İnternet'in tarihi

Vikipedi, özgür ansiklopedi
(İnternetin Tarihsel Gelişimi sayfasından yönlendirildi)
Şuraya atla: kullan, ara

İnternet'in tarihi,  1950'lerde bilgisayarların gelişmesi ile başlar. Paket ağlarının ilk konseptleri, ABD, İngiltere ve Fransa'daki çeşitli laboratuarlara dayanır.  60'ların başında The US Department of Defense tarafından desteklenen ağ çalışmalarından birisi, İnternet Protokolü'nü (IP) kullanan ilk ağ olan ARPANET'ti. ARPANET üzerinden İlk mesaj, Los Angeles'taki Kaliforniya Üniversitesi (UCLA)'daki Professor Leonard Kleinrock'un laboratuarından, Stanford Araştırma Enstitüsü Stanford Research Institute (SRI)'de bulunan bir bilgisayara gönderildi.

ARPANET, NPL network , CYCLADES, Merit Network, Tymnet ve Telenet gibi paket-anahtarlamalı ağlar, 1960'ların sonlarında ve 1970'lerin başlarında bir çok haberleşme protokolü kullanılarak geliştirildi. Donald Davies, İngiltere Ulusal Fizik Laboratuarı'nda, dünyada kendi sınıfında bir ilk ve 20 yıl boyunca İngiltere'de yapılacak çalışmalar için bir mihenk taşı olan paket-anahtarlamalı ağı kurarak, paket anahtarlamalı ağ teorisini pratiğe dönüştüren ilk kişi oldu.[1][2] Bununla birlikte farklı ağların, daha büyük bir ağa bağlanmasını mümkün kılan ARPANET, internet üzerinde yapılacak geliştirmelerin önünü açtı.

1981 yılında Computer Science Network (CSNET)'in National Science Foundation (NSF) tarafından fonlanmasıyla, ARPANET'e erişim genişletildi. 1982'de TCP/IP, ARPANET'teki standart ağ protokolü olarak tanıtıldı. 1980'lerin başında, NSF tarafından çeşitli üniversitelerde bilgisayar merkezlerinin kurulması desteklendi ve 1986 yılında NSFNET projesi ile bu merkezler birbirine bağlandı. Ticari internet servis sağlayıcılar 1980'lerin sonlarında ortaya çıkmaya başladılar.

1990'da ARPANET, 1995'te NSFNET miadını doldurdu. Bu gelişme, internet'e veri taşıma amaçlı erişimin önündeki engelleri de kaldırıyordu.

1980'lerin sonunda, İngiltere'den Tim Berners-Lee'nin World Wide Web üzerine yaptığı çalışmalar ile, zengileştirilmiş text dökümanlarını çalışan bir ağ sistemine entegre etme konusunda ilerleme kaydetti.[3] Bu gelişme, modern internetin doğuşuna işaret etmekteydi.

1990'ların ortalarından itibaren, anlık mesajlaşmalar, e-posta, VoIP, video görüşmeler ve tartışma forumlarıyla, bloglarıyla, sosyal ağlarıyla ve online alışveriş siteleriyle gelen world wide web, kültürümüzde ve toplumumuzda bir devrim yarattı. 

Öncüler[değiştir | kaynağı değiştir]

Telgraf sistemi iki ve daha fazla nokta arasında tam anlamıyla dijital bir haberleşme sistemi olan ilk sistemdir. Veri haberleşmesi konsepti yani radya ya da elektrik kablosu gibi elektromanyetik araçlarla birbirine bağlanmış iki nokta arasında veri alışverişi, ilk bilgisayarların ortaya çıkmasından daha önce gündeme gelmişti. İlk zamanlar böyle bir haberleşme sistemi hakkında konuşulduğunda, genellikle iki cihaz arasında noktadan noktaya bir bağlantıdan söz edilirdi. Bu perspektifte, telgraf sistemi ve telex makinelerini, İnternet'in 19.yüzyıldaki öncüleri olarak görebiliriz.

Veri iletimi ve bilgi teorisinin temelleri 20. yüzyılın başlarında Claude Shannon, Harry Nyquist ve  Ralph Hartley tarafından geliştirildi.

İlk bilgisayarlar, zamanlarında bulunan teknolojiyi CPU ve uzak terminaller arasında haberleşmeye izin verecek şekilde kullandılar. Teknoloji geliştikçe terminaller için daha uzak mesafelere ve bağımsız cihazlar için daha yüksek bağlantı hızlarına ulaşıldı. Bu teknolojilerin kullanılmasıyla, uzaktaki bilgisayarlar arasında dosya transferi gibi veri paylaşımları mümkün hale geldi. Ancak noktadan noktaya haberleşme modeli limitliydi ve rastgele iki sistemin haberleşmesi için bu iki sistem arasında fiziksel bir bağlantı olması gerekiyordu. Ayrıca bu teknoloji, stratejik ve askeri açıdan yetersizdi zira, haberleşme hattı herhangi bir sebeple zarar gördüğünde haberleşmeyi sağlayabilmek için alternatif bir yol yoktu.

İlham Kaynakları[değiştir | kaynağı değiştir]

Bolt Beranek and Newman Inc.'de başkan yardımcısı ve küresel ağ konusunda bir öncü olan J. C. R. Licklider, Ocak 1960'da Man-Computer Symbiosis makalesini yayınladı.[4]

Licklider ve Welden Clark, Ağustos 1962'de, haberleşme ağlarına sahip bir gelecek ile ilgili ilk makalelerden olan "On-Line Man-Computer Communication" makalesini yayımladı.[5]

Ekim 1962'de Rack Ruina, Licklider'ı DARPA bünyesinde bulunan "Information Processing Techniques Office (IPTO)" başına getirdi. Licklider burada Ivan Sutherland ve Bob Taylor'ı global bir ağ fikrinin ne kadar önemli olduğuna ikna ederek, DARPA içinde kendisinin "Galaxiler arası bilgisayar ağı üyeleri" olarak adlandırdığı bir grup kurdu ve bu konu üzerinde çalışmaya başladılar. Licklider'in DARPA'dan ayrılmasından sonra Taylor bilgisayar ağları üzerinde çalışmaya devam etti. Bölüm, kendi görevinin bir parçası olarak üç ayrı ağ terminali kurmuştu. Bunlar Santa Monica'da yer alan SDC Q-32 (System Developement Corporation), Berkeley'deki Kaliforniya Üniversitesi'nde yer alan Project Genie ve MIT'te yer alan Multics.  Licklider, burada ortaya çıkan kaynak israfını gidermek için ne gerektiğini ortaya koymuştu...

Bu üç terminalin her birisi için değişik kullanıcı komut setlerim vardı. Bu yüzden S.D.C'de birisiyle konuşurken M.I.T.'deki ya da Berkeley'deki tanıdığımla bu konuşma hakkında tartışmak istersem S.D.C terminalinden bağlantımı kesip diğer terminale bağlanmam gerekiyordu.

"Adamım", dedim. "Yapılması gereken öyle açık ki, eğer karşında üç terminal varsa öyle bir terminalin olmalı ki sen nereye istersen git seninle beraber olmalı." İşte bu ARPANET'ti.[6]

IPTO'dan, ARPANET kurulmadan 5 sene evvel 1964'te ayrılmış olsa da, onun "küresel bir ağ" vizyonu, ardından gelen Lawrence Roberts ve Robert Taylor gibilerinin ARPANET'i geliştirmesi için ilham kaynağı oldu. Licklider, 1973'de IPTO'ya geri dönerek iki sene daha yönetti.[7]

Paket Anahtarlama[değiştir | kaynağı değiştir]

Bu problemin altında, ayrı fiziksel ağların tek  bir mantıksal ağ olarak birleştirilmesi düşüncesi yatar. 1960'larda, RAND Corporation için çalışan Paul Baran, Amerikan ordusu için bir nüklear savaş durumunda dahi ayakta kalabilecek ağlar hakkında bir çalışma yaptı.[8] Baran'ın ağında, taşından bilgi "mesaj blokları" adını verdiği şeylere bölünerek taşınıyordu. Aynı dönemde Donald Davies (National Physical Laboratory, UK), bu çalışmadan bağımsız olarak benzer bir ağ yapısı geliştirdi, bu yapıya herkes tarafından kabul edilen bir isim verdi, "paket-anahtarlamalı". Leonard Kleinrock (MIT) bu teknolojinin ardındaki teoriyi geliştirdi. Paket anahtarlaması, özellikle sınırlı kaynaklara sahip bağlantılarda, telefon için kullanılan devre-anahtarlamasına kıyasla daha yüksek hızlara olanak sağlar.
Paket anahtarlama, mesajların sıralı paketlere bölündüğü ve routing kararının her bir paket için ayrı ayrı yapıldığı bir ağ tasarımıdır. İlk ağlar, sağlıklı routing yapıları gerektiren mesaj-anahtarlamalı sistemler kullanmışlardır.

İnternetin önünü açan ağlar[değiştir | kaynağı değiştir]

ARPANET[değiştir | kaynağı değiştir]

Defense Advanced Research Projects Agency (DARPA)'nın bilgi işleme ofisi müdürlüğüne terfi ettikten sonra, Robert Taylor Licklider'in ağları birleştirme düşüncesini gerçekleştirmeye odaklandı. Bunun için MIT'den Larry Roberts 'i getirerek,  böyle bir ağ kurma projesini başlattı. ARPANET üzerinden ilk mesaj 29 Ekim 1969'da saat 22:30'da gönderildi.[9] Bu mesaj UCLA'da yazılım üzerine eğitim gören Charley Kline tarafından UCLA Profesörü Leonard Kleinrock gözetiminde, UCLA'daki bir ağ bilgisayarından Stanfort Üniversitesi'ndeki bir ağ bilgisayarına gönderilmişti.

İnternet'in 35. yılı, 1969-2004. Azerbaijan Pulu, 2004.

5 Aralık 1969'da,  Utah Üniversitesi, Santa Barbara Kaliforniya Üniversitesi'nin de eklenmesi ile 4 düğümlü bir ağ kuruldu. ARPANET, ALOHAnet'te geliştirilen temeller üzerinde hızla gelişti. 1981 senesinde, ağa bağlı cihaz sayısı 213'yü ve ortalama her 20 günde bir yeni bir cihaz ekleniyordu.[10][11]

ARPANET, İnternetin ve kullanılan teknolojilerin geliştirilmesindeki teknolojilerin temel çekirdeği haline geldi. Başlarda ARPANET, TCP/IP yerine Network Control Program (NCP, Network Control Protocol) kullanıyordu. Bayrak Günü olarak da bilinen 1 Ocak 1983'te ARPANET üzerindeki NCP hakimiyeti sona erdi ve NCP'den daha esnek ve kuvvetli bir protokol olan TCP/IP, NCP'nin yerini aldı. Böylece, modern internetin temelleri atılmış oldu.[12]

NPL[değiştir | kaynağı değiştir]

1965'te Donald Davies tarafından, ulusal veri ağı olarak önerilen paket anahtarlama tabanlı bir ağ. 1976'de 12 bilgisayar ve 75 terminal cihaz bu ağa bağlıydı ve 1986'da ağ değiştirilene kadar daha fazla cihaz bu ağa bağlandı.

Merit Network[değiştir | kaynağı değiştir]

CYCLADES[değiştir | kaynağı değiştir]

Louis Pouzin tarafından tasarlanan ve geliştirilen Fransız araştırma ağı. ilk ARPANET tasarımına bir alternatif olarak tasarlanmıştı. ilk kez 1973 senesinde sunumu yapıldı.[13][14]

X.25 ve halka açık veri ağları[değiştir | kaynağı değiştir]

1974'te  ABC'nin Arthur C. Clarke ile gelecekte tamamen ağa bağlı çalışacak kişisel bilgisayarlar hakkında yaptığı ropörtaj

UUCP ve Usenet[değiştir | kaynağı değiştir]

Ağların birleştirilerek İnternet'in yaratılması (1973–90)[değiştir | kaynağı değiştir]

TCP/IP[değiştir | kaynağı değiştir]

1982 Şubat ayındaki TCP/IP test ağı
Stanford Research Institute'nün üç-yollu internet tabanlı veri iletimi için Paket yayın minibüsü.

ARPANET'ten NSFNET'e[değiştir | kaynağı değiştir]

T3 NSFNET Omurgası, c. 1992

İnternete doğru[değiştir | kaynağı değiştir]

TCP/IP küreselleşiyor (1989–2010)[değiştir | kaynağı değiştir]

CERN, Avrupa'nın İnternet'i, Pasifik ve ötesine olan bağlantı[değiştir | kaynağı değiştir]

Küresel bakış[değiştir | kaynağı değiştir]

2012'de ülkelerin nüfuslarının yüzdesi olarak, internet kullanıcıları.
Kaynak: International Telecommunications Union.[15]
2012'de ülkelerin nüfuslarının yüzdesi olarak, sabit internet abonelikleri.
Kaynak: International Telecommunications Union.[16]

Afrika[değiştir | kaynağı değiştir]

Asya ve Okyanusya[değiştir | kaynağı değiştir]

Latin Amerika[değiştir | kaynağı değiştir]

Ağın ticarete açılması[değiştir | kaynağı değiştir]

Dünya çapında internete bağlı cihaz sayısı: 1969–2012
Kaynak: Internet Systems Consortium.[17]

Dış uzay ağı[değiştir | kaynağı değiştir]

22 Ocak 2010 tarihinde, astronot T.J.Creamer'in uluslararası uzay istasyonundan kendi twitter hesabına attığı ilk tweet[18] ile uzaydan Dünya'ya ilk canlı internet bağlantısı kurulmuş oldu. (Uluslararası uzay istasyonundaki astronotlar daha önce e-posta ve twitter kullanmışlardı fakat istasyondan yollanan mesajlar önce NASA'nın veri istasyonlarına geliyor ardından bir insan tarafından yönlendiriliyordu). NASA'nın Mürettebat Destek Ağı (Crew Support Network) olarak adlandırdığı bu kişisel web erişimi için uzay istasyonunun yüksek hızlı ku-bant mikrodalga bağlantısı kullanılmaktadır.

Astronotlar webde gezebilmek için, istasyondaki bir laptop bilgisayarı dünyadaki bir masaüstü bilgisayarı kontrol etmek amacıyla kullanırlar ve dünyadaki aileleriyle ve arkadaşlarıyla VoIP teknolojisi kullanarak konuşabilirler.[19]

Uzay istasyonu ve dünya arasındaki haberleşmeler, genellikle Derin Uzay Ağı (Deep Space Network) üzerinden, noktadan noktaya bağlantı kurularak yapılmaktadır. Bu şekilde yapılan her bir bağlantı ayrı ayrı konfigüre edilmekte ve her bir bağlantı için ayrı ayrı zaman planlaması yapılması gerekmektedir. 1990'ların sonralarına doğru NASA ve Google, uzay-dünya bağlantısı için gereken prosesi otomatikleştiren, Delay-Tolerant Networking(DTN) olarak adlandırdıkları yeni bir protokol geliştirmeye başladılar.

Bu protokol, zaman zaman uzay aracından gelen sinyallerin, çeşitli çevresel sebeplerle kesintiye uğrayabileceğini öngörüyordu. Bu gibi şartlarda, DTN TCP/IP'nin yaptığı gibi paketleri düşürmüyor, bunun yerine yeniden gönderiyordu. NASA Kasım 2008'de "deep space internet" olarak adlandırdığı ilk saha testlerine başladı.[20]

İnternet'in yönetimi[değiştir | kaynağı değiştir]

NIC, InterNIC, IANA ve ICANN[değiştir | kaynağı değiştir]

İnternet Mühendisliği Görev Gücü[değiştir | kaynağı değiştir]

Internet Mühendisliği Görev Gücü (İngilizce: Internet Engineering Task Force (IETF)), internet protokollerini geliştiren ve standartlaştıran, resmi statüsü olmayan bir gruptur. IETF'nin çalışmaları ve ürettiği dokümanlar internet üzerinden herkese açıktır. Çalışma gruplarına ve toplantılarına katılım için herhangi bir kısıtlama bulunmamaktadır. Toplantılar genellikle internet üzerinde tartışma grupları aracılığıyla sanal olarak yapılmaktadır.

Yorumlar için Talep (Request for Comments)[değiştir | kaynağı değiştir]

Request For Comments (RFC); TCP/IP nin tanımlanmasında kullanılan standart numaralara sahip dökümanlardır.

İnternet Topluluğu (The Internet Society)[değiştir | kaynağı değiştir]

Küreselleşme ve 21. yüzyılda İnternet yönetimi[değiştir | kaynağı değiştir]

Ağ tarafsızlığı[değiştir | kaynağı değiştir]

Kullanım ve kültür[değiştir | kaynağı değiştir]

Demografi[değiştir | kaynağı değiştir]

Her 100 kişi içindeki internet kullanıcısı sayısı
Kaynak: International Telecommunications Union.[21][22]

E-posta ve Usenet[değiştir | kaynağı değiştir]

Gopher'den WWW'ye[değiştir | kaynağı değiştir]

Bu NeXT Computer, CERN'de Sir Tim Berners-Lee tarafından kullanıldı ve dünyanın ilk web sunucusu oldu.

Arama motorları[değiştir | kaynağı değiştir]

Arama motorları interneti son kullanıcı açısından kullanışlı bir araca dönüştüren son katman olarak değerlendiriliebilir.

Dosya paylaşımı[değiştir | kaynağı değiştir]

Dot-com balonu[değiştir | kaynağı değiştir]

Mobil telefonlar ve İnternet[değiştir | kaynağı değiştir]

Tarih hakkında[değiştir | kaynağı değiştir]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ "Turing's Legacy: A History of Computing at the National Physical Laboratory 1945-1995", David M. Yates, National Museum of Science and Industry, 1997, pages 126-146, ISBN 0901805947.
  2. ^ "Data Communications at the National Physical Laboratory (1965-1975)", Martin Campbell-Kelly, IEEE Annals of the History of Computing, Volume 9 Issue 3-4 (July-Sept 1987), pages 221-247.
  3. ^ Couldry, Nick (2012).
  4. ^ J. C. R. Licklider (March 1960).
  5. ^ J. C. R. Licklider and Welden Clark (August 1962).
  6. ^ Robert Taylor in an interview with John Markoff (December 20, 1999).
  7. ^ "J.C.R. Licklider and the Universal Network".
  8. ^ Baran, Paul (May 27, 1960).
  9. ^ Strickland, Jonathan (n.d.
  10. ^ Hafner, Katie (1998).
  11. ^ Ronda Hauben (2001).
  12. ^ Postel, J. (November 1981).
  13. ^ "A Technical History of CYCLADES".
  14. ^ "The Cyclades Experience: Results and Impacts", Zimmermann, H., Proc.
  15. ^ "Percentage of Individuals using the Internet 2000-2012", International Telecommunications Union (Geneva), June 2013, retrieved 22 June 2013
  16. ^ "Fixed (wired)-broadband subscriptions per 100 inhabitants 2012", Dynamic Report, ITU ITC EYE, International Telecommunication Union.
  17. ^ "Internet host count history".
  18. ^ http://www.webcitation.org/6F0gwp13a
  19. ^ NASA Extends the World Wide Web Out Into Space. NASA media advisory M10-012, Ocak 22, 2010. Arşivlendi.
  20. ^ NASA Successfully Tests First Deep Space Internet. NASA medya yayını 08-298, Kasım 18, 2008 Arşivlendi.
  21. ^ "Individuals using the Internet 2005 to 2014", Key ICT indicators for developed and developing countries and the world (totals and penetration rates), International Telecommunication Union (ITU).
  22. ^ "Internet users per 100 inhabitants 1997 to 2007", ICT Data and Statistics (IDS), International Telecommunication Union (ITU).