaynağı değiştir]

Minsk'te seçim tarihi ile sokak afişi
30 Temmuz 2020'de Minsk'te Tsihanouskaya'yı destekleyen miting

Syarhey Tsihanouski ve Svyatlana Tsihanouskaya[değiştir | kaynağı değiştir]

Beyaz Rusyalı blog yazarı ve girişimci Syarhey Tsihanouski, 7 Mayıs'ta YouTube kanalı "Country for Life"da seçimlerde aday olmayı planladığını duyurdu.[12][39] Bu olaydan önce, 6 Mayıs'ta Beyaz Rusya polisi tarafından Mahilyov Voblastı civarında gözaltına alındı.[kaynak belirtilmeli]

Polis memurları, yasal polisler olduklarını belirterek kimlik göstermeyi reddettiler ve Tsihanouski'nin içinde bulunduğu arabanın camlarını kırmakla tehdit ettiler.[40] Bundan önce, Tsihanouski'nin Mahilyou'daki destekçilerinden oluşan bir kalabalık, Tsihanouski'nin ekibinin bir üyesini polisten serbest bıraktı.[41] Bir gün sonra, Slutsk'tan bir blogcu, Uladzimier Niaronski de dahil olmak üzere Tsihanouski'nin müttefikleri tutuklandı.[42] Niaronski de dahil olmak üzere Tsihanouski'nin ekibi, yol polisi ve AMAP polis özel kuvvetleri mensupları ile iki minivan tarafından kovalandı.[43]

Blog yazarının tutuklanması, Lukaşenko’nun 26 yıllık devlet başkanı olarak görev süresinin sonuçlarını kapsayan Beyaz Rusya gezilerinden kaynaklanıyordu. Tsihanouski'nin gezileri popülerdi ve onunla insan hakları ihlalleri ve ekonomik sorunlar hakkında konuşan yüzlerce insanı bir araya getirdi. Bu geziler sırasında, Tsihanouski ve ekibi, muhtemelen Beyaz Rusya özel servislerinin çalışanları olan, kendisini ve faaliyetlerini kaydeden kişiler tarafından sürekli olarak arabalarla kovalandı.[44]

Tsihanouski tutuklandıktan sonra, destekçileri Beyaz Rusya genelinde bir dizi protesto düzenledi. Özgür Avrupa Radyosu'na göre, Tsihanouski'nin memleketi olan Homyel'de 20 ila 30 kişi gözaltına alındı.[42] Viasna İnsan Hakları Merkezi, destekçilerinden en az 19'unun Minsk'te acımasızca gözaltına alındığını bildirdi.[42]

Tutuklanmasının ardından Tsihanouski, geçici bir gözaltı merkezine yerleştirildiği Homyel'e nakledildi. Tutukluluğunun resmi nedeni, 19 Aralık 2019'da Minsk'te Beyaz Rusya'nın Rusya ile entegrasyonuna karşı düzenlenen mitinge katılmasıydı. Gözaltına alınmasının ardından Tsihanouski, YouTube kanalında Beyaz Rusya devlet başkanlığına aday olma niyetini açıkladı. Video, yayınlandıktan 20 saat sonra 250.000 görüntülenmeye ulaştı. Bahsi geçen YouTube kanalının 23 Ağustos itibarıyla 304.000 abonesi var.[45] Ancak, Beyaz Rusya Merkez Seçim Komisyonu, kendisini aday göstermek için girişim grubunu kaydetmeyi reddetti.[46][47]

Eşi Svyatlana Tsihanouskaya, aday olarak seçime başvurmaya karar verdi, girişim grubu Beyaz Rusya Merkez Seçim Komisyonu tarafından onaylandı.[48] Tsihanouski, Tsihanouskaya'nın seçimlere katılımı için imza toplamak üzere girişim grubunun başı oldu.

20 Mayıs'ta Tsihanouski, geçici gözaltı merkezinden serbest bırakıldı.[49][50] Aktivist destekçilerin baskısının bunu başarmaya yardımcı olduğunu açıkladı. Deutsche Welle, serbest bırakılmasının ardından Tsihanouski'ye verdiği röportajda, Beyaz Rusyalı blog yazarı ve Rus muhalefet lideri Aleksey Navalni ile Ukrayna cumhurbaşkanı olan Ukraynalı aktör Volodimir Zelenski arasında paralellikler kurdu.[51]

Tsihanouski daha sonra Tsihanouskaya adına imza toplamak için gözcüleri tutmak üzere ülke çapında seyahat etmeye başladı. Ayrıca Tsihanouski, "Hamamböceğini durdurun!" sloganını kullandı. Kampanyanın sembolü ise terlik oldu. "Hamamböceğini durdurun!" sloganı, Sovyet şair Korney Çukovski'nin, "bıyıklı bir hamamböceğinin" tüm hayvanları nasıl korkuttuğu ve onların hükümdarı haline geldiği "Hamamböceği" masalından bahsediyor. Görünüşe göre, bu slogan Beyaz Rusya'nın mevcut liderine bir göndermedir. Terlik, sözde geleneksel bir haşere kontrol aracıdır.[52] Euronews gazetecileri, Beyaz Rusya'daki olayları "Terlik Devrimi" olarak adlandırarak, Beyaz Rusyalı aktivist Franak Viačorka'nın bu sözle alıntısını gösterdiler.[53]

29 Mayıs'ta Tsihanouski, eşi için imza toplamak üzere Grodno'yu ziyaret etti. Aynı gün Beyaz Rusya devlet başkanı Aleksandr Lukaşenko, Minsk Tractor Works işçileriyle yaptığı toplantıda Tsihanouski'ye şunları söyledi: "Hepsi ciplerle - 10-12 araba ile harika geliyorlar... Kimin arabalarını kullandığını, kimin finanse ettiğini biliyoruz. Nereden geldiğini, vatandaşlığının ne olduğunu ve diğer şeyleri biliyoruz... Bunu hepimiz biliyoruz. Bana bilgi veriyorlar, halkımız bunu çoktan görmüş."[54]

Lukaşenko'nun açıklamasından birkaç saat sonra, Tsihanouski Hrodna sakinleriyle konuşurken bir dakika on üç saniye sonra AMAP tarafından gözaltına alındı.[55] Özel birimin askerleri, kimliklerini göstermeden Tsihanouski'ye, GAZelle polis minibüsüne kadar eşlik etti. Tutuklama sırasında minibüsün kapısı kırıldı. Blog yazarının destekçileri, minibüslerin gözaltı yerini terk etmesini engellemeye çalıştı. Ardından eşofman giyen kimliği belirsiz kişiler, Tsihanouski'nin destekçileriyle tartışan polislerin ayrılması için yolu açtı. Ardından destekçiler, blog yazarının serbest bırakılmasını talep etmek için Grodno'daki polis karakoluna gittiler.[56][57]

Tsihanouski'nin tutuklanmasından kısa bir süre sonra Beyaz Rusya devlet televizyonu Belarus 1, Grodno'daki olayların işlendiği bir hikâye yayınladı: "İlk dakikalardan itibaren bu imza koleksiyonu bir mitinge dönüştü ve yasaya göre seçim kampanyasının bu aşamasında kampanya toplantıları yapılması yasak. Sonuç olarak, bu iletişim tarzı bir kavgaya dönüştü. Düzeni yeniden sağlamaya çalışan polis, kendisini meydanda düzenlenen çekişmenin merkez üssünde buldu. Polis memurlarından biri saldırıya uğradı."[58] Birleşik Sivil Parti lideri, Beyaz Rusya polisinin emekli yarbayı Mikalay Kazlou, Minsk Traktör Fabrikasında yaptığı konuşmada Aleksandr Lukaşenko'nun "vidalama, bükme, hapse atma emrini verdiğini ve bakanın bunu hemen ele geçirdiğini kaydetti. fırsat ve provokasyon yarattı." dedi, ardından Kazlou, bu provokasyona dahil olan tüm polislerin ifşa edileceğini ve adalet önüne çıkarılacağını da kaydetti.[59]

Vesna İnsan Hakları Merkezi'ne göre, Svyatlana Tsihanouskaya'nın girişim grubunun iki üyesi ve Tsihanouski'nin üç asistanı da dahil olmak üzere en az 13 kişi gözaltına alındı. Beyaz Rusya İçişleri Bakanlığı, müfettişlerin polis memurlarına yönelik şiddet nedeniyle ceza davası açtığını duyurdu.[60]

"Kadın Dayanışması"[değiştir | kaynağı değiştir]

2020 devlet başkanlığı seçimlerinden önce Aleksandr Lukaşenko, Beyaz Rusya'nın bir kadının devlet başkanı olmasına hazır olmadığında ısrar etti. 17 Temmuz'da ana muhalefet adaylarını (Tsihanouskaya, Tsapkala'nın eşi Veranika ve Babarıka'nın kampanya yöneticisi Mariya Kalesnikava) temsil eden üç kadın, Lukaşenko ile "Kadın Dayanışması"nı karşı karşıya getirerek kampanyalarını birleştirdiler.[61]

Yetkililerin baskısı[değiştir | kaynağı değiştir]

Dayanışma[değiştir | kaynağı değiştir]

Акции солидарности гражданам Беларуси в странах мира.png

Beyaz Rusya muhalefetiyle dayanışma gösterileri 20'den fazla ülkede ve dünya çapında 30'dan fazla şehirde düzenlendi.[62]

Anketler[değiştir | kaynağı değiştir]

Beyaz Rusya Ulusal Bilimler Akademisi Sosyoloji Enstitüsü tarafından, Mart-Nisan 2020'de yapılan bir ankete göre, Beyaz Rusya'nın başkentindeki mevcut Lukaşenko'nun güven seviyesi %24'tür. Aynı zamanda, ankete katılanların %11'i Merkez Seçim Komisyonu'na güveniyor.[63] Devlet TV kanalı ONT tarafından yaptırılan ve seçim kampanyasını ön yargılı bir şekilde yayınladığı için eleştirilen devlete bağlı analitik merkez "Ecoom", seçim havası ve vatandaşların tercihleri ​​üzerine sosyolojik bir araştırma yaptı. Bu verilere göre, görevdeki Devlet başkanı Aleksandr Lukaşenko, vatandaşların %72,3'ünün desteğini aldı. Aynı zamanda, geri kalan adaylar için toplamda %10'dan fazla oylamaya hazır değildi.[64][65]

Beyaz Rusya'da kamuoyu yoklaması yapılabilmesi için devlet lisansı gerekmektedir. Ayrıca medya kuruluşlarının da seçimlerle ilgili çevrim içi anket yapması yasaklandı.[66]

Devlet destekli anketler[değiştir | kaynağı değiştir]

Lejant

  • İtalik: adayın kaydı reddedildi
  • Kalın ve yeşil birinci olan aday
  • Kalın italik ve sarı ikinci olan aday
Tarih Anket firması Lukaşenko Tsihanouskaya Kanapatskaya Çeraçen Dmitriyeu Babarıka Tsapkala Oran
23-27 Temmuz 2020 A C Ecoom 73.3 7.5 1.6 0.2 0.7 Yok 65.8
10-14 Temmuz 2020 A C Ecoom 69.4 2.2 1.5 0.8 0.3 6.7 3.1 62.6

Gözetim[değiştir | kaynağı değiştir]

Harici görseller
Perdesiz oy kabini
Kasıtlı olarak çizilmiş bir perde ile oylama kabini

Avrupa Güvenlik ve İşbirliği Teşkilatı, zamanında bir davetiye gönderilmediği için 2020 seçimlerini izlemeyeceğini bildirdi. 1995'ten beri Beyaz Rusya'da herhangi bir seçimi özgür ve adil olarak kabul etmemişti.[67] Ülkedeki tek uluslararası gözlemci Rusya, Azerbaycan ve demokratik sicilleri şüpheli olan diğer birkaç ülkelerdendi.[68] 4 Ağustos 2020'de, seçimlerdeki erken oylamanın ilk günü, MSK neredeyse %5'lik bir katılım bildirdi.[69][70] Ancak bağımsız gözlemciler bu rakama itiraz etti ve şişirildiğini iddia etti.[70]

Bazı sandık merkezlerinde, oy pusulalarının perdeleri kasıtlı olarak kaldırıldı ve sadece üç tarafı kapalı kaldı.[71]

Seçimlerden birkaç gün önce, bazı gazeteciler ve blog yazarları, zayıf ve sahte suçlamalarla tutuklandı veya seçimleri kapsama yetkisi reddedildi[68], bu da Ocak ayından bu yana yapılan toplam tutuklu sayısı 100'ün üzerinde oldu.[72]

Beyaz Rusya'da seçimleri izleyen bağımsız bir dernek olan Honest People, gözlemcilerden 5096 ihlal tespit ettiğini bildirdi. Yetkililer, seçim komisyonunun bildirdiği katılım istatistiklerini de sorguladılar. Grup, 70 civarında seçim gözlemcisinin gözaltına alındığını söyledi.[72]

Katılım ve sonuçlar[değiştir | kaynağı değiştir]

Beyaz Rusya'nın Rusya'daki Moskova Büyükelçiliği'nde oy kullanmak için bekleyen Beyaz Rusyalılar

4 Ağustos'ta katılımın %4,98,[70][73] 5 Ağustos'ta %12,75,[74] 6 Ağustos'ta %22,47,[69] ve 7 Ağustos'ta %32,24 olduğu[kaynak belirtilmeli] belirtildi. 9 Ağustos'ta, katılımın 20.00 itibarıyla %84,05 olduğu, seçimi onaylamak için gereken %50'den fazla olduğu bildirildi.[75]

Sonuçlar[değiştir | kaynağı değiştir]

The New York Times'a göre, oylamanın sonucu, "önceki seçimlerde olduğu gibi, hiçbir zaman gerçek bir şüpheye yer bırakmadı" ve Lukaşenko'nun "oy sayımını kontrol ettiğini ve geniş bir güvenlik aygıtını ve ona desteğinde tereddütsüz ve rakiplerini hor gören gürültülü bir devlet medya makinesi." Ana meydan okuyan Svyatlana Tsihanouskaya'nın seçim günü güvenlik görevlilerinin kampanya personelinin en az sekiz üyesini gözaltına almasının ardından Minsk'te saklandığı belirtildi.[68]

Aday Parti Oylar %
Aleksandr Lukaşenko Bağımsız 4.661.075 80.10
Svyatlana Tsihanouskaya Bağımsız 588.622 10.12
Hanna Kanapatskaya Bağımsız 97.489 1.67
Andrey Dmitriyeu Bağımsız 70.671 1.20
Syarhey Çeraçen Beyaz Rusya Sosyal Demokrat Meclisi 66.613 1.14
Her şeye karşı 267.360 4.59
Boş/geçersiz 69.505
Toplam 5.818.955 100
Kayıtlı seçmen/katılım 84.17
Kaynak: Beyaz Rusya Merkez Seçim Komisyonu[76][77]

Sonrası[değiştir | kaynağı değiştir]

Devlet televizyonunun Lukaşenko'nun çoğunluğu alarak zaferini gösteren bir çıkış anketinin sonuçlarını açıklamasından sonra, Minsk'te protestocular ve çevik kuvvet polisi arasında çatışmalar çıktı. Yaralanma raporları ve sersemletici el bombası ve plastik mermi kullanımı ortaya çıktı.[78]

Ana muhalefet adayı Svyatlana Tsihanouskaya, düzenlediği basın toplantısında, çıkış anketine güvenmediğini söyleyerek, "Gözlerime inanıyorum ve çoğunluğun bizde olduğunu görüyorum" dedi.[78]

Anket kapandığında birçok internet servis sağlayıcısı yönlendirmeyi kaybetti, polis ve ordu Minsk'in çoğunu kapattığı için iletişim kesintileri yaygınlaştı.[72]

Sahte olduğu iddia edilen sonuçların açıklanmasından sonraki ikinci gece protestocular, Riga pazarı çevresindeki alanı barikat kurdu. Güvenlik güçleri, protestoculara göz yaşartıcı gaz ve sis bombası kullanarak karşılık verdi.[79]

Tsihanouskaya, Merkez Seçim Komisyonu'na (MSK) resmi bir şikayette bulunmasının ardından seçim gecesi yedi saat süren tutukluluktan salıverildikten sonra Beyaz Rusya güvenlik servisleri tarafından Litvanya'ya götürüldü.[80]

11 Ağustos'ta Tsihanouskaya, gözaltına alınmasının ardından, görünüşte baskı altında filme alınmış ve devlet destekli medyada tanıtılmış bir senaryodan bir video bildirisi yayınladı.[80] Bildiride; Beyaz Rusya halkını protesto etmeyi bırakmaya ve Lukaşenko'nun zaferini kabul etmeye çağırdı. Tsihanouskaya'nın gözaltı sonrası mesajında ​​ve tavrındaki güçlü değişiklik, müttefiklerin videonun bir rehine videosuna benzetilerek, video için zorlandığı konusunda ısrar etmesine yol açtı.[81] Daha önce seçimlerden önce güvenlikleri için çocuklarını yurt dışına göndermişti. 14 Ağustos'ta ise seçimleri %60 ila %70 oy kazandığını iddia etti ve sivil toplum aktivistlerden, Beyaz Rusyalılardan ve profesyonellerden oluşan bir geçiş konseyi kurulması hakkında bir video yayınladı. Ayrıca destekçilerinin seçimin yeniden sayılması için internet üzerinden bir imza kampanyası imzalaması gerektiğini söyledi.[82][83]

İşkence iddiaları da dahil olmak üzere protestoculara yönelik tutuklamalar ve şiddet, faillere karşı uluslararası yaptırım çağrılarıyla sonuçlanan seçimden sonraki hafta artış gösterdi.[82]

Beyaz Rusya Merkez Seçim Komitesi, 19 Ağustos'ta Lukaşenko'nun önümüzdeki iki ay içinde yeni bir dönem için devlet başkanı olarak göreve başlayacağını söyledi.[8]

Uluslararası tepkiler[değiştir | kaynağı değiştir]

Lukaşenko'nun yeniden seçilmesine uluslararası tepkiler
  Beyaz Rusya
  Lukaşenko'yu tebrik edenler
  Endişe veya eleştiri ifade edenler
  Tepkisizler

Ülkeler ve kuruluşlardan bazıları seçim sonucunu kabul ederken, bazıları da reddederek görüşlerini dile getirdiler. Birçoğu şiddeti daha fazla kınayarak protestolar hakkında yorum yaptı.

Yaptırım uygulamaya karar veren ülkeler ve kuruluşlar:

  • Avrupa Birliği AB'nin Dış İlişkiler ve Güvenlik Politikası Yüksek Temsilcisi Josep Borrell, 14 Ağustos'ta AB'nin "şiddet ve sahtecilikten" sorumlu Beyaz Rusyalı yetkililere yaptırım uygulanacağını duyurdu.[18][84] Avrupa Konseyi başkanı Charles Michel, 19 Ağustos'ta, AB'nin yakında şiddet, baskı ve seçim sahtekarlığından sorumlu "önemli sayıda" kişiye yaptırım uygulayacağını söyledi.[85] Avrupa Komisyonu, Beyaz Rusya'ya ayrılan 53 milyon Euro'yu (48 milyon £) hükûmetten sivil topluma aktaracağını duyurdu.[86]
  • Litvanya 18 Ağustos 2020'de Litvanya parlamentosu, Beyaz Rusya'ya ekonomik yaptırımlar getirmeyi kabul etti.[87]
  • Slovakya 19 Ağustos 2020'de Slovakya başbakanı, Slovakya hükûmetinin yeni yasama oturumunda Beyaz Rusya'ya yaptırımlar getirdiğini açıkladı.[88]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ "Явка избирателей". 1 Haziran 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 9 Ağustos 2020. 
  2. ^ "Belarusian Authorities Cancel Opposition Campaigning Ahead Of Election". RadioFreeEurope/RadioLiberty (İngilizce). 6 Ağustos 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Ağustos 2020. 
  3. ^ "As Belarus Elects New Parliament, Lukashenka Says He Will Seek Another Presidential Term". RadioFreeEurope/RadioLiberty (İngilizce). 17 Kasım 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Ağustos 2020. 
  4. ^ "Тихановская объявила себя победителем президентских выборов и предложила переговоры Лукашенко". meduza.io. 12 Ağustos 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Ağustos 2020. 
  5. ^ "Все кандидаты в президенты Беларуси, кроме Лукашенко, оспорили результаты выборов". meduza.io. 27 Ağustos 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Ağustos 2020. 
  6. ^ Jones, Mark P. (26 Nisan 2018). "Presidential and Legislative Elections". The Oxford Handbook of Electoral Systems (İngilizce). doi:10.1093/oxfordhb/9780190258658.001.0001/oxfordhb-9780190258658-e-23. 22 Ocak 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Ağustos 2020. 
  7. ^ "Lukashenka vs. democracy: Where is Belarus heading?". Atlantic Council (İngilizce). 10 Ağustos 2020. 22 Ağustos 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Ağustos 2020. 
  8. ^ a b "Belarus: EU imposes sanctions as Lukashenko orders police to clear the streets". Sky News (İngilizce). 20 Ağustos 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Ağustos 2020. 
  9. ^ "Belarus to hold its presidential election on Aug. 9". Federal News Network (İngilizce). 8 Mayıs 2020. 4 Haziran 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Ağustos 2020. 
  10. ^ "Who is Belarus' long-time leader Alexander Lukashenko?". euronews (İngilizce). 7 Ağustos 2020. 10 Ağustos 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Ağustos 2020. 
  11. ^ "Belarus goes to the polls with longtime leader Lukashenko feeling the heat". the Guardian (İngilizce). 7 Ağustos 2020. 7 Ağustos 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Ağustos 2020. 
  12. ^ a b c d "Detained Belarusian blogger set to be Lukashenka's rival in 2020 election". belsat.eu (İngilizce). 15 Mayıs 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Ağustos 2020. 
  13. ^ "Заседание Центральной комиссии | Центральная комиссия Республики Беларусь по выборам и проведению республиканских референдумов". www.rec.gov.by. 15 Temmuz 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Ağustos 2020. 
  14. ^ "Protests Erupt Across Belarus After Top Lukashenka Challenger Barred From Presidential Election". RadioFreeEurope/RadioLiberty (İngilizce). 14 Temmuz 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Ağustos 2020. 
  15. ^ "Национальный правовой Интернет-портал Республики Беларусь". law.by. Erişim tarihi: 22 Ağustos 2020. 
  16. ^ «Я сваю кандыдатуру прапаную»: Лукашэнка будзе ўдзельнічаць у выбарах 2020 года (Beyaz Rusça). 17 Kasım 2018. Erişim tarihi: 24 Kasım 2019. 
  17. ^ Захар ЩЕРБАКОВ (8 Mayıs 2020). ""Чтобы победить!" Председатель БСДГ Сергей Черечень идет в президенты". naviny.by. 13 Mayıs 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 20 Mayıs 2020. 
  18. ^ a b «Я пока не вижу конкурентов». Анна Канопацкая идет в президенты (Rusça). TUT.BY. 12 Mayıs 2020. 13 Mayıs 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 12 Mayıs 2020. 
  19. ^ Сопредседатель «Говори правду» Андрей Дмитриев объявил о намерении баллотироваться в президенты (Rusça). TUT.BY. 8 Mayıs 2020. 17 Mayıs 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 11 Mayıs 2020. 
  20. ^ Жена видеоблогера Тихановского идет в президенты (Rusça). Telegraf.by. 18 Mayıs 2020. 30 Ağustos 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 20 Mayıs 2020. 
  21. ^ "Banker and philantropist Babaryka to stand in 2020 presidential election". belsat.eu (İngilizce). 10 Haziran 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Ağustos 2020. 
  22. ^ "Бабарыку і Цапкалу знялі з выбараў". belsat.eu (Beyaz Rusça). 14 Temmuz 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Ağustos 2020. 
  23. ^ "Hi-Tech park founder Tsapkala to run for presidency". belsat.eu (İngilizce). 10 Haziran 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Ağustos 2020. 
  24. ^ "ЦИК Белоруссии забраковал подписи одного из основных соперников Лукашенко". РБК (Rusça). 30 Haziran 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Ağustos 2020. 
  25. ^ "ЦИК Беларуси снял с выборов оппозиционера Цепкало. Ему забраковали половину подписей". Новая газета - Novayagazeta.ru (Rusça). 30 Haziran 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Ağustos 2020. 
  26. ^ "Unregistered Opposition Presidential Candidate Tsapkala, Children Flee Belarus". RadioFreeEurope/RadioLiberty (İngilizce). 25 Temmuz 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Ağustos 2020. 
  27. ^ "Lukashenko "gave a signal" to open cases against competitors". World Today News. 29 Haziran 2020. Erişim tarihi: 22 Ağustos 2020. 
  28. ^ "Homiel region: Youtubing farmer set to seek presidency". belsat.eu (İngilizce). 2 Temmuz 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Ağustos 2020. 
  29. ^ "'Opposition MP' Alena Anisim announces bid for Belarus presidency". euroradio.fm (İngilizce). 26 Şubat 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Ağustos 2020. 
  30. ^ "Выборы президента Беларуси пройдут 9 августа". Sputnik Беларусь (Rusça). 16 Mayıs 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Ağustos 2020. 
  31. ^ "Belarus presidential elections to be held on August 9, Belta reports". Reuters (Fransızca). 8 Mayıs 2020. Erişim tarihi: 22 Ağustos 2020. 
  32. ^ ВЛАСОВ, Дмитрий (15 Mayıs 2020). "Аншлаг, аншлаг! Подано 55 заявлений о регистрации инициативных групп". naviny.by. 21 Mayıs 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Ağustos 2020. 
  33. ^ "«Александр Григорьевич? А зовут-то вас как!» Как ЦИК регистрировал группы бизнесменов и оппозиции". TUT.BY (Rusça). 20 Mayıs 2020. 22 Haziran 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Ağustos 2020. 
  34. ^ "«Сложно только учителю — он в отпуске будет отвлекаться». В Беларуси сформировали избирательные комиссии". TUT.BY (Rusça). 22 Mayıs 2020. 9 Haziran 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Ağustos 2020. 
  35. ^ Занько, Настасья (29 Mayıs 2020). "На пикете в Гродно Тихановского задержал ОМОН. С ним еще 9 человек - Люди Onliner". Onliner (Rusça). 10 Haziran 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Ağustos 2020. 
  36. ^ "Tens Of Thousands Rally In Minsk In Support Of Opposition Presidential Candidate". RadioFreeEurope/RadioLiberty (İngilizce). 31 Temmuz 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Ağustos 2020. 
  37. ^ "Belarusian authorities to hold concerts in Minsk park to prevent more opposition rallies". www.intellinews.com. 4 Ağustos 2020. Erişim tarihi: 22 Ağustos 2020. 
  38. ^ "Minsk Says 18,250 People Attended Presidential Candidate Tikhanovskayas Rally, Not 63,000". UrduPoint (İngilizce). 30 Ağustos 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Ağustos 2020. 
  39. ^ https://www.youtube.com/watch?v=JCX-YGwJK54
  40. ^ https://www.youtube.com/watch?v=lR2OckSF9XI
  41. ^ https://www.youtube.com/watch?v=il0w6oEs4gg
  42. ^ a b c "Новыя затрыманні прыхільнікаў блогера Ціханоўскага прайшлі ў розных гарадах краіны". spring96.org (Beyaz Rusça). 13 Mayıs 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Ağustos 2020. 
  43. ^ https://www.youtube.com/watch?v=rYgLnPR5jJM
  44. ^ https://www.youtube.com/watch?v=qFW9GeF83zs
  45. ^ https://www.youtube.com/channel/UCFPC7r3tWWXWzUIROLx46mg/videos
  46. ^ Welle (www.dw.com), Deutsche. "Белорусский блогер Тихановский получил за два дня еще 45 суток ареста | DW | 19.05.2020". DW.COM (Rusça). 28 Mayıs 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Ağustos 2020. 
  47. ^ "ЦИК отказал блогеру Тихановскому в регистрации инициативной группы. Лукашенко зарегистрировали". TUT.BY (Rusça). 15 Mayıs 2020. 6 Haziran 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Ağustos 2020. 
  48. ^ "Жонка блогера Ціханоўскага Сьвятлана: пайсьці ў прэзыдэнты «марыла ўсё жыцьцё»". Радыё Свабода (Beyaz Rusça). 26 Mayıs 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Ağustos 2020. 
  49. ^ Welle (www.dw.com), Deutsche. "Белорусский блогер Тихановский отпущен на свободу | DW | 20.05.2020". DW.COM (Rusça). 31 Mayıs 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Ağustos 2020. 
  50. ^ "«Понятно, зачем это сделано». Что говорит блогер Тихановский о своем неожиданном освобождении". TUT.BY (Rusça). 20 Mayıs 2020. 10 Haziran 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Ağustos 2020. 
  51. ^ https://www.youtube.com/watch?v=9YwFlMziG6I
  52. ^ "На пикет Тихановского очередь растянулась на километр. Разбираемся, почему они кричали "Стоп таракан" и что значат принесенные тапки". Telegraf.by (Rusça). 25 Mayıs 2020. 3 Haziran 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Ağustos 2020. 
  53. ^ Holroyd, Matthew (25 Mayıs 2020). "Belarus: Hundreds protest in Minsk against President Lukashenko". euronews (İngilizce). 25 Mayıs 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Ağustos 2020. 
  54. ^ "Лукашенко рассказал о компромате на Цепкало и назвал Тихановского «шелудивым»". TUT.BY (Rusça). 29 Mayıs 2020. 6 Haziran 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Ağustos 2020. 
  55. ^ https://www.youtube.com/watch?v=lFITZFAif-8
  56. ^ Welle (www.dw.com), Deutsche. "В Гродно задержали блогера Сергея Тихановского | DW | 29.05.2020". DW.COM (Rusça). 15 Haziran 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Ağustos 2020. 
  57. ^ "В Гродно задержали Сергея Тихановского". TUT.BY (Rusça). 29 Mayıs 2020. 30 Mayıs 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Ağustos 2020. 
  58. ^ "«Дособирался до серьезного инцидента». По БТ прокомментировали задержание Тихановского в Гродно". TUT.BY (Rusça). 29 Mayıs 2020. 30 Mayıs 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Ağustos 2020. 
  59. ^ https://www.youtube.com/watch?v=tg1A-Bdyj10
  60. ^ "МВД прокомментировало задержание Тихановского: пострадали два милиционера, возбуждено уголовное дело". TUT.BY (Rusça). 30 Mayıs 2020. 6 Haziran 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Ağustos 2020. 
  61. ^ AFP, French Press Agency- (17 Temmuz 2020). "3 Belarusian women teamed up to fight strongman Lukashenko". Daily Sabah (İngilizce). 18 Temmuz 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Ağustos 2020. 
  62. ^ "Demonstrations throughout Europe to support Belarusian protests, Amnesty International slams Lukashenko's "purge"". www.intellinews.com. 28 Haziran 2020. 26 Temmuz 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Ağustos 2020. 
  63. ^ "Институт социологии НАН: В апреле уровень доверия Лукашенко в Минске составлял 24%". TUT.BY (Rusça). 19 Haziran 2020. 21 Haziran 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Ağustos 2020. 
  64. ^ "Уровень доверия действующему Президенту составляет 78,1% – новый соцопрос Ecoom". ont.by (Rusça). 31 Temmuz 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Ağustos 2020. 
  65. ^ "Что за частный центр ЕсооМ, которому власти доверяют проводить соцопросы и экзитполы". TUT.BY (Rusça). 31 Temmuz 2020. 1 Ağustos 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Ağustos 2020. 
  66. ^ Welle (www.dw.com), Deutsche. "В Беларуси СМИ запретили проводить политические опросы | DW | 02.06.2020". DW.COM (Rusça). 3 Haziran 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Ağustos 2020. 
  67. ^ Vasilyeva, Nataliya (14 Temmuz 2020). "Authorities in Belarus to charge anti-government protesters with rioting for clashing with police". The Telegraph (İngilizce). ISSN 0307-1235. Erişim tarihi: 22 Ağustos 2020. 
  68. ^ a b c Nechepurenko, Ivan; Higgins, Andrew (9 Ağustos 2020). "Belarus Says Longtime Leader Is Re-elected in Vote Critics Call Rigged". The New York Times (İngilizce). ISSN 0362-4331. Erişim tarihi: 22 Ağustos 2020. 
  69. ^ a b "Выборы Президента Республики Беларусь 9 августа 2020". vybary2020.by (Rusça). 1 Haziran 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Ağustos 2020. 
  70. ^ a b c "ЦИК Белоруссии сообщил о явке почти 5% в первый день досрочного голосования на выборах президента. Наблюдатели говорят о нарушениях". meduza.io. 9 Ağustos 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Ağustos 2020. 
  71. ^ СПАСЮК, Елена (4 Ağustos 2020). "Досрочное голосование. Как мы искали избирателей на участках и кого нашли". naviny.by. 6 Ağustos 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Ağustos 2020. 
  72. ^ a b c "Belarus election: Protests break out after disputed presidential vote". euronews (İngilizce). 9 Ağustos 2020. 9 Ağustos 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Ağustos 2020. 
  73. ^ "Voter turnout amounts to almost 5% on first day of early vote". www.tvr.by. 30 Ağustos 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Ağustos 2020. 
  74. ^ "Voter turnout in Presidential Elections in Belarus amounts to 12.75% for 2 days if early vote". www.tvr.by. 8 Ağustos 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Ağustos 2020. 
  75. ^ "Президентские выборы в Беларуси состоялись - ЦИК". www.belta.by (Rusça). 9 Ağustos 2020. 13 Ağustos 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Ağustos 2020. 
  76. ^ ЦИК огласил окончательные итоги выборов. За Лукашенко проголосовало 80,1%, за Тихановскую — 10,1%. TUT.BY (Rusça). 14 Ağustos 2020. 14 Ağustos 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 14 Ağustos 2020. 
  77. ^ "Выборы Президента Республики Беларусь 9 августа 2020". vybary2020.by. 1 Haziran 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 10 Ağustos 2020. 
  78. ^ a b "Clashes erupt after disputed Belarus election". BBC News (İngilizce). 10 Ağustos 2020. Erişim tarihi: 22 Ağustos 2020. 
  79. ^ "Менск: да «Рыгі» дабраліся сілавікі, пачалася зачыстка, чуваць шумавыя гранаты, будуюцца барыкады". Радыё Свабода (Beyaz Rusça). 19 Ağustos 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Ağustos 2020. 
  80. ^ a b "Challenger left Belarus 'for sake of her children'". BBC News (İngilizce). 12 Ağustos 2020. Erişim tarihi: 22 Ağustos 2020. 
  81. ^ https://www.ft.com/content/23411f95-4806-443e-9b6e-0dea8e673860
  82. ^ a b "Exiled leader calls weekend of protests in Belarus". BBC News (İngilizce). Erişim tarihi: 22 Ağustos 2020. 
  83. ^ "Belarus opposition candidate declares victory | NHK WORLD-JAPAN News". www3.nhk.or.jp. 16 Ağustos 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Ağustos 2020. 
  84. ^ "EU to sanction Belarus over electoral 'falsification' and 'violence'". euronews (İngilizce). 14 Ağustos 2020. 20 Ağustos 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 17 Ağustos 2020. 
  85. ^ Meredith, Sam (19 Ağustos 2020). "EU to impose sanctions on Belarusian officials for election fraud, calls for a new vote". CNBC (İngilizce). 19 Ağustos 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 19 Ağustos 2020. 
  86. ^ "Belarus: EU imposes sanctions as Lukashenko orders police to clear the streets". Sky News (İngilizce). 20 Ağustos 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 19 Ağustos 2020. 
  87. ^ Press, Associated (18 Ağustos 2020). "Lithuanian lawmakers vote for sanctions against Belarus". WVVA (İngilizce). 22 Ağustos 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 19 Ağustos 2020. 
  88. ^ "Bieloruská kríza: Matovič chce ekonomické sankcie proti páchateľom". slovensko.hnonline.sk (Slovakça). 22 Ağustos 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 19 Ağustos 2020.