Sakine Cansız

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara
Sakine Cansız
Doğum 1958
Tunceli, Türkiye
Ölüm 9 Ocak 2013 (55 yaşında)
Paris, Fransa
Ölüm sebebi Suikast sonucu ateşli silahla öldürülme (detaylar için bakınız)
Yattığı yer Tunceli, Türkiye[1]
İkâmet Fransa
Meslek PKK'nın kurucularından, politik aktivist, ideolog

Sakine Cansız (1958, Tunceli - 9 Ocak 2013, Paris), örgüt içinde "Sara" kod adıyla bilinen, PKK'nın kurucu üyelerinden, politik aktivist ve feminist.[2][3][4] Tunceli'de doğan Cansız, PKK'nın kurucuları arasında yer alıp örgütte 2013'e kadar faaliyet gösteren ve yaşayan beş kişiden biriydi ayrıca PKK'nın kurucuları arasında yer alıp örgütte faaliyetlerini sürdüren tek kadındı.[5] Tutuklanarak Diyarbakır 5 No'lu Cezaevi'nde yaklaşık yirmi yıl hapis yatan Sakine Cansız, 1991 yılında cezaevinden çıktıktan sonra yeniden PKK'ya katıldı. PKK'nın Avrupa sorumlularından biri olarak görev aldı. Kürdistan Enformasyon Bürosu'na yapılan saldırı sonucu öldü.

İlk yılları[değiştir | kaynağı değiştir]

1958 yılları civarında Zaza nüfusun yoğunlukta olduğu Tunceli'de Alevi bir ailenin çocuğu olarak dünyaya geldi.[6][7] 1970'li yıllarda, gençlik döneminde ailesi tarafından onaylanmayan devrimci faaliyetlerde bulunmaya başladı.[8] Abdullah Öcalan ile tanışmak için Ankara'ya kaçtı[8] ve yakın bir şekilde birlikte çalışmaya başladılar.[9] Cansız, verdiği bir röportajında, "Bir anlamda ailemi terk ettim. Baskıyı kabul etmeyip devrimde ısrar ettim. İşte evden ayrılmam ve Ankara'ya gitmem böyle oldu. Tabi gizli olarak." sözleri ile açıkladı.[8]

Siyasi hayatı[değiştir | kaynağı değiştir]

1978 yılında Diyarbakır'ın Lice İlçesi Fis Köyü'nde PKK'yı kuran kurucular arasında yer aldı.[10] PKK'nın Elazığ ve Bingöl çalışmalarını sürdürdü. 12 Eylül Darbesi'nde gözaltına alındı ve Diyarbakır E Tipi Cezaevi'nde tutuklu olarak kaldı. 1990'lu yıllarda tahliye olup Lübnan'da Bekaa Vadisi'ne gitti. PKK'nın kadın örgütlenmesinden sorumlu oldu.[kaynak belirtilmeli] Murat Karayılan tarafından örgürün Almanya sorumlusu olarak atandı, Fransa ve Almanya'da faaliyetlerde bulundu.[11][12]

Cansız, Interpol tarafından kırmızı bültenle aranmaktaydı, 20 Mart 2007'de Fransa'da göz altına alınan Cansız, Dammtor Cezaevi'nde 40 gün tutuklu kaldı, bu süre içinde Türkiye, iade dosyasını ulaştırmasına rağmen, Alman mahkemeleri tarafından serbest bırakıldı.[13]

Ölümü ve cenaze töreni[değiştir | kaynağı değiştir]

9 Ocak 2013'te, Kürdistan Ulusal Kongresi (KNK) Paris temsilcisi[14] Fidan Doğan (kod adı Rojbin)[15] ve Leyla Söylemez (kod adı Ronahi)[15] ile birlikte Paris, Fransa'da Gare du Nord tren istasyonu yakınlarında bulunan örgüte Kürdistan Enformasyon Bürosu'nda susturuculu silahla başından vurularak öldürüldü.[16]

Öldürelen Sakine Cansız, Fidan Doğan ve Leyla Söylemez'in cenaze töreni, 17 Ocak 2013'te Diyarbakır'da yapıldı. Üçünün cenazesi, Diyarbakır Bağlar Özel Hastanesi'nden saat 10.00 sularında çıkarıldı.[17] Cenazeler, kadınlar tarafından taşındı ve törende siyah giysi üzerine beyaz şal giyilmesi önerildi.[17] Diyarbakır Büyükşehir Belediye başkanı Osman Baydemir ve DTK Eşbaşkanı Ahmet Türk birer konuşma yaptığı törende konuşmalar Kürtçe yapıldı.[17] Dİyarbakır'daki törenin ardından cenazesi geceleyin memleketi Tunceli'ye getirildi ve binlerce kişinin katılımıyla ertesi gün cemevinde yapılan cenaze töreninin ardından toprağa verildi. Zazaca sloganların atıldığı törende Zazaca helallik istendi.[18]

Tepkiler[değiştir | kaynağı değiştir]

Cinayetlerin ardından Kürtler tarafından yapılan bir protesto gösterisi, Paris, Fransa

Türkiye başbakanı Recep Tayyip Erdoğan konu ile ilgili yaptığı açıklamada, "Bu bir iç hesaplaşma olabilir, bunun yanında şu anda teröre karşı bizim vermiş olduğumuz bir mücadele var, mesafe almak istiyoruz, bunu arzu etmeyenler de var. Bunlar tarafından da böyle bir provokatif çaplı bir girişim de olabilir." dedi.[19] Hükûmet tarafından yapılan açıklamada AK Parti Genel Başkan Yardımcısı Hüseyin Çelik, "Yapılış şekline bakılırsa bu daha çok PKK'nın kendi içindeki bir iç hesaplaşması gibi görünüyor. Bu süreci[A] sabote etmeye yönelik bugünlerde bu ve benzeri şeyler olabilir" ifadelerine yer verdi.[20] Çiçek, Kanal 24'de Hakan Çelik'in sunduğu Moderatör Haftasonu programına katılarak konu ile ilgili cinayetler için "örgüt içi infaz" demediğini ihmallerden söz ettiğini dile getirdi.[21] Barış ve Demokrasi Partisi Genel Başkan Yardımcısı Gültan Kışanak, meydana gelen suikast sonrası konu hakkında "Kürt sorunun çözümü önüne kurulmuş bir tuzaktır." ifadelerini kullandı.[22] Demokratik Toplum Kongresi (DTK), yaptığı açıklamada, "Avrupa'nın ortasında bile Kürt halkına vahşet uygulanabilmektedir. Fransa devletinin bu olayı açığa çıkarması gerekmektedir. tüm Kürt halkını ulusal birlik anlayışı ile şehitlerini sahiplenme için demokratik eylemlere çağırıyoruz" denildi.

Fransa Cumhurbaşkanı François Hollande, Paris'te Kürdistan Enformasyon Bürosu'nda öldürülen üç kadından birini tanıdığını söyleyerek işlenen cinayetleri "korkunç" olarak niteledi.[23] Fransa İçişleri Bakanı Manuel Valls, cinayetlerle ilgili Kürt Enstitüsü'nde bu sabah incelemelerde bulundu ve basına yaptığı açıklamada, saldırıları “kabul edilemez ve tahammmül edilemez” olarak değerlendirdi.[24]

Meydana gelen cinayetlerle ilgili haberler Amerika Birleşik Devletleri, Fransa, İngiltere, İtalya gibi ülkelerin medyasında da öne çıktı.[25] Ayrıca Cansız ile öldürülen iki kişi için Paris'te,[26] Diyarbakır'da[27] protestolar düzenlendi.

Cinayet soruşturması[değiştir | kaynağı değiştir]

Fransız polisinden elde edilen ilk bulgulara göre cinayetler, çarşamba günü saat 17.00-18.00 arasında işlendi ve maktullerden Sakine Cansız'dan dört diğer iki kişiden ise üçer kurşun çıkarıldı.[28] Suikastte 7.65'lik "tabanca ya da tabancalar" kullanıldı.[28] Ayrıca ofis içerisinde dokuz kovan bulundu.[28] İtalyan gazetesi La Republica, Paris'te suikasta uğrayan Sakine Cansız ve 2 KNK üyesinin öldürüldüğü kata şifreli bir kapıdan girilebildiğini ve kadınların katil ya da katillere kapıyı açmış olması gerektiğini iddia etti.[29]

20 Ocak 2013 tarihinde Paris Cumhuriyet Savcısı François Molins, soruşturmayı yürüten iki anti-terör biriminin başkanı Merkez Adli Polis Müdürü Christian Lothion ve İçişleri Adli Polis Genel Müdürü Christian Flaesh ile birlikte yapılan basın duyurusunda öldürülen üç kadınla ilgili gözaltına alınan zanlının Ömer Güney olduğunu açıkladı.[30][31] 1982 yılı Şarkışla, Sivas doğumlu ve 2011 yılında PKK'ya dahil olan Ömer Güney baş fail olarak "bir terör örgütü ile bağlantılı olarak cinayet işlemekten" sorgulamasının devamına ve hakkında "terör örgütü ile bağlantılı olarak cinayet" iddiasıyla soruşturma açılmasına karar verildiği ifade edildi.[31] Basın duyurusunda cinayetlerin 12.11 ile 12.56 arasında işlendiği ve üç kadının da aynı silahla öldürüldüğü söylendi.[30] Tutuklama ardından KCK Yürütme Konseyi Başkanı Murat Karayılan, Ömer Güney'in PKK üyesi sayılamayacağını, sadece Avrupa'daki Kürt derneklerinden birine üye olduğunu açıklayıp, suikastin arkasında NATO'nun, Türkiye Hükümeti'nin ve Yeşil Ergenekon'un olduğunu iddia etmiştir.[32]

Notlar[değiştir | kaynağı değiştir]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ Başaran, Rıfat (13 Ocak 2013). "Cenazenin adresi Diyarbakır". Radikal. http://www.radikal.com.tr/Radikal.aspx?aType=RadikalDetayV3&ArticleID=1116596&CategoryID=77. Erişim tarihi: 13 Ocak 2013. 
  2. ^ Theories and Motives Abound in the Killing of 3 Kurds in Paris
  3. ^ Öldürülen Sakine Cansız kimdi?, Bugün
  4. ^ DÖKH: Her yeri eylem alanına çevirelim, Fırat Haber Ajansı
  5. ^ "Paris'te PKK'lı 3 kadına suikast". Radikal. 10 Ocak 2013. http://www.radikal.com.tr/Radikal.aspx?aType=RadikalDetayV3&ArticleID=1116188&CategoryID=81. Erişim tarihi: 13 Ocak 2013. 
  6. ^ "Slain Kurdish activist Cansiz leaves stamp on militant PKK". Reuters. 11 Ocak 2013. http://www.reuters.com/article/2013/01/11/us-france-kurds-cansiz-idUSBRE90A0Z120130111. Erişim tarihi: 11 Ocak 2013. 
  7. ^ Jacinto, Leela (11 Ocak 2013). "Slain PKK member was a rebel with a cause". France 24. http://www.france24.com/en/20130111-kurdish-france-slain-pkk-female-turkey-sakine-cansiz-profile-legend. Erişim tarihi: 12 Ocak 2013. 
  8. ^ a b c Buller, Daren (11 Ocak 2013). "Slain Kurdish activist Cansiz leaves stamp on militant PKK". Reuters. İstanbul. http://uk.reuters.com/article/2013/01/11/uk-france-kurds-cansiz-idUKBRE90A0Z920130111. Erişim tarihi: 12 Ocak 2013. 
  9. ^ Letsch, Constanze (10 Ocak 2013). "Sakine Cansiz: 'a legend among PKK members'". The Guardian. http://www.guardian.co.uk/world/2013/jan/10/sakine-cansiz-pkk-kurdish-activist. Erişim tarihi: 10 Ocak 2013. 
  10. ^ Sakine Cansız'dan Öcalan'la ilk karşılaşma
  11. ^ Öcalan'la ilgili derin bilgilere sahipti, Hürriyet
  12. ^ YJA Star: Saldırı bilinçli, planlı ve örgütlüdür, Fırat Haber Ajansı
  13. ^ Üç PKK'lının Interpol kayıtları ortaya çıktı
  14. ^ "Cenazeler binadan çıkarıldı". Radikal. 10 Ocak 2013. http://www.radikal.com.tr/Radikal.aspx?aType=RadikalDetayV3&ArticleID=1116243&CategoryID=78. Erişim tarihi: 13 Ocak 2013. 
  15. ^ a b "Cesetleri bulan tanık: İlk gördüğüm ayaklar oldu". 12 Ocak 2013. http://www.radikal.com.tr/Radikal.aspx?aType=RadikalDetayV3&ArticleID=1116527&CategoryID=77. Erişim tarihi: 13 Ocak 2013. 
  16. ^ Paris: PKK'nın kurucularından Sakine Cansız öldürüldü, BBC Türkçe
  17. ^ a b c Başaran, Rıfat (17 Ocak 2013). "Cenaze töreninde çağrı: Barış iradesini ortaya koyun". Radikal. http://www.radikal.com.tr/Radikal.aspx?aType=RadikalDetayV3&ArticleID=1117317&CategoryID=77. Erişim tarihi: 17 Ocak 2013. 
  18. ^ "Dersim Sakine Cansız'ı Uğurladı". Bianet. 18 Ocak 2013. http://www.bianet.org/bianet/siyaset/143668-dersim-sakine-cansizi-ugurladi. Erişim tarihi: 28 Şubat 2013. 
  19. ^ "Erdoğan: Olayın aydınlatılmasını beklemek lazım". Doğan Haber Ajansı. http://www.radikal.com.tr/Radikal.aspx?aType=RadikalDetayV3&ArticleID=1116262&CategoryID=77. Erişim tarihi: 13 Ocak 2013. 
  20. ^ "Çelik: PKK'nın iç hesaplaşması gibi görünüyor". 10 Ocak 2013. http://www.radikal.com.tr/Radikal.aspx?aType=RadikalDetayV3&ArticleID=1116209&CategoryID=78. Erişim tarihi: 13 Ocak 2013. 
  21. ^ "Çelik: Örgüt içi infaz demedim". 12 Ocak 2013. http://www.radikal.com.tr/Radikal.aspx?aType=RadikalDetayV3&ArticleID=1116549&CategoryID=78. Erişim tarihi: 13 Ocak 2013. 
  22. ^ Bulut, Bayram. "Kışanak: Katil köstebek olsa yerin dibinde bulacağız". Radikal. DHA. http://www.radikal.com.tr/Radikal.aspx?aType=RadikalDetayV3&ArticleID=1116242&CategoryID=77. Erişim tarihi: 13 Ocak 2013. 
  23. ^ "Hollande öldürülen PKK'lılarla ilgili konuştu". http://www.radikal.com.tr/Radikal.aspx?aType=RadikalDetayV3&ArticleID=1116306&CategoryID=81. Erişim tarihi: 13 Ocak 2013. 
  24. ^ "Fransa İçişleri Bakanı: Saldırı kabul edilemez". 10 Ocak 2013. http://www.radikal.com.tr/Radikal.aspx?aType=RadikalDetayV3&ArticleID=1116203&CategoryID=81. Erişim tarihi: 13 Ocak 2013. 
  25. ^ Yağcı, Gonca. "Paris'te öldürülen 3 PKK'lı dünya basınında". Doğan Haber Ajansı. http://www.radikal.com.tr/Radikal.aspx?aType=RadikalDetayV3&ArticleID=1116279&CategoryID=77. Erişim tarihi: 13 Ocak 2013. 
  26. ^ "Paris'te büyük protesto!". 12 Ocak 2013. http://www.radikal.com.tr/Radikal.aspx?aType=RadikalDetayV3&ArticleID=1116559&CategoryID=81. Erişim tarihi: 13 Ocak 2013. 
  27. ^ "Paris'teki suikast Diyarbakır'da protesto edilecek". http://www.radikal.com.tr/Radikal.aspx?aType=RadikalDetayV3&ArticleID=1116207&CategoryID=78. Erişim tarihi: 13 Ocak 2013. 
  28. ^ a b c "Tabanca ya da tabancalar kullanıldı". 11 Ocak 2013. http://www.radikal.com.tr/Radikal.aspx?aType=RadikalDetayV3&ArticleID=1116408&CategoryID=78. Erişim tarihi: 13 Ocak 2013. 
  29. ^ "İtalyan gazetesinden 'suikastı tanıdık biri yaptı' iddiası". 10 Ocak 2013. http://www.radikal.com.tr/Radikal.aspx?aType=RadikalDetayV3&ArticleID=1116230&CategoryID=81. Erişim tarihi: 13 Ocak 2013. 
  30. ^ a b "Paris Cumhuriyet Savcısı: Suikast tek tabancayla işlenmiş". Radikal. 21 Ocak 2013. http://www.radikal.com.tr/Radikal.aspx?aType=RadikalDetayV3&ArticleID=1117928&CategoryID=77. Erişim tarihi: 21 Ocak 2013. 
  31. ^ a b "Paris suikastının tutuklusunun kimliği belli oldu". Radikal. http://www.radikal.com.tr/Radikal.aspx?aType=RadikalDetayV3Secure&CategoryID=81&ArticleID=1117906&PAGE=1&NewID=6C46B607-3137-4F5B-AFA5-730B1C35FD87&fc=ok. Erişim tarihi: 21 Ocak 2013. 
  32. ^ "Türk devletinin işin içinde olduğundan kuşkumuz yok". Fırat Haber Ajansı. 22 Ocak 2013. http://firatnews.com/index.php?rupel=nuce&nuceID=74629. Erişim tarihi: 22 Ocak 2013.