Schleswig-Holstein

Vikipedi, özgür ansiklopedi

Schleswig-Holstein

Bayrağı	Flaması
Temel bilgiler
Resmi dil:	Almanca, Aşağı Almanca (Platdüütsch), Frizce, Danca
Başkent:	Kiel
Yüzölçümü:	15.763,18 km²
Nüfus:	2.828.986 (30. Haziran 2005)
Nüfus Yoğunluğu:	km² başına 179 kişi
Kişi başına düşen borç:	7.386 Euro (2005 sonu itibariyle)
Websitesi:	[1]
Siyasi yapı
Başbakan:	Peter Harry Carstensen (CDU)
İktidardaki partiler:	CDU
Federal temsil
Federal Konsey'deki oy hakkı:	4
Konumu

Schleswig-Holstein (Frizce: Slaswik-Holstiinj, Danca: Slesvig-Holsten), Almanya'nın en kuzey eyâletidir(Land). Güneyde Hamburg eyâletinden, kuzeyde Danimarka'ya kadar uzanır ve Jutland Yarımadasının güney yarısını kaplar. Yüzölçümü 15.729 km'dir. Doğuda Baltık Denizi, batıda Kuzey Denizi, güneydoğuda da Mecklenburg-Vorpommern eyâleti ile çevrilidir. Yönetim merkezi Kiel'dir.

Konu başlıkları 1 Tarihçe 2 Coğrafya 3 Demografik yapı 4 Dil ve din 5 Ekonomi 6 Eğitim ve kültür 7 Başlıca yerleşim yerleri

[değiştir] Tarihçe

Schleswig ve Holstein tarih boyunca Danimarka, İsveç, Kutsal Roma-Cermen İmparatorluğu, Prusya ve Avusturya arasında anlaşmazlık konusu oldu ve bölgede zaman zaman iç çatışmalar yaşandı. 12. yüzyılda düklük olan Schleswig, 1864'e değin Danimarka'ya bağlı kaldı. Daha bağımsız bir gelişme gösteren Holstein ise önce kontluk, 1474'ten sonra da düklük olarak Kutsal Roma-Germen İmparatorluğu'na bağlandı ve 1815'ten sonra yeni kurulan Alman Konfederasyonu'na katıldı.

1840'larda bölgedeki ulusal azınlıkların hakları, Danimarka krallık ailesinin veraset hakları ve Danimarka'nın iki düklükteki çıkarları gibi sorunlar nedeniyle bu iki bölge, Almanya'da önderliği ele geçirmek isteyen Prusya'yla Avusturya arasında çekişme konusu oldu. Prag Antlaşması'yla (1866) tek bir eyâlet olarak Prusya'ya bağlandı. Ama bölgede yaşayan Almanlar ayrı bir Alman devleti kurmak istediğinden, birleşme çeşitli sorunlara yol açtı. Versailles Antlaşması uyarınca 1920'de yapılan halkoylamasıyla, farklı uluslarin yaşadığı bölgelere uygun düşen sınırlar çizildi ve Schleswig bölgesinin kuzeyi (şimdi Danimarka'nın Güney Jutland ili) Danimarka'ya bağlandı. Schleswig-Holstein II. Dünya Savaşı’ndan sonra eyalet statüsü kazandı ve ilk eyâlet meclisi 1947’de göreve başladı.

[değiştir] Coğrafya

Eyâlet yüzey şekilleri bakımından doğu, orta ve batı olmak üzere üç bölgeye ayrılabilir. Genç buzultaşlarından oluşan doğudaki tepelerde, çok sayıda göl vardır. Bu yöre, kil, mil ve kum karışımı toprağıyla Almanya'nın en verimli bölgesidir. Eyâletin ortasındaki eski buzultaşlarından oluşan dağlık bölge ise ancak iki yüzyıldan beri işlenebilen verimsiz topraklarla kaplıdır.

Schleswig-Holstein, Gulf Stream'in etkisinde olduğundan kışlar ve yazlar ıhk geçer. Ortalama yıllık sıcaklık 8 °C'dir. Nem ve yağış oranının (yılda ortalama 76 mm) yüksekliği, bitkilerin gelişmesine elverişli bir ortam yaratmıştır. Buna karşılık sert rüzgârlar, toprağın üst tabakasının aşınmasına ve kurumasına neden olmaktadır.

[değiştir] Demografik yapı

Halkın çoğu kentlerde yaşar. En kalabalık kentler, eyâletin yönetim ve sanayi merkezi olan Kiel ile Lübeck, Neumünster ve Flensburg'dur. II. Dünya Savaşı'nın sonunda ordu birliklerinin bölgeden çekilmesi, 1 milyonun üzerinde insanın buraya yerleştirilmesi ve çoğu doğudan gelen göçmenler toplumsal sorunlara ve nüfusun savaş öncesine göre yaklaşık iki kat artmasına neden olmuştur. Nüfus, 30 Temmuz 2005 itibariyle 2.828.986'dir.

[değiştir] Dil ve din

Aşağı Almancanın Holstein lehçesi bölgede hâlâ konuşulmaktadır. Eyâletin kuzeyindeki Danca konuşan azınlığın kendi okulları vardır. 2000 yılı tarihli istatistiklere göre eyalet nüfusunun yüzde 63,8'i Protestan, yüzde 6,1'i ise Katolik Kilisesi'ne mensuptur. Resmi verilere göre eyâlette yaşayan Müslüman sayısı 25.000'dir.

[değiştir] Ekonomi

Başlıca tarımsal ürünler buğday, şekerkamışı ve patatestir. Hayvancılık ve mandıracılık eyalete bitkisel ürünlerden daha fazla gelir sağlar. Eyâletteki orman varlığı çok zengin olmamakla birlikte, başka bölgelerdeki ormanları oluşturan fidanların çoğu burada yetiştirildiğinden, Schleswig-Holstein "Alman ormanlarının beşiği" olarak anılır.

Sanayinin eyâlet ekonomisindeki payı gitgide artmaktadır. Başlıca sanayi dalları makine, elektrikli eşya, kâğıt, dokuma ve giyim eşyası üretimi ile gemi yapımıdır. Turizm gelişme yolundadır.

Uzun kıyı şeridi ve stratejik konumu nedeniyle eyâlet yüzyıllar boyunca deniz trafiği açısından önem taşımıştır. Baltık kıyısındaki fiyortlarda eyaletin büyük liman kentleri olan Kiel, Lübeck ve Flensburg yer alır. Eyâleti boydan boya geçen Kiel Kanalı Kuzey Deniziyle Baltık Denizini birleştirir. Hamburg yakınlarındaki Kaltenkirchen'de sesüstü uçakların inebileceği büyük bir havaalanı yapılmaktadır.

[değiştir] Eğitim ve kültür

Eğitim düzeyinin çok yüksek olduğu eyâletteki başlıca yükseköğretim kurumu Kiel Üniversitesi'dir (1665). 1964'te Lübeck'te bir tıp fakültesi açılmıştır. Eyâlette ayrıca iki öğretmen okulu ile çeşitli yükseköğretim kurumları vardır. Yetişkinlerin eğitimine ve kütüphanelere eskiden beri büyük önem verilmektedir. Eyâlette yaklaşık 50 müze bulunur. Avrupa'nın en eski ekonomik araştırma merkezlerinden biri olan Kiel'deki Dünya Ekonomi Enstitüsü'nün siyasal iktisat alanında çok büyük bir kütüphanesi vardır.

[değiştir] Başlıca yerleşim yerleri

Kent/ Yerleşim	İdari merkezi/İli	Nüfus (31 Aralık 2000)	Nüfus (30 Eylül 2006)
Kiel	Kiel	232.612	234.358
Lübeck	Lübeck	213.399	211.281
Flensburg	Flensburg	84.281	86.479
Neumünster	Neumünster	79.831	78.177
Norderstedt	Segeberg	71.523	71.550
Elmshorn	Pinneberg	47.391	48.267
Pinneberg	Pinneberg	39.423	41.778
Itzehoe	Steinburg	33.549	33.049
Wedel	Pinneberg	32.060	31.956
Ahrensburg	Stormarn	29.117	30.094
Geesthacht	Herzogtum Lauenburg	29.106	29.450
Rendsburg	Rendsburg-Eckernförde	29.321	28.489
Henstedt-Ulzburg	Segeberg	24.950	26.340
Reinbek	Stormarn	24.570	25.688
Bad Oldesloe	Stormarn	23.314	24.094
Schleswig	Schleswig-Flensburg	25.093	24.077
Eckernförde	Rendsburg-Eckernförde	23.304	23.117
Husum	Nordfriesland	20.994	20.800
Heide	Dithmarschen	20.530	20.721
Quickborn	Pinneberg	19.875	20.188